Ertis–Baıan óńirinde shabyndyqqa shalǵy túsip, aýyl jurty tórt túliktiń qysqy jemshóbin qamdaýdyń qamyna kiristi. Bıyl óńir boıynsha 1,4 mln tonnadan asa shóp daıyndaý josparlanyp otyr.
Kóktemdegi ylǵaldyń moldyǵy mal ósirgen sharýalar úshin bıyl shash-etekten paıdaly bolǵaly tur. Aýmaqtaǵy shabyndyqtar men jaıylymdardyń barlyǵy jasyl nýǵa tolyp, tórt túlik úshin naǵyz qutqa aınaldy. Keıingi 4-5 jyl boıy tyqyr shópten kóz ashpaǵan keıbir aýmaqta shalǵyn qaýlap ósip, jer ıeleri tabıǵattyń yryzdyǵyna dán rıza. Ásirese qunary mol erkekshóptiń (jıtnıak) bitisi bıyl aıryqsha qýantyp otyr.
О́ńirlik Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bas mamany Zámzagúl Búrkitbaevanyń aqparynsha, bıyl oblysta jalpy aýmaǵy 1 mln 575 myń gektar jerge shalǵy túsiriledi. Onyń ishinde kópjyldyq shópter – 233,3 myń, jaıylmalar men kóltabandar – 208,7 myń, birjyldyq shópter – 58 myń, shabylýǵa jatatyn jaıylymdar 1 mln 75 myń gektardaı bolyp qalady.
«Sońǵy aqparat boıynsha óńirdegi qystaqtarǵa 1 mln 404,4 myń tonna mal azyǵy qajet. Mal ıelerine shamamen bir jarym jyldyq azyq qoryn daıyndaýdy (1 mln 823 myń tonna) usynyp otyrmyz. Shabyndyqtardaǵy shóptiń shyǵymdylyǵy jyldaǵydan aıtarlyqtaı joǵary, fermerlerdiń málimetine súıensek, ortasha eseppen ár gektardan 8,9 sentnerden aınalyp jatyr. Al kópjyldyq shópterdiń ónimdiligi gektaryna – 9 sentner, jaıylmalar men kóltabandarda 18,9 sentnerge deıin jetip tur. Buǵan qosa 86,5 myń tonna pishendeme, 182 myń tonna súrlem, 208 myń tonna saban daıyndaý josparda bar», deıdi basqarma ókili.
Qazirgi ýaqytta shabyndyqtardyń 81,6 myń gektary shabylyp úlgergen. Sharýalar odan 64,2 myń tonna mal azyǵyn shaýyp, 1,2 myń tonna súrlem daıyndaǵan.
Byltyr Kereký óńiriniń sharýalary úshin mal azyǵyn daıyndaý úlken máselege aınalǵan edi. Ertis ózeni boıyndaǵy jaıylmalardyń nebári 20-30 paıyzyna ǵana sý jetip, shabyndyqtar kúıip ketti. Halyqaralyq sarapshylar elimizdegi 7 aýdanda bıomassanyń tapshylyǵyn tirkep, ol jerlerde ósimdikterdiń belsendi ósý kezeńi múlde toqtaǵanyn anyqtady. El boıynsha 157 aýdan spýtnık arqyly zerttelse, sonyń ishinde bizdiń oblystaǵy Maı aýdany táýekeldi aımaqtar arasynda 6-orynnan kórindi, aýmaqta 500 myń gektardan asa jer qýańshylyqtan ábden zardap shekkeni málim bolǵan edi. Al bıyl she?
Bıyl Maı jurtynyń kóńili jaı. Jergilikti halyqtyń aıtýynsha, jaıylmalar turmaq, qyrdaǵy jerdiń shóbi de qalyń shyǵyp, at baýyrynan keledi. Aýdandaǵy 125 myńdaı túliktiń (qara mal men qoı-eshki) qysqy azyǵyna shamamen 140 myń tonnadaı shóp qajet. Bul shamadaǵy azyqty mal ıeleri qınalmaı shaýyp alamyz dep otyr.
«Jaıylmalardyń kóp bóligi áli kúnge kepken joq, soǵan oraı azamattar shalǵy túsire qoımaǵan. Al qyrdyń shóbine eldiń aldy kirisip ketti. Byltyr qýańshylyq kezinde mal ósirýshiler qolǵa ilikken jerdiń barlyǵyn shaýyp aldy. Sonyń da nátıjesi bolsa kerek, shabyndyqtar tyńaıǵan. Gektarynan 8-9 sentner shóp alyp jatyr. Mynaý Aqshıman jaqtyń halqy mal azyǵyn jınaýda jylda qınalyp qalatyn. Bıyl bul jaqta da jaǵdaı táýir», deıdi Maı aýdanynyń ákimi Aǵybaı Ámirın.
Ákimdik dereginshe, Ertis ózeni jaıylmasyndaǵy shabyndyqtardyń 35 paıyzy qurǵap úlgergen. О́zen boıyn jaılaǵan eldi mekender búginde birtindep maldyń qysqy azyǵyn jınaýǵa kirise bastaǵan. Bıyl Sharbaqty aýdanynyń birneshe sharýa qojalyǵy aýyldar mańyndaǵy shabyndyqtar men jaıylymdardy jańartý maqsatynda 600 gektar jerge erkekshóp egipti. Eger bul joba nátıjeli bolsa, ony ózge aýdandarda taratý jospary bar.
Pavlodar oblysy