«Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy Batys Qazaqstan oblysynda belsendi ótip jatyr. Jaqynda tórt aýdan men Oral qalasynda «Igi ister» marafony uıymdastyryldy.
– «Taza Qazaqstan» aksııasynyń negizgi maqsaty – qorshaǵan ortany qorǵaý máselesine qoǵam nazaryn aýdarý jáne jastardy ekologııalyq bastamalarǵa tartý. Biz zamandastarymyzdy qorshaǵan ortanyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne tabıǵatqa jaýapkershilikpen qaraýǵa tárbıeleýge tyrysamyz. Oral qalasynda saıabaqtar men Jaıyq ózeni jaǵalaýyn tazaladyq, kóshet ektik. Aqparattyq taqtalar ornatyp, turmystyq qaldyqty suryptaý boıynsha sheberlik sabaǵyn ótkizdik. Osy is-sharalarymyzǵa 200-den asa stýdent, mektep oqýshylary jáne qala turǵyndary qatysty. Bolashaqta da osyndaı aksııalardy turaqty ótkizip, is-sharalar aýqymyn keńeıtemiz dep oılaımyz. Osynaý ıgi iske kóbirek adam tartylsa keremet qoı. Halyqtyń ekologııalyq saýatyn arttyrý úshin keıbir bilim baǵdarlamalaryn da qoldanýdy josparlap otyrmyz, – deıdi «Ǵasyr» jastar qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Bolatbek Sahıev.
Osyndaı ıgi is-sharalar Tasqala aýdanynda da ótti. Jastarmen jumys jónindegi aýdandyq resýrstyq ortalyq basshysy Jıenbaı Naýryzbaıuly taıaýda jastar aýdan ortalyǵynda turatyn úsh ardagerdiń úıine baryp, aýlasyn, úıin tazalap, shóbin oryp, qoqysyn shyǵaryp, aǵashtaryn áktep qaıtqanyn aıtty. Bul aksııa aıasyndaǵy «О́negeli urpaq» aptalyǵyna oraı uıymdastyrylǵan is-shara eken.
– Biz áýeli aýyl ákimdiginen kómek qajet etetin jalǵyzilikti qarııalar týraly aqparat suradyq. Sóıtip, Sara Boranbaeva, Qymbat Serdalıeva jáne Toıǵanym Maqaeva esimdi ájelerimizdiń úıine bardyq. Qarııalardyń qýanyshynda shek joq, kútimsiz qalǵan aýlany aramshóp basyp, aspanmen talasyp tur eken. Jastar oınap-kúlip, jarysyp júrip tazalap tastady. Qaıyrymdy iske qol sozǵan jastarǵa da túrli syı-sııapat berildi. Biraq syılyqtyń úlkeni aq jaýlyqty ájelerdiń júrekjardy alǵysy boldy, – deıdi Jıenbaı Naýryzbaıuly.
Aıtpaqshy, Toıǵanym ájeıdiń úıiniń shatyryn jaqynda jel ushyryp, búldirip ketken eken. Aýdandyq resýrstyq ortalyq basshysynyń aıtýynsha, jaqynda ol úıge arnaıy mamandar baryp, qarııanyń úıiniń shatyryn jóndep bermek.
Bir táýiri, respýblıkalyq «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq ekologııalyq aksııasy túrli baǵytqa bólingen. Mysaly, «Taza ólke» baǵyty boıynsha belsendi jastar Tasqala aýdanynyń eń ádemi múıisi – Eshkitaýǵa shyǵyp, taý baýraıyn túrli qoqystan tazartty. Beıbereket ósken shópti oryp, rettep, aǵash túpterin áktep, tabıǵı bulaqtyń kózin ashty. Dál osyndaı taǵylymdy is-shara Bórli aýdanynda da ótken eken.
– Biz tabıǵatqa jaýapkershilikpen qaraý mádenıetin qalyptastyryp, turǵyndardy belsendi ekologııalyq áreketke tartyp otyrmyz. Bórli aýdanynyń Aqsaı qalasynda qoǵamdyq oryndardy jınap, aǵash egip, qoqysty suryptap jınaýǵa arnalǵan ýrnalar ornattyq. Ekologııany saqtaý týraly semınarlar uıymdastyrdyq. Osynaý is-sharalarǵa 200-ge jýyq adam, onyń ishinde eriktiler, mektep oqýshylary, stýdentter men qala turǵyndary qatysty, – deıdi Bórli aýdanyndaǵy jastar uıymynyń tóraǵasy Erbol Balgereıuly.
Jalpy, Batys Qazaqstan oblysy boıynsha sáýir aıynan beri sanıtarlyq tazalyq sharalaryna 131 myńnan asa turǵyn, 3 myńnan asa mekeme men kásiporyn, 74 myńǵa jýyq jeke aýla qatysqan eken. О́ńirde 231 saıabaq pen gúlbaqtyń aýmaǵy tazalanǵan, 48 myńnan asa túrli aǵash kósheti otyrǵyzylǵan. 1 221 áleýmettik nysan men 525 tarıhı-mádenı eskertkish aýmaǵynda tazalaý jumysy júrgizilgen. Ekologııalyq aılyqqa 1 197 birlik tehnıka jumyldyrylyp, 49 307 tonna qoqys shyǵarylypty.
– Bul kúnderi Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha búkil elimizde ekologııalyq aksııa ótip jatyr. Bul – óte mańyzdy is-shara. Jaqynda Astana qalasynda bolǵanymda da osyndaı is-sharaǵa tap bolyp, qatysqan edim. Al bizdiń Oral qalamyz eldegi eń jasyl, ádemi qalanyń biri ǵoı. Bıyl óńirde sý tasqyny bolyp, sanıtarlyq tazalyq jumysyn der kezinde júrgize almap edik. Sondyqtan bul másele biz úshin óte ózekti. Qýanatynym, tabıǵatty aıalaıtyn belsendi jastardyń qarasy kóp eken. Týǵan jerimizdi, tabıǵat anamyzdy aıalaı bereıik, – deıdi eńbek ardageri, «Jańaqala jaısańdary» qoǵamdyq uıymynyń jetekshisi Elaman Bádenuly.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, shilde aıynyń sońynda óńirde «Taza jaǵalaý» aksııasy ótkizilmek. Onyń maqsaty – ózender men sý aıdyndarynyń jaǵalaýyn qoqystan tazartý. Bul bastama sý resýrstary ekojúıesin qalpyna keltirip, ózen-kóldiń turmystyq jáne óndiristik qaldyqtarmen lastanýyn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan. Al tamyz aıynda aýyldyq eldi mekenderdiń sanıtarlyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Taza aýyl» aksııasy ótedi. Osy aksııa sheńberinde aýyldarda jappaı tazalaý, sondaı-aq abattandyrý jáne kógaldandyrýǵa kóńil bólinedi. «Taza aýyl» aksııasy qyrkúıek aıynda da jalǵasyp, qala men aýyldaǵy aýlalardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa den qoıylady. Osy aksııa aıasynda eń úzdik aýlalar arasynda baıqaý ótip, jeńimpazdar marapattalady.
Batys Qazaqstan oblysy