Zamanaýı tehnologııanyń qarqyndy damýy buqaralyq aqparat quraldaryna da birshama ózgeris ákeldi. Elimizdiń joǵary oqý oryndarynda ashylyp jatqan sıfrlyq jýrnalıstıka, medıa tehnologııa, sıfrlyq medıa syndy mamandyqtarǵa túsetin stýdentterdiń de qatary jyl saıyn artyp keledi.
Demek atalǵan salanyń túlekterine qoǵamda suranys joǵary. Al osy baǵytta bilim beretin oqý oryndary maman daıarlaýda qandaı júıemen oqytady? Teorııa men tájirıbe qanshalyqty ushtasqan? Sondaı-aq bul sıfrlyq jýrnalıstıkanyń ereksheligi qandaı? Osy saýaldarǵa jaýap alý maqsatynda elordadaǵy Astana It University-ne arnaıy barǵan edik.
IT salasynda sapaly kadrlardy daıarlaýǵa baǵyttalǵan bul oqý ordasy 2019 jyly ashylsa, sıfrlyq jýrnalıstıka bilim berý baǵdarlamasy 2020 jyly alǵashqy stýdentterin qabyldaǵan. Memleket basshysy Q.Toqaevtyń stýdentterge: «Bilim berý turǵysynan bul ýnıversıtet bilikti mamandar daıarlaıtyn bedeldi oqý ornyna aınalatynyna eshqandaı kúmánim joq. Neǵurlym jaqsy bilim alsańyzdar, myna qıyn da almaǵaıyp ómirden alar enshilerińiz soǵurlym kóp bolady», degen sózi, bir jaǵynan, memleket jastardan úlken úmit kútetinin, ekinshi jaǵynan, álemde bolyp jatqan kúrdeli geosaıası jaǵdaı IT salasyna, onyń ishinde aqparattyq qaýipsizdik boıynsha joǵary bilikti mamandar daıarlaý isine joǵary talap qoıylatynyn bildiredi.
Atalǵan ýnıversıtette jýrnalıstıkaǵa qatysty eki mamandyq bar. Olar: Medıatehnologııa jáne Sıfrlyq jýrnalıstıka. Alǵashqysy kompıýterlik grafıka, keskindi óńdeý, mashınalyq oqytý syndy tehnıkalyq jaǵyna jaýap beredi. Al Sıfrlyq jýrnalıstıka qazirgi eńbek naryǵynda suranysqa ıe ınnovasııalyq tájirıbeni meńgergen sıfrlyq medıa salasynyń joǵary bilikti kadrlaryn daıarlaýǵa baǵyttalǵan.
Kreatıvti ındýstrııa mektebiniń aǵa oqytýshysy Bogdan Petrovtyń aıtýynsha, oqý taza aǵylshyn tilinde ári jedeldetilgen (ádettegi 4 jyldyń ornyna 3 jylda dıplom alýǵa múmkindik beretin) formatta júrgiziledi.
«Bul mamandyqqa tek júzden júırik dep tanylǵan shyn myqtylar ǵana túse alady. О́ıtkeni ulttyq biryńǵaı testileýden bólek, bizdiń «Astana it university excellence test» degen ishki emtıhanymyz bar. Onyń ózi eki kezeńnen turady. Birinshisi – shet tiline qatysty synaq. О́ıtkeni úsh jyl boıy oqytý tili tolyq aǵylshyn tilinde ótedi. Sol sebepti IELTS, TOEFL syndy testileýlerdiń nátıjesi talap etiledi. Budan bólek, baǵdarlamaýǵa qatysty emtıhan taǵy bar. Sebebi bizdiń árbir stýdent IT negizderin meńgerip, zaman talabyna saı jan-jaqty maman bolýǵa tıis», deıdi B.Petrov.
Barlyq synaqtan súrinbeı ótip, oqýǵa qabyldanǵan stýdent Mýltımedııalyq jýrnalıstıka, 3D tehnologııasy jáne anımasııa, Jýrnalıstıka negizderi, Jańalyqtardy jazý jáne faktchekıng, WEB tehnologııalary, Mashınalyq oqytý, Aqparattyq jáne sıfrlyq saýattylyq, Akademııalyq jazý, Operatorlyq sheberlik jáne montaj negizderi syndy pánderde bilimin shyńdaıdy. Árıne, bul sabaqtar tek biregeıi ǵana.
Sıfrlyq jýrnalıstıka mamandyǵynyń bıylǵy túlegi Nurbol Qulmaǵambettiń aıtýynsha, búginde jańalyqty qur mátin túrinde jarııalasań, ony oqıtyndar neken-saıaq. Oqyrmannyń ıakı kórermenniń alǵashqy 30 sekýndta janaryn jaýlap, kóńilin baýrap alatyndaı aqparatty tartymdy ári sapaly etip berýge kúsh salý kerek.
