Maı aýdany bir qaraǵanda shalǵaıda jatqan buıyǵy óńir bolyp kóringenimen, mundaǵy aýyl halqynyń ómiri qaınap jatyr. Jergilikti jurtpen etene jumys istep, shilińgir shildede, qaharly qysta da el máselesimen aralasyp júrý Jaırangúl Rahmanbergenova sııaqty óz isine berilgen jandardyń buljymas ádeti.
Bul óńir keńes zamanynda atom synaqtarynan qatty zardap shekken aýmaq bolǵandyqtan sonaý toqyraý jyldary qatty júdep ketti. Halyq sany azaıyp, aýyl sharýashylyǵy kúıreýdiń az-aq aldynda turdy. Tek keıingi jyldary ǵana munda sharýashylyqtar kóbeıip, eldegi sharýaqor azamattardyń arqasynda jergilikti ekonomıkanyń kóshi túzele bastaǵan. Al aýyldaǵy jurtqa memlekettiń járdemi men ishki baǵytta ustanǵan saıasatyn jetkizip, halyqty birlik-berekege uıytý – jergilikti memlekettik organdardyń mindeti. Osy kóshte aýdandyq ishki saıasat jáne tilderdi damytý bóliminiń qyzmeti erekshe baıqalyp qalady.
Jaırangúl – Maı óńiriniń týmasy. О́miriniń mánin memlekettik qyzmetten tabamyn degen oı bastapqyda úsh uıyqtasa da túsine kirmegen boıjetken oqý bitire sala jeke kompanııalarda eńbek etken.
– «Aýyldan adam kóshkenmen, adamnan aýyl kóshpeıdi» degen danalyǵy bar ǵoı halqymyzdyń. Sol aıtqandaı, shalǵaı ketip, bilim alyp, ózge aımaqta jumys istep júrsem de, kóńilimniń túpkirinde týǵan jer, týǵan óńir turatyn. Jeke fırmalarda biraz ýaqyt eńbek etkende júrek qalaýym halyqpen aralasyp, qoǵam ıgiligi úshin qyzmet atqarý ekenin túsindim. Aqyry memlekettik qyzmette baǵymdy synaýǵa bel býdym. Alǵash 2012 jyly Aqtoǵaı aýdanynyń apparatyna zańger-bas maman bolyp qabyldansam, arada jyl ótkende Maı aýdanyndaǵy ákimdikke bas maman bolyp aýystym. Ol jerde biraz laýazymdy qyzmetterdi atqaryp, 2022 jyldan beri mundaǵy ishki saıasat jáne tilderdi damytý bólimi basshysynyń qyzmetindemin. Kez kelgen tapsyrylǵan mindetti berilip, jurtqa qaıtse tıimdi bolady degen oımen isteımin. Nátıjesin kórip jatsam, qýanamyn. Qateligim bolsa, sabaq alamyn. Aldyńǵy býyn aǵa-apalarym septesip, kómek qolyn sozyp, qoldaý kórsetip turady. Mundaı jaǵdaıda jumys isteý isime shabyt bitirip, qanattandyrady. Aýyldyń órkendeýine az da bolsa úlesimizdi qossam, men úshin odan artyq baqyt joq. Aldyma másele aıta kelgen adamǵa joq degen sóz aıtpaımyn, hal-qadirimizshe kómektesip, baǵytyn kórsetip jiberemiz, –deıdi ol.
