Jemqorlyqty júıeli kúresken jeńedi

Prezıdent BAQ salasy qyzmetker­lerin marapattaý rásiminde sóıle­gen sózinde oń ózgerister kóbine kún­delikti qajyrly eńbekti talap etetin da­myl­syz jumystyń nátıjesi deı kele, Ádiletti Qazaqstan qurý jolynda kúsh-qýaty­myzdy aıanbaı jumsasaq qana asqaq mu­rat túbi shyndyqqa aınalatynyn basa aıtty.

«Men osy máselege aıryqsha mán beremin. Biz qoǵamda bul keseldiń bar ekenin jasyrmaımyz. Ashyq aıtamyz dep, onyń zardabyn da tartyp jatamyz. Tipti keıde sheteldikter de, óz azamattarymyz da Qazaqstandy jemqorlyqqa belshesinen batqan el dep oılaıdy. Bul shyndyqqa esh janaspaıdy. El múddesi úshin eńbek etip júrgen adal azamattar az emes. Qaıtalap aıtamyn: jemqorlyq – kesel. Biz tutas qoǵam bolyp oǵan qarsy turýymyz kerek. Sonda ǵana nátıje bolady», dedi Memleket basshysy.

Qazirgi tańda álemde sybaılas jemqorlyqpen kúres qarqyndy júrip jatyr. Rasymen, bul qoǵam derti. Ony júgendeýde tek birlesken áreket kerek. Eldegi «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» zańnyń basty maq­sa­ty – azamattardyń quqyqtary men bos­tandyqtaryn qorǵaý, sybaılas jem­qor­lyq kórinisterinen týyndaıtyn qaýip-qaterden ulttyq qaýipsizdikti qamta­masyz etý, jemqorlyqqa baı­lanys­ty quqyq buzýshylyqtyń, qylmystyń al­dyn alý, olardyń jolyn kesý jáne ashý.

Atalǵan zańmen memlekettik mindetti atqaratyn jáne olarǵa teńestirilgen adamdardyń laýazymdyq ókilettigin, múm­kindikterin paıdalana otyryp, paıda tabý sybaılas jemqorlyq dep anyqtalǵan.

Ýákiletti memlekettik organdar sy­baı­las jemqorlyqpen kúresti júıeli túrde jalǵastyryp, pármendi is-sharalardy júzege asyryp keledi. Onyń aıtarlyqtaı nátıjesi de bar. Álemniń kóptegen eli sekildi, bizdiń memleketimizde sybaılas jemqor­lyqtyń aldyn alýǵa, onyń tamyryna balta shabýǵa baǵyttalǵan maqsatty sharalar qolǵa alynǵan. Onyń nátıjele­ri buqaralyq aqparat quraldarynda barynsha jarııalanyp nasıhattalyp keledi.

Sybaılas jemqorlyqtyń eń qaýipti túri – paraqorlyq. Para alýdyń, para berýdiń túp-tamyryn joıý úshin qoǵam belsendilik tanytyp, onyń paıdaly bolmaıtyndaı, úlken qylmys sanalatyndaı qoǵamdyq sana qalyptastyrý qajet. Paraqorlyq memlekettik apparattyń qalypty qyzmet etýine bóget bolady, bıliktiń bedeline nuqsan keltiredi. Elimizde paraqorlyqtyń aldyn alý, jolyn kesý jumystary josparly túrde júzege asyrylyp otyr. Qazirgi qoǵamymyzda bolyp jatqan jas táýelsiz memlekettiń qalyptasýyna tán úderister sybaılas jemqorlyq qylmysyna qarsy is-qımyldy kúsheıtý qajettiligin arttyrdy. Álemdik tájirıbe kórsetkendeı sybaılas jemqorlyq – ótpeli ke­zeń elderiniń sózsiz atrıbýty ekeni anyq.

Elimiz egemendik alǵaly qoǵam qa­siretine aınalyp otyrǵan qaterli dertterdiń biri – jemqorlyq. Bir basyn shapsa, ekinshisi ósip shyǵatyn osynaý ábjylannan arylý úshin atqarylyp otyrǵan jumystar jeterlik. О́kinishke qaraı, eńbektegen baladan eńkeıgen kárige deıin solardyń qurbanyna aınalyp otyr. Shyndyǵynda sońǵy jyldary jemqorlyqqa qarsy qanshama qatań zańdar qabyldanyp, qanshama laýazymdy tulǵalar temir torǵa qamalyp jatsa da jemqorlyqtyń tamyryn birjolata shabýdyń naqty joldary tabylar emes. Sybaılas jemqorlyqpen kúresý úshin halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn kóterý, jemqorlyqtyń keseli men zardabyn keńinen túsindirip, úgit-nasıhat jumystarynyń sapasyn arttyrý mańyzdy. Sybaılas jemqorlyq oryn alǵan jaǵdaıda tıisti ýákiletti mem­lekettik organ tarapynan qejetti sharalar qoldaný úshin biryńǵaı «1424» senim telefony ashylǵan. Ol táýlik boıy baılanysta jáne aqparattar kelip túsken soń zańǵa sáıkes sharalar qabyldanady.

Joǵaryda atalǵandardyń negizinde jáne sybaılas jemqorlyqqa jol bermeý, aldyn alý jáne boldyrmaý maqsatynda Batys Qazaqstan obly­synyń mamandandyrylǵan aýdan­aralyq ekonomıkalyq sotynda turaq­ty túrde is-sharalar ótkizilip otyr. Atap aıtqanda «Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qımyl týraly» zańnyń talaptaryn qatań saqtap, sot qyz­met­kerlerimen iske qatysýshylarǵa quqyq­tyq nasıhat-túsindirý, sot qyzmet­kerlerimen jemqorlyqqa qatysty quqyq buzýshylyqtaryn boldyrmaý baǵytyndaǵy semınarlar, is boıynsha taraptarmen zańdy úderisten tys qarym-qatynasqa túsýge jol bermeý, sotqa kelýshiler úshin ótkizý tártibin kúsheıtý maqsatyndaǵy sharalar iske asyrylyp keledi.

Dosym ORYNBAEV,

oblystyq mamandandyrylǵan

aýdanaralyq ekonomıkalyq

sotynyń jetekshi mamany

Batys Qazaqstan oblysy