«Biz birinshi kýrstan bastap teorııa men tájirıbeniń tizginin teń ustap kelemiz. Respýblıkalyq iri telearnalarǵa baryp, ózimizdiń «IT News» atty baǵdarlamamyzdy júrgizdik. Tek kamera aldynda ǵana emes, kameradan tys tehnıkalyq jaǵynan da kóp dúnıeni meńgerdik. Bizdiń birden-bir ereksheligimiz sol – úsh tilde jaza alatyn ári túsirip, montajdaı alatyn, sondaı-aq dıjıtal áleminen habardar bolyp, jasandy ıntellektiniń ıgiligin kóre alatyn ámbebap jýrnalıst bolýymyz», deıdi N.Qulmaǵambet.
Ýnıversıtettiń EKSPO aýmaǵynda ornalasýy da stýdentterge tájirıbe jaǵynan kóp kómegin tıgizedi. О́ıtkeni Halyqaralyq «Astana hub» IT-startaptar tehnoparki de osynda ornalasqan. Bilim alýshylar munda ózderiniń jobalaryn tanystyryp, úlken múmkindikke qol jetkizedi.
Budan bólek, bizdiń baıqaǵanymyz oqytýshylyq quramnyń jastardan quralǵany (orta jas mólsheri – 32 jas). Qazaqtyń asa kórnekti aǵartýshy-pedagogi Ybyraı Altynsarınniń «Maǵan jaqsy muǵalim bárinen de qymbat, óıtkeni muǵalim – mekteptiń júregi», degen sózi bar. Mundaǵy oqytýshylardyń jartysyna jýyǵyn ǵylym doktory, kandıdaty jáne PhD qurasa, qalǵany – magıstrler jáne óndiris mamandary. Ýnıversıtette sheteldik professorlarmen qatar, prezıdenttik «Bolashaq» jáne basqa da baǵdarlamalar aıasynda shet memleketterdiń ozyq joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan ustazdar dáris oqıdy. Olardyń ishinde respýblıka boıynsha «JOO-nyń úzdik oqytýshysy» retinde tanylǵandary da bar eken. Máselen, New York Film Academy túlegi, aǵa oqytýshy Aıdıe Aıdarbekovtiń aıtýynsha, bilim alýshynyń deńgeıin baǵalaıtyn GPA júıesiniń ózi úsh kórsetkish boıynsha baǵalanady.
«Negizgi baǵalaý oqý baǵdarlamasy boıynsha júrgiziledi. Odan bólek, ǵylymı jáne áleýmettik GPA júıesi de bar. Iаǵnı árbir stýdenttiń oqýmen ǵana shektelmeı, túrli jobany uıymdastyryp, atsalysýy da mańyzdy. Ol jaǵynan ýnıversıtet bilim alýshylardy tehnıkalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etip, qoldaý kórsetip otyrady. Máselen, bizdegi medıa jáne vırtýaldy stýdıoda kıno salasyna arnalǵan arnaıy kameralar bar. Olardyń sapasy da, baǵasy da joǵary. Sol qurylǵylar arqyly stýdentter derekti fılm túsirýdi meńgerip, birneshe baǵdarlama arqyly gazet-jýrnaldardyń muqabasyn, dızaınyn jasaýdy úırenedi», deıdi A.Aıdarbekov.
Sıfrly jýrnalıstıka mamandyǵyn bakalavr dárejesinde támamdaǵan stýdentter alǵan bilimin magıstratýra men doktorantýrada jalǵastyra alady. Biraq pán ataýy medıatehnologııa dep ózgerip, atalǵan salaǵa tereńdeı túsedi. Ýnıversıtettiń strategııalyq baǵyttarynyń biri – halyqaralyq yntymaqtastyqty damytý. Búgingi kúni Italııa, Belgııa, Germanııa, AQSh, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Chehııa, Túrkııa, Estonııa memleketteriniń IT mamandaryn daıarlaıtyn jetekshi ýnıversıtetterimen baılanys ornatylǵan. Akademııalyq utqyrlyq boıynsha stýdenttermen ári oqytýshylarmen ózara tájirıbe almasý, ekijaqty ǵylymı zertteý jobalaryna qoldaý kórsetý is-sharalary júzege asyp keledi.
Kóz kórgende baryp kóńil senedi demekshi, elimizdegi jastardyń aldaǵy ýaqytta shetel aspaı, týǵan elinde halyqaralyq deńgeıde joǵary bilim alýyna jaǵdaı jasaǵan Astana It University-de ózgerister zamanynyń lebi esip tur. Sonyń ishinde sıfrly jýrnalıstıka mamandyǵynyń qurylǵanyna bar-joǵy tórt jyl bolsa da, bul salanyń bolashaǵy mol ekeni anyq ańǵarylady.