Qaýipsizdik dánekeri

Saıası turǵydan alǵanda, ShYU-ǵa múshelik elimizdiń ha­lyqaralyq saıasatta óz ornyn bekitýge, qaýipsizdik, turaqtylyq pen júıeli damýǵa qatysty yqpalyn arttyrýǵa múmkindik berdi. Qazir álemdegi saıası-ekonomıkalyq turaqsyzdyq kezeńinde elimizdiń uıymǵa múshe bolýy ózge eldermen saıası dıalog qurýǵa, beıbit bastamalardy júzege asyrýǵa jol ashty.

Ekonomıkalyq yntymaq­tastyq turǵysynan qarasaq, Qa­zaqstannyń Qytaı men Úndistan tárizdi ShYU-nyń ekonomıkalyq áleýeti joǵary múshelerimen uıym aıasynda qarym-qatynas ornatýy ekijaqty saýda-sattyq baılanystardyń nyǵaıýyna, elimizge ınvestısııa tartýǵa, birikken jobalardy iske asyrýǵa aıtarlyqtaı septigin tıgizdi.

Osylaısha, ShYU-ǵa múshe bolý Qazaqstannyń óńirlik jáne halyqaralyq kontekstegi múmkindikterin aıtarlyqtaı keńeıtedi, onyń ekonomıkalyq jáne saıası damýyna yqpal etedi. Sonymen qatar jahandyq máseleler men syn-qaterlerdi sheshýdegi rólin arttyrady.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qurylǵanyna 20 jyldan asa ýaqyt ótse de ShYU aıasynda birde-bir iri ekonomıkalyq joba júzege aspaǵanyn atap ótken edi. Osyǵan oraı ınvestısııalyq qor qurý múmkindigi usynylyp otyr. Uıymnyń qarjylandyrýy ShYU aıasynda naqty jobalar júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı qarjylandyrý Qazaqstan men uıym músheleri­niń eko­nomıkalyq damýyna serpin beretin, negizinen serik­testikti nyǵaıtatyn, kólik-tran­zıt áleýe­tin arttyratyn joba­larǵa negizdelmek. Bul rette elimiz zor mańyzǵa ıe Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdarynyń damýyna óz úlesin qospaq.

Qazaqstannyń tóraǵalyǵy naqty usynystar men táji­rıbelik mańyzy bar sheshimder­ge negizdeldi. Tóraǵalyq ke­zin­de Qazaqstan uıymǵa múshe mem­leketterdiń kúsh-jigerin ShYU-nyń 2030 jylǵa deıingi ekonomıkalyq damý strategııasyn tıimdi júzege asy­rýǵa baǵyttaǵan edi. Inves­tısııalyq qordy qurý máselesi de basty nazarǵa alyndy.

Elimiz úshin asa mańyzǵa ıe energetıka salasyndaǵy ynty­maqtastyqty nyǵaıtý jaıynda birqatar kezdesý ót­kizi­lip, Shanhaı yntymaq­tas­tyq uıymyna múshe mem­leket­ter­­diń energetıkalyq ynty­maq­tas­­tyǵyn damytýdyń 2030 jyl­ǵa deıingi strate­gııa­­sy­nyń bekitilýine negiz boldy. Bul dástúrli energııa kózderin jań­ǵyrtyp, jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný salasynda ınnovasııalyq tehnologııalar men ǵylymdy damytýda paıda alyp keledi.

Bıyl 1 aqpanda Qazaqstan ShYU sıfrlyq forýmyn ót­kizdi. Iаǵnı uıym músheleri arasyndaǵy sandyq teńsizdikti azaıtyp, elektrondyq kom­mer­sııany ilgeriletýdegi ynty­maqtastyqtyń nyǵaıýyna úlesin qosty.

Qazaqstannyń bastamasymen 2024 jyl «Ekologııa jyly» bolyp jarııalanyp, biraz is-shara ótti. Osy rette Astanadaǵy sammıtte ShYU-ǵa múshe memleketterdiń úki­metteri arasyndaǵy qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly keli­sim, aýyzsý men sanıtarlyq qaýip­sizdigin qamtamasyz etý týraly málimdeme qabyldandy.

Qujat álemdegi saıası-ekono­mıkalyq turaqsyzdyq kezindegi memleketter arasyndaǵy senim deńgeıin kóterý maqsatynda qabyldanbaq. Bastama barlyq taraptyń múddelerin eskere otyryp, beıbit damý jolyndaǵy ádiletti sheshimderdiń qabyl­danýyn kózdeıdi. Odan bólek sammıt aıasynda Astana deklarasııasy, ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııa­sy jáne túrli baǵyttardy qamtıtyn 20-dan asa qujatqa qol qoıyl-maq.

Qazaqstannyń uıymdy re­for­malaý úrdisin bas­taýy tóraǵalyq kezindegi bas­tama­lary aıasynda atqarǵan jumy­sy men sammıt barysynda qabyl­danatyn qujattarǵa tikeleı baılanysty. Sammıtte ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııasy men Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń ShYU qyzmetin jetildirý bo­ıynsha usynystarynyń qabyl­danýy uıymnyń odan ári damýy­na, qurylymynyń ózgerýine alyp keledi. Sonymen qatar «Úsh zulym kúshke» qarsy 2025–2027 jyldar aralyǵyndaǵy yntymaqtastyq baǵdarlamasy, ShYU-nyń 2024–2029 jyldarǵa arnalǵan esirtkige qarsy strategııasy, Energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý men Investısııalyq qordy qurý tárizdi kelisimder uıymnyń tarıhyndaǵy jańa damý dáýirin ashady.

Baýyrjan ÁÝKEN, QSZI Azııalyq zertteýler bóliminiń aǵa sarapshysy