Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Tahır Balyqbaev pen atalǵan mınıstrlik janyndaǵy Tehnologııalardy kommersııalandyrý ortalyǵynyń bas dırektory Damır Egizbaev eldegi ǵylym men jańa ınnovasııalarǵa qatysty birqatar faktilerdi jýrnalısterge málim etti.
Vıse-mınıstr eń aldymen ǵylymdy basqarýdyń jańa júıesi tolyǵymen qalyptasqanyn atap ótti. «2011 jyly «Ǵylym týraly» zań qabyldanǵannan keıin bizde ǵylymdy basqarýda joǵary ǵylymı-tehnıkalyq komıssııa quryldy. Sonyń negizinde ǵylymnyń jańa baǵyttary men basymdyqtary anyqtaldy. Ulttyq ǵylymı keńester quryldy. Bıyl biz olardyń quramyn jańarttyq. Komıssııa quramyna bıznes jáne ındýstrııalandyrý salasyndaǵy ókilderdi tarttyq. Olardyń komıssııadaǵy úlesi – 50%» – dedi T.Balyqbaev. Onyń sebebin ǵylymnyń bıznes pen ındýstrııa talabyna saı bolýy kerektigimen túsindirdi. T.Balyqbaev ǵylymǵa bólinetin qarjynyń 2010 jylmen salystyrǵanda eki jarym esege óskenin de alǵa tartty. Mysaly, 2010 jyly 20 mıllıard bólinse, 2013 jyly 52,9 mıllıard, al ótken jyly 49 mıllıard teńge bólingen.
Brıfıng barysynda tájirıbelik-konstrýktorlyq izdenisterge bólinetin qarjyny ulǵaıtý máselesi de atap ótildi. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, álemde búgingi tańda ǵylymǵa bólinetin qarjynyń 40 paıyzy irgeli zertteý men qoldanbaly ǵylymǵa baǵyttalyp, qalǵany ary qaraı izdestirý men engizý jumystaryna jumsalsa, bizde irgeli zertteý men qoldanbaly ǵylymǵa 84 paıyz bólinedi eken. Tek 16 paıyzy ǵana izdenis jumystary men tájirıbelik baǵyttarǵa baǵyttalady. Osy máseleni sheshý barysynda sońǵy jyldary tehnologııany kommersııalandyrý jumystary júrip, Dúnıejúzilik bankpen birge úlken joba iske asyrylýda eken. Jobanyń negizgi maqsaty – qazaqstandyq ǵalymdardyń ǵylymı nátıjelerin óndiriske engizý.
«Atap aıtatyn bolsaq, sońǵy jyldardyń ishinde 6 mlrd. teńgeden astam qarjy bólinip, 33 joba iske asty. Onyń ishinde Qazaq ulttyq ýnıversıteti Fızıka-hımııalyq zertteý jáne taldaý ádisteri ortalyǵynyń qyzmetkerleri jylyna 200 tonna kólemde tehnıkalyq kómirtek óndiretin óndiristi iske qosty. Iаdrolyq fızıka ınstıtýty qyzmetkerleriniń sýdy tazalaýǵa arnalǵan membranalyq súzgishteri de uzaq serııaly óndiristiń deńgeıine shyqty. Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy ǵalymdarynyń daıyndaǵan test júıesi búgingi tańda Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵynda jáne basqa da ortalyqtarda iske asyp jatyr» – dedi vıse-mınıstr.
Jıynda sońǵy jyldary ǵylym doktorlary men ǵylym kandıdattary daıarlanbaǵandyqtan, ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men ǵylymı ortalyqtardyń JOO-larmen baılanysy álsireýine baılanysty jańa jobanyń qanat qaqqany da málim etildi. Atap aıtqanda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Almatydaǵy on ǵylymı zertteý ınstıtýty arasynda, sondaı-aq, Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti men «QazAgroInnovasııa» kompanııasy jáne Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti men «Parasat» holdıngi arasynda ótken jyly 100 PhD-doktory men 350 magıstrantty birlesip daıyndaý týraly kelisim bolǵan jáne mınıstrlik tarapynan oryn bólingen. Sol bıyl óz nátıjelerin bere bastaýy tıis.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi janyndaǵy Tehnologııalardy kommersııalandyrý ortalyǵynyń bas dırektory Damır Egizbaevtyń aıtýynsha, bıylǵy jyldyń sáýir aıynda Aqmola oblysynyń Ereımentaý aýdanyndaǵy Saryadyr ken ornynda qońyr kómirden otyn jáne benzın óndiretin tájirıbelik-eksperımenttik keshen qurylmaq. «Saryadyr kómir kenishinde qýattylyǵy táýligine 0,8 tonnany quraıtyn tájirıbelik-eksperımenttik keshen qurylady, osy rette suıyq otynnyń quny 1 lıtrine 42 teńge bolady» – dedi D.Egizbaev.
Onyń aıtýynsha, jobany 2013 jyldan beri Kómir hımııasy jáne tehnologııalar ınstıtýty iske asyrýda. Áleýetti ınvestor da tabylǵan, eger joba sátti júzege asyrylsa, zaýyt qurylysy úshin 1 mıllıonǵa jýyq dollar salýǵa ınvestor daıyn.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».