Fýtboldan XVII Eýropa chempıonatynyń ashylý rásimi men tusaýkeser kezdesýi Mıýnhendegi áıgili «Alıans-Arenada» ótti. Saltanatty is-shara aıaqtalǵan bette jasyl alańǵa A tobyndaǵy Germanııa men Shotlandııanyń ulttyq quramalary shyqty. Osy oıynda Fransııanyń tanymal tóreshisi Kleman Tıýrpen qazylyq etti.
Tórtkúl dúnıe jankúıerleri tórt jyl boıy taǵatsyzdana kútken dúbirli dop dodasyna Germanııa óte jaqsy daıarlanǵan eken. Ashylý saltanatyndaǵy keremet kórinisterdi aıtpaǵanda, tusaýkeser báseke barysynda da ol anyq ańǵaryldy. Match bastalǵan bette tizgindi birden qolǵa alǵan nemister Shotlandııa quramasynyń qaqpasyna tolassyz shabýyldar uıymdastyrdy. Alań ıeleriniń qarqynyna qonaqtar 10 mınýt qana shydady. Sodan keıin olardyń qorǵanys shebi syr berdi. Nátıjesinde, 10-mınýtta «Eýro-2024» týrnırindegi alǵashqy goldy 21 jastaǵy «Baıerdiń» betkeustary Florıan Vırts soqty. Onyń qaqyrata tepken doby baǵanaǵa tıip baryp, nysanaǵa dóp tústi. Arada sál ǵana ýaqyt ótkende Vırtstiń qurdasy, «Bavarııanyń» havbegi Djamal Mýsıala esepti eseledi. Birinshi taımnyń sońynda óz aıyp alańynda Ilkaı Gıýndoganǵa qarsy oıyn erejesin buzǵany úshin Raıan Porteýs qyzyl qaǵaz aldy. «Arsenaldyń» jartylaı qorǵaýshysy Kaı Havers 11 metrlik núkteden múlt ketken joq.
Ekinshi kezeń bel ortadan aýǵan tusta Nıklas Fıýllkrýg tórtinshi goldy soqty. 87-mınýtta qaqpaǵa baǵyttalǵan dopty keri qaıtarmaq bolǵan Antonıo Rıýdıger ony óz qaqpasyna engizdi. Oısyraı utylyp jatqan shotlandııalyqtar bul golǵa asa bir qýana qoıǵan joq. Al báseke aıaqtalar tusta Emre Djan sońǵy núkteni qoıdy. Esep – 5:1.Sóıtip, Eýropa chempıonatynyń tusaýkeser kezdesýi «Alıans-Arenaǵa» jınalǵan 66 000 kórermen men kógildir ekranǵa kóz tikken jer-jahannyń san mıllıon jankúıerine kóterińki kóńil kúı men keremet emosııalar syılady.
Kelndegi «Reın Energı» stadıonynda Majarstan men Shveısarııa sheberlik baıqasty. Bul báseke Alpy taýy eteginen kelgen aıaqdop sheberleriniń basymdyǵymen ótti. 13-mınýtta Kvadvo Dýa esep ashsa, 45-mınýtta Mıshel Ebısher dopty torda týlatty. 66-mınýtta Barnabash Varga soqqan gol majarstandyqtardyń úmit otyn oıatty. Desek te 90-mınýtta Brel Embolo olardyń senimin túbegeıli seıiltti – 1:3.
* * *
Kóp uzamaı V tobyndaǵy básekeler bastalyp, jasyl alańǵa Ispanııa men Horvatııanyń fýtbolshylary shyqty. Berlındegi «Olımpıashtadıonǵa» jınalǵan 68 844 jankúıer azýly qos komandadan tartysqa toly aıqas kútken edi. Biraq Pıreneı túbeginen kelgen jigitter qarsylastaryna adym ashtyrmady. Úziliske deıin Alvaro Morata, Fabıan Rýıs jáne Danı Karvahal qatarynan úsh dopty qaqpaǵa toǵytty. Horvattardyń jalǵyz golmen jaýap qaıyrýǵa da shamalary jetpedi. Ekinshi taımda da osy esep saqtaldy – 3:0.
Italııa men Albanııa arasyndaǵy báseke bastalǵan bette qorǵaýshy Federıko Dımarko dopty aýttan laqtyrǵan kezde óreskel qatelik jiberdi. Keremet múmkindikti Nedım Baıramı utymdy paıdalanyp, 22-sekýndta albanııalyqtardy alǵa shyǵardy. Bul – Eýropa chempıonaty tarıhyndaǵy eń jyldam soǵylǵan gol! Buǵan deıingi rekord reseılik Dmıtrıı Kırıchenkoǵa tıesili edi. 2004 jyly Portýgalııada ótken jarysta ol Grekııa quramasynyń qaqpasyn 68-sekýndta dál kózdedi.
