Konteınerlik tasymaldaý segmentindegi táýekelder men sheshimder otandyq logıstıka áleýetin arttyrýda asa mańyzdy bolyp tur. Sarapshylardyń aıtýynsha, kóptegen kólik kompanııalary logıstıka salasyndaǵy aktıvterge – termınaldarǵa, jyljymaly quramǵa nazar aýdara bastady. Soǵan qaramastan elimizde logıstıkalyq aktıvter tapshylyǵy saqtalyp otyr.
RTS Holding basshysy Tımýr Qarabaevtyń aıtýynsha, biz áli jahandyq konteınerleýdiń tómen satysyndamyz.
«Ekonomıkanyń damýy tek tehnologııalyq jáne basqarýshylyq damýdy ǵana emes, sonymen qatar sheteldik kompanııalarmen teń jaǵdaıda básekege qabiletti logıstıkany jetildirýdi de kózdeıdi. Ishki naryqtaǵy taýarlardyń 50%-y – ımporttyq ónimder. Bul qarapaıym tutynýshy úshin tıimdi, biraq ónerkásiptik turǵydan el ekonomıkasyna qaýip tóndiredi. Munyń sebepteri negizinen logıstıkanyń jetispeýshiliginde jatyr», dedi maman «ESE ASIA-2024» halyqaralyq konteınerlik forýmynda.
2023 jylǵy qańtar-qarasha aılarynda Qazaqstan aýmaǵy arqyly júk tasymaldaý 2022 jylmen salystyrǵanda 21%-ǵa ósip, 29 mln tonnany qurady. 2023 jyly barlyǵy 980,7 mln tonna júk tasymaldandy, bul 2022 jylmen salystyrǵanda 4,4%-ǵa artyq. Salaǵa quıylǵan ınvestısııa kólemi bir jarym eseden astam ósip, 1,8 trıllıon teńge boldy. Olardyń basym bóligi tasymaldaý kólemi men sapasyn arttyrý úshin ınfraqurylymdy damytýǵa jumsalady.
Baıandamashy nazar aýdarǵan ekinshi másele – mýltımodaldy tasymaldaýdy damytý qajettigi. Munda tranzıttik tarıfter birneshe kólik túrlerimen tasymaldanatyn júkterge qoldanylady, olar aıtarlyqtaı joǵary.
«Logıstıkalyq segmenttiń negizgi aktıvi – termınaldar men jyljymaly quramdar. Onsyz jumys alǵa júrmeıdi. Qazir logıstıkalyq aktıvter ǵana emes, jyljymaly quram, qural-jabdyqtar men qoımalar jetispeıdi. Bul jekelegen elderde emes, damyǵan elderde de jıi baıqala bastady. Biraq konteınerlik termınaldar áli de salynýy kerek, biz qazir osylaı istep jatyrmyz. Meniń oıymsha, termınaldar búkil kólik júıesiniń eń mańyzdy elementi bolyp sanalady», deıdi T. Qarabaev.
RTS Holding basshysy osy rette vagondardy satyp alý men jóndeýdegi qıyndyqtarǵa da nazar aýdardy. Onyń pikirinshe, bul máseleni ulttyq operator (QTJ), memleket jáne mamandandyrylǵan birlestikter deńgeıinde sheshý kerek. Sonymen qatar termınaldardy ǵana emes, qoımalardy da belsendi túrde salý, tehnologııaǵa nazar aýdarý qajet.
«Jyldam sheshimder – bul tehnologııa. Qosymsha qarajat salmaı-aq ınfraqurylym tapshylyǵy máselesin jyldam sheshýge múmkindik beretin jartylaı vagondy paıdalaný – osy tehnologııalardyń biri», deıdi.
«Istkomtrans» kompanııasynyń kommersııa jáne damý jónindegi bas dırektorynyń orynbasary Vıktor Ivanov geosaıası týrbýlenttilik Ortalyq Azııadaǵy kólik aǵyndarynyń ınfraqurylymyn ózgertip jiberdi degen oı aıtady.
«Tasymaldaý jyldamdyǵy boıynsha damyǵan elderdiń kórsetkishterine qoljetkizýge múmkindik beretin tetikter de, kedergiler de jetkilikti. Osy segmenttegi ınfraqurylym ábden tozǵan. Tasymaldaý jaǵynan damyǵan elderdiń kórsetkishine jetkizetin jalǵyz múmkindik – ınfraqurylymdy, lokomotıvterdi jańartý», deıdi ol.
