Qazaq úshin qyzdyń uıadan uzatylyp, uldyń jeke otaý qurǵany aıryqsha qýanysh. Perzent dúnıege kelip, es bile bastaǵannan-aq ultymyz baýyr etin sol úlken ómirge baýlıdy, dep jazady Egemen.kz.
5 jasqa deıin hanyndaı kútip, 12 jasqa deıin qulyndaı jumsaıdy. 12 jastan asqan balamen dosyndaı syrlasady, pikirine qulaq túredi. Bala tárbıesindegi bul algorıtm – utymdy sheshim. 5 jasqa deıin dalanyń eligindeı erkin ósken bala jaltaq bolmaıdy. 12 jasqa deıin eńbek etýdi úırengen bala erinshek bolmas. Al 12 jastan keıin ata-anasy pikirin elep, oıyn ortaǵa salyp úırengen bala jeke ómiriniń jaýapkershilik júgenin tartyp úırenedi. Bul daǵdy, ásirese, shańyraq qurǵanda qabyldaıtyn «taǵdyrly sheshimderge» áser etpeı turmaıdy.
Danyshpan halqymyz jastar ósip-ónip, urpaq súıip, órbip ketý úshin áý bastan tárbıe talyn kútip baptaýmen birge, salt pen dástúrge aıryqsha mán bergen. Ondaǵy basty nıeti - jamandyqtan saqtaý, jas otbasynyń aıaqtan nyq turýyna bolysý.
Sol sekildi qazaq halqy kelin túsirý saltynyń jón-joralǵysyn erekshe saqtaǵan. Ádil Ahmetov Túrki áleminiń yrym-tyıymdary kitabynda betashar dástúrinde oryndalatyn mynadaı salttardy atap ótken.
Betashar – dástúrli ortada kelin túsirý toıynda atqarylatyn ǵuryp. Uzatylǵan qyzdy alyp kele jatqan top aýyl shetine kirgen kezde, kelinniń aldynan aýyldyń qyz-kelinshekteri shyǵyp, shymyldyqpen qorshap, úlkenderge kórsetpeı (tabý), otaý aldyna ákeledi. Jas kelindi shymyldyqpen qorshap oqshaýlaý, basyna sháli jabý – buljytpaı jáne mindetti túrde oryndalatyn rásim. Munyń úlken ǵuryptyq máni bar. Jańa dúnıege til-kózdiń suǵy jyldam túsedi degen baǵzydan qalyptasqan nanym-senimge baılanysty jas kelindi qymsyndyrmaı jańa ortaǵa birte-birte ıkemdelsin degen nıetpen jasalatyn mundaı sharalar áligshen deıin jalǵasyn taýyp keledi. Kelindi oqshaýlaıtyn shymyldyqty ejelgi zamanda «kóshúge» dep ataǵan. Muny Myrza Muhammed Haıdar Dýlatı jazyp qaldyrǵan.
Jańa túsken kelinniń júzi Betashar rásimi aıaqtalǵansha kórsetilmeıdi (tabý). Basqa salynǵan jelek te jalańash qolmen ashylmaıdy (tabý). Erterekte Betashar aıtqan jyrshy jigit aýyl-aımaqty, týǵan-týysty tanystyryp, baıyrǵy ortada qalyptasqan kelinniń orny men mindetterin taǵy da eske salyp, nasıhat sózderin aıtyp bolǵan soń, jelekti úkilegen qamshymen nemese basyna aq shúberek baılanǵan taıaqpen ashqan. Keıingi kezde dombyranyń basymen ashý úrdis alǵan.
Betashar saltynda jas kelinniń eki qolynan demep, qoltyǵynan súıeıtin kelinderdi erekshe talǵammen tańdaǵan. Qazaq óte yrymshyl halyq. Sondyqtan eki ret turmys qurǵan kelinge, qursaq kóterip, perzent súımegen kelinge, azamatynan aıyrylǵan jesir kelinge Betashar dástúrinde jas kelinniń qoltyǵynan súıetpegen.