ASTANA. 23 qańtar. Bas Prokýror Ashat Daýylbaevtyń tóraǵalyǵymen Bas prokýratýranyń keńeıtilgen alqa májilisi bolyp ótti. Onda 2014 jyldyń jumys qorytyndylary talqylanyp, aldaǵy kezeńge arnalǵan basymdyqtar aıqyndaldy. Májiliske Prezıdenttiń kómekshisi – Qaýipsizdik keńesiniń hatshysy Nurlan Ermekbaev jáne Prezıdent ákimshiliginiń quqyq qorǵaý júıesi bóliminiń meńgerýshisi Erlik Kenenbaev, Bas prokýratýranyń janyndaǵy qoǵamdyq keńestiń músheleri jáne Parlament depýtattary qatysty.
Bas prokýror atap ótkendeı, prokýratýra organdary úshin 2014 jyl Memleket basshysynyń jańa qylmystyq-prosestik zańnamanyń iske qosylýyna oraı quqyqtyq júıeniń tıimdi qyzmetin qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda ótti. Bıyldan bastap quqyq qorǵaý organdary qylmystyq sot óndirisiniń jańa modeli aıasynda jumys isteýde.
Sondaı-aq, prokýrorlardyń bar kúsh-jigeri elimizdegi zańdylyq pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý, azamttardyń, kásipkerlerdiń jáne memlekettiń quqyqtary men bostandyqtaryn, zańdy tulǵalardyń múddelerin qorǵaý, memlekettik bıýdjetti tolyqtyrý, sybaılas jemqorlyq jáne ekstremızm kórinisterine tosqaýyl qoıý problemalaryna shoǵyrlandyryldy. Jalpy alǵanda, prokýratýra organdary alǵa qoıylǵan mindetterdi jemisti túrde júzege asyrdy.
2014 jyly eldegi qylmystyq ahýaldyń jaqsarǵany baıqaldy – qylmys jasaý 5,2 paıyzǵa, ıaǵnı, 359 myńnan 341 myńǵa deıin azaıdy. Asa aýyr qylmystar 18,2 paıyzǵa, aýyr qylmystar 17,4 paıyzǵa tómendedi. Onyń ishinde adam óltirý, densaýlyqqa aýyr zııan keltirý, tonaý, qaraqshylyq, bopsalaý, buzaqylyqtar sany edáýir kemigen. Kóshe qylmystary azaıyp, alkogoldik ishimdik iship jáne esirtki qoldanyp jasalǵan quqyq buzýshylyqtar men qylmystar sany kemigen.
Áleýmettik-ekonomıkalyq salada prokýrorlar 395 myń zań buzýshylyqty anyqtap, olardy joıýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldady. 16 myńǵa jýyq zańsyz quqyqtyq aktiniń kúshi joıyldy. 746 myńnan astam azamattyń, onyń ishinde 239 myń jasóspirimniń quqyqtary qorǵalyp, qalpyna keltirildi. 55 myńnan astam adam ártúrli jaýapkershilikke tartyldy. 500 qylmystyq is qozǵaldy.
Azamattardyń eńbek quqyqtaryn qamtamasyz etý, jalaqy boıynsha qaryzdardy azaıtý jónindegi júıeli jumystar atqarylar isterdiń basym baǵyttarynyń biri bolyp qala bermekshi. Byltyrǵy jyly 134 myń jumysshynyń paıdasyna 5 mlrd. teńgeden astam qarjy óndirildi, onyń ishinde 92 problemaly kásiporyndardaǵy somasy 1 mlrd. teńgeden astam qaryz tolyǵymen óteldi.
Osy rette 477 mln. teńge qaryzdyń ótelýin qamtamasyz etýge kúsh salǵan Qaraǵandy, Qostanaı oblystarynyń jáne Almaty qalasy prokýratýralarynyń jