Qurmadaǵy qus fabrıkasy erteden jumys istep keledi. Sharýasy ábden shıraǵan kásiporynnyń jumyrtqa ónimi – Qaraǵandy brendteriniń biri. Munda shóje, mekıenin qosa eseptegende mıllıonnyń ústinde taýyq bar. «Qaraǵandy-Nan» korporasııasyna qarasty «Agrofırma Kýrma» JShS jylyna 270 mıllıon jumyrtqa óndiredi.
Aıtpaqshy, fabrıka jumyrtqamen qatar, elektr energııasyn da óndiredi. Elimizdegi jalǵyz bıogaz stansasy arqyly óndirilgen energııa qýatyn óndiriste paıdalanady. Kásiporyn taýyqtyń qıyn osylaı kádege jaratyp otyr. Munyń tehnologııasy da qarapaıym. Barlyq qus qoradan jınalǵan qı stansanyń býnkerine jetkiziledi. Budan ári kúmbezdiń astyndaǵy fermentatorǵa ótip, sý qosylyp, belgili temperatýraǵa qoıylady. Odan keıin maı sekildi shaıqalady. Qoımaljyń qospadan gaz óndiredi. Gazdyń quramynda 85 paıyzǵa deıin metan bolady. Fermentatordan shyqqan gazdy generator mazýt sekildi jaǵyp, elektr energııasyna aınaldyrady. Fabrıka alynǵan qýatty «KEGOC» kompanııasyna da satady, ózderi de paıdalanady. Qı mol bolsa, energııa kólemi de arta túspek. Qazir saǵatyna 650-750 kVt óndirip jatyr. Kúnine 150-160 tonna qı jaǵady. Fermentatorlarǵa shókken shógindi de paıda ákelip otyr. Dıqandardyń suranysy joǵary. Olar egistikke, baý-baqshaǵa tyńaıtqysh retinde paıdalanady.
«Bıogaz stansasynyń arqasynda qorshaǵan ortany lastaýdy toqtattyq» deıdi stansa qyzmetkerleri. Iаǵnı qıdy burynǵydaı syrtqa tókpeıdi. Tóńirekke taraıtyn jaǵymsyz ıis te joq.
Qaldyqsyz óndiriske den qoıǵan kásiporyn jarylǵan jumyrtqany da, ólgen qusty da laqtyrmaıdy. Dúkenderge barar jolda jarylǵan jumyrtqany qaıta qabyldap alyp, sehta untaqtaıdy, sosyn qapqa salady. Sóıtip, jumyrtqa untaǵyn daıyndaıdy. Muny múlde buzylmaıtyn ónim dese de bolady. Kondıter fabrıkalary tutynady. О́lgen qusty áýeli keptirip, sosyn úgitedi. Alynǵan untaqty qus jemine qosady. Budan jem qunary artady, taýyq tez qoń jınaıdy eken.
Kásiporynda saǵatyna 60 000 dana jumyrtqany quraıtyn «Anakonda» jumyrtqasyn jınaý jelisi ornatylǵan. Osynyń arqasynda qus qoradan shyqqan jumyrtqa birden jumyrtqa qoımasyna, jumyrtqa suryptaý mashınasyna túsedi. Onda jumyrtqa sanattar boıynsha suryptalyp, qaptalady. Fabrıka balapandardy ózi shyǵarady. Ara-tura tuqymy ósimdilerdi Reseıden de aldyrady. О́ıtkeni olardyń «haıseks ýaıt» tuqymy klımatqa tózimdi. Salmaǵy 2 keli bolatyn mekıender 70 gramdyq jumyrtqa basady. Sóıtip, jylyna 320 myńnan asa jumyrtqa beredi.
Al osyndaǵy qus fabrıkasynda taýyqtardy qoldan uryqtandyrady. Jumyrtqalardy 30-35 kún ınkýbasııalyq mashınada ustaıdy. Mundaıdyń toǵyzy bar. Árqaısysy 200 myń jumyrtqa saqtaıdy. Inkýbatordan keıin balapandar 100 kún qorada kútiledi. 100 kúnnen soń jynysyna qaraı bólinip, mekıenderdi óndiristik aımaqqa jiberse, qorazdardy soıyp, dúkenge jóneltedi.
Qus qoranyń barlyǵy nómirlengen, avtomattandyrylǵan. Máselen, №3 qus qorada 40 myń taýyq tur. Táýligine eki márte jem beriledi. Sýy úzdiksiz kelip tur. Astyn tazalaý, jaryq, jylý berý, jeldetý sekildi júıeleri avtomatty jelimen basqarylady. Qus qoradaǵy daıyn jumyrtqa konveıermen suryptaý sehyna jóneltiledi. Salmaǵy men kólemine baılanysty jumyrtqa 7 sanatqa bólinedi. Bul jumysqa osy sehtaǵy Natalıa Mamraeva men Zarına Kýshpet jaýapty. Olar óndire jumys istese, kúnine 700 myńǵa jýyq jumyrtqa suryptap, jáshikterge salyp, qoımaǵa jiberedi.
«Birneshe jyldan beri sehta jumys istep kelemiz. Jumys ornymyz jaıly, jyly. Jalaqymyz ýaqtyly túsip turady. Kóńilimiz tolady», deıdi Natalıa Mamraeva.
Fabrıkada 300-ge jýyq adam eńbek etip, nápaqa taýyp júr. Aýyldyń jartysy osynda jumys isteıdi. Oblys ortalyǵynan, mańaıdaǵy aýyldardan qatynap isteıtinder de bar. Kásiporyn qolǵabys qylatyn aýyldyń jasóspirim balalaryna da qarajat aýdarady. Tipti fabrıka basshylary mamandardy jastaıynan tárbıeleýge kóńil bólip otyr.
Qaraǵandy oblysy,Abaı aýdany,Qurma aýyly