Sarapshy sózinshe, Almaty aınalasyndaǵy eldi mekenderdiń ınfraqurylymyn damytý arqyly shahar men oblystyń júgin jeńildetýge bolady. «Bizdiń boljamymyz boıynsha, 2024 jyly Qazaqstanda barlyq baǵyt boıynsha shamamen 2,3 mıllıon jıyrma fýt ekvıvalentti birlik (TEU) konteınerler tasymaldanady» deıdi Vıktor Ivanov.
«RJD Bıznes Aktıv» AQ bas dırektory Vıacheslav Saraev Reseıde de, Qazaqstanda da konteınerleý deńgeıi aıtarlyqtaı tómen deıdi.
«Eki el de damýdyń bastapqy satysynda tur. Bul baǵytqa salynǵan kez kelgen qarjy óz jemisin beredi. Biraq ýaqyt máselesi áli de qalady. Ol pysyqtalyp jatyr jáne qazirdiń ózinde kelissózder belsendi júrgizilýde. 2022 jyly Reseıden Qazaqstanǵa bar bolǵany 0,1 myń konteıner jóneltilse, 2023 jyly onyń sany 3 myńǵa jetti. Júkterdi konteınerleý deńgeıi Reseıde de, Qazaqstanda da joǵary deńgeıde damymaǵan, sondyqtan konteınerlik aǵyndy ulǵaıtý múmkindigi bar. Byltyr elder arasyndaǵy taýar aınalymy taǵy bir rekord ornatty, al kompanııa óz tarapynan konteınerlik qyzmetterdiń sanyn kóbeıtýge jáne bıznes qajettilikteri úshin jańa logıstıkalyq sheshimder tabýǵa daıyn», deıdi V. Saraev.
Sarapshy aıtyp ótkendeı, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy konteınerlik tasymaldaý baılanystarynda Ońtústik Koreıanyń orny bólek. Pýsan portynan Qıyr Shyǵys porttary arqyly ótetin tranzıttik marshrýttardyń bir bóligi retinde avtokólikterden basqa, qural-jabdyqtar men basqa da halyq tutynatyn taýarlar jetkiziledi. Byltyr Koreıadan Qazaqstanǵa barlyǵy 3,7 myń konteıner jiberildi, bul 2022 jylmen salystyrǵanda 4,7 ese kóp. 2024 jyldyń birinshi toqsanynda oń dınamıka saqtaldy – osy baǵyt boıynsha 1,2 myń tonna júk tasymaldandy, bul 2023 jyldyń osy kezeńiniń deńgeıinen 1,5 ese kóp.
«Biz Shyǵys polıgonyndaǵy keptelisterdi jeńildetý úshin balama baǵyt retinde Qazaqstan arqyly Reseı men Qytaı arasyndaǵy tranzıttik tasymaldaýdy damytýǵa múddelimiz. «Dostyq» jáne «Altynkól» shekara ótkelderindegi júk aǵyndaryn josparlaýda «Qazaqstan temir joly» men onyń enshiles kásiporny «KTZ-Express» kompanııasynyń eren eńbegin atap ótken jón. Biz ózara is-qımylymyzdyń tıimdiligin joǵary baǵalaımyz jáne osy salalardaǵy strategııalyq seriktestiktiń odan ári nyǵaıýyna úmit artamyz», dep atap ótti Vıacheslav Saraev.
Konteınerlik tasymal salasyndaǵy iri bıznes is-shara 2010 jyldan beri ótkizilip keledi. Oǵan Reseı, Qytaı, Qazaqstan, Túrkııa, Tájikstan men Ortalyq jáne Ońtústik-Shyǵys Azııanyń ózge de elderinen 150-den astam kompanııa qatysty. Forým sheńberinde «Jahandyq konteınerlendirý: syn-qaterler men perspektıvalar» taqyrybynda paneldik jáne «Kóliktik-logıstıka jáne kedendik deklarasııa. О́zekti mindetter men praktıkalyq sheshimder» taqyrybynda praktıkalyq sessııalar ótti.
Ekinshi kúni Altynkól – Qorǵas shekaralyq ótkeline tanystyrý ekskýrsııasy uıymdastyrylyp, forým qatysýshylary «Altynkól» stansasyn, «Nurly jol» ótkizý pýnktin, «KTZE-Khorgos Gateway» qurǵaq portyn aralady.
ALMATY