Alaıda Albanııa fýtbolshylarynyń qýanyshy uzaqqa sozylmady. Lezde-aq es jıǵan Italııa quramasy qarsy jaqtyń aıyp alańyna qaıta-qaıta basa-kóktep enip, olardy biraz ábigerge saldy. Aqyry 11-mınýtta Alessandro Bastonı men 16-mınýtta Nıkolo Barella mergendik tanytty. Osylaısha, bas-aıaǵy bes mınýt aralyǵynda «Skýadra Adzýrranyń» saıypqyrandary alǵa shyqty – 2:1. Bul esep oıynnyń sońyna deıin ózgergen joq.
* * *
D tobyndaǵy Polsha men Nıderland quramalary arasyndaǵy match óte shıelenisti ótti. Polıaktardyń basty juldyzy Robert Levandovskı jaraqatyna baılanysty jasyl alańǵa shyqpady. Soǵan qaramastan Mıhal Prbejdiń komandasy óte jaqsy oınap, alǵashqy goldy 16-mınýtta Adam Býksa soqty. Bul jaǵdaı Qyzǵaldaqtar eli ókilderin esh qanaǵattandyrmaǵany anyq. Sodan olar qarsylastar qaqpasyn torýyldaýǵa kóshti. Araǵa segiz mınýt salyp Kodı Gakpo tarazy basyn teńestirdi. Sodan keıin de Ronald Kýmannyń shákirtteri qarqyndaryn esh báseńdetken joq. Polshanyń fýtbolshylary da aıanbaı aıqasty. Biraq 83-mınýtta Vaýt Veghorst Voıseh Shensnyı qorǵaǵan qaqpadan sańlaý taýyp, Nıderlandqa jeńis syılady – 2:1.
Jeksenbiden dúısenbige qaraǵan túni S tobyndaǵy komandalar kúsh synasty. 17-mınýtta Krıstıan Erıksen mergendik tanytqanda, Shtýtgarttaǵy «MHP-Arenaǵa» jınalǵan 54 000 kórermen «endi Danııa quramasy atalǵan jarysqa ekinshi ret qana qatysyp otyrǵan Slovenııaǵa bas kótertpeıtin shyǵar» dep oılady. Biraq múlde olaı bolmady. Arada týra jarty saǵat ótkende Matıaj Kek jattyqtyratyn komanda esepti teńestirdi – 1:1. Ol goldy Erık Iаnza soqty.
Gelzenkırhendegi «Feltıns-Arenada» Serbııa men Anglııanyń fýtbolshylary sheberlik baıqasty. 50 myńǵa jýyq jankúıer tamashalaǵan básekeniń taǵdyryn 13-mınýtta brıtanııalyq jartylaı qorǵaýshy Djýd Bellıngemniń soqqan jalǵyz goly sheshti – 0:1.
* * *
E tobyndaǵy jarysty Rýmynııa men Ýkraınanyń fýtbolshylary bastady. Býkmekerler Sergeı Rebrovtyń komandasyn osy matchtyń favorıti retinde tanydy. Bul paıym negizsiz emes edi. О́ıtkeni olardyń sapynda Artem Dovbık (La Lıganyń surmergeni), Mıhaıl Mýdrık («Chelsıdiń» transferlik rekordshylarynyń biri), Andreı Lýnın (ÝEFA Chempıondar lıgasynyń jeńimpazy), Aleksandr Zınchenko (APL-daǵy beldi oıynshylardyń biri), sondaı-aq, Nıkolaı Matvıenko, Taras Stepanenko, Vıktor Sygankov, Andreı Iаrmolenko, Georgıı Sýdakov, Roman Iаremchýk, Rýslan Malınovskıı syndy dúdúlder bar. Soǵan qaramastan Kıevten kelgen jigitterdiń sol keshte oıyny esh júrmedi. Nátıjesinde, ýkraınalyqtar Mıýnhende 0:3 esebimen jeńilistiń kermek dámin tatty. Bul goldardyń avtorlary – Nıkolae Stanchý, Rezvan Marın jáne Denıs Dregýsh.
Kelesi oıynda osy chempıonattaǵy alǵashqy sensasııalyq nátıje tirkeldi. Kileń juldyzdardan jasaqtalǵan Belgııa quramasy Maınedegi Franfkýrtte Slovakııaǵa ese jiberdi. 7-mınýtta Ivan Shrans nysanany dál kózdedi – 0:1. Osy esep kezdesýdiń sońyna deıin saqtaldy. Sóz oraıy kelgende, 57 jáne 88 mınýttarda Romelý Lýkakýdyń eki ret mergendik tanytqanyn aıta keteıik. Biraq VAR júıesine júgingen tóreshi belgııalyq surmergenniń goldaryn esepke almady.
Dúısenbiden seısenbige qaraǵan túni D tobyndaǵy Aýstrııa men Fransııanyń fýtbolshylary kezdesti. Bul básekede de bir ǵana dop soǵyldy. Onyń ózi – avtogol. 38-mınýtta qarsylastarynyń aıyp alańynda birneshe qorǵaýshynyń arasynan sytylyp shyqqan Kıllıan Mbappe qaqpanyń oń buryshynan áriptesterine pas beredi. Sony qaıtarmaq bolǵan Maksımılıan Veber dopty baspen uryp, óz qaqpasyna engizdi – 0:1.