Keıingi jyldar kóleminde elimizdiń ómiri úshin asa mańyzdy bolǵan túrli saıası naýqandardy Jaırangúl kóppen birge oıdaǵydaı atqarysty. Prezıdent, Parlament depýtattarynyń saılaýy, aýyl ákimderin saılaý sııaqty mańyzdy saıası qadamdardyń ıgiligi jergilikti jurtqa parasatty turǵydan durys jetkizildi. Nátıjesinde, halyq naýqandarǵa asa uıymshyldyqpen qatysqanyn kóz kórdi. Budan bólek, Memleket basshysynyń halyqqa arnaıtyn Joldaýlaryn, el Úkimetiniń baǵdarlamalaryn túsindirý men nasıhattaý, aýdan ákimi qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn júzege asyrýdaǵy uıymdastyrý-ıdeologııalyq sharalardy qamtamasyz etý, jergilikti aqparat quraldarynyń memlekettik tapsyrystardy júzege asyrýyn úılestirý, qoǵamdyq uıymdarmen, dinı birlestiktermen, saıası partııalarmen aradaǵy baılanysty qalyptastyrý, taǵysyn taǵy, tolyp jatqan mindetter bar bólim jaýapkershiliginde.
– Kez kelgen memlekettik is-shara elimizde turatyn árbir azamat qalys qalmaıtyndaı etip ázirlenýi kerek. Máselen, sońǵy jyldary aýdan ákimi Aǵybaı Ámirınniń ıdeıasymen óńirde qanshama kreatıvti bastamalar qolǵa alyndy. Sonyń ishinde halyqty salamatty ómir saltyna shaqyratyn is-sharalar kóbeıdi. Memlekettik rámizder kúnine oraı aldyńǵy jyly motosherý, byltyr avtosherý ótkizsek, bıyl velosherý uıymdastyrdyq. Oǵan kásibı sportshylardan bastap, túrli salanyń ókilderi, dáriger, memlekettik qyzmetshi, qarapaıym jumyskerler, jastar ókilderi qatysty. Aýdanda 10 myńǵa jýyq halyq tursa, solardyń belgili bir toby merekelerde qamtylyp otyrady. Erekshe atap ótetin úrdis, qazir memlekettik apparatta, polısııada, medısına salasynda jastardyń býyny kóbeıgen. Jastar bolǵan jerde tyń bastamalar jıi baıqalyp turady. Aýdandaǵy is qaǵazdary tolyqtaı memlekettik tilge kóshken., – dep áńgimesin jalǵastyra tústi.
Áńgime barysynda memleketimizde qolǵa alynǵan merıtokratııa júıesin odan ári damytýdy quptaıtynyn, sebebi kóp jastar qyzmet oryndarynda jyljymaı otyryp qalǵanyna ishi ashıtynyn jetkizdi. Jaırangúl Baltabekqyzy ózi de aýdan ákimdiginiń apparatynda bir orynda 10 jyldan astam turaqtap qalǵan. Jańa Qazaqstandy damytamyz desek ozyq oıly jastardy túrli salada synap, qyzmet oryndarynda órleýine jol ashýymyz kerek dep esepteıdi.
Sondaı-aq atom synaqtarynan aıryqsha zardap shekken Maı aýdany halqyna memleketten qarastyrylatyn jeńildiktiń, eńbekaqysyna qosylatyn qosymsha tólemniń kóbeıtilýine zer salynsa degen tilegin jetkizdi. Máselen, ońtústiktegi Aral óńirinde memlekettik apparat qyzmetkerleri eńbekaqysyna qosymsha 50 paıyz ústeme alady. Al Maıdaǵy memlekettik qyzmetshilerge polıgon aımaǵynda turǵany úshin aı saıyn nebári 1,5 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde (5 538 teńge) ústeme tólenip otyr. Memlekettik qyzmetshilerdiń balalary úshin balabaqshalarda jeńildikter usynylyp, turǵyn úı kómekteri berilse degen oıyn da búgip qalmady. Jalpy, mundaı artyqshylyqtar, materıaldyq qoldaý óńir halqynyń barlyǵyna beriler bolsa, aımaqta halyq sany arta ma degen úmiti zor.
Aıta ketelik, Jaırangúl jubaıy Dastan ekeýi otbasynda bir ul, eki qyz tárbıelep otyrǵan ónegeli otbasy. Dastan – aýdandyq jergilikti polısııa bóliminiń basshysy laýazymyn abyroımen atqaryp júrgen azamat.
Pavlodar oblysy,
Maı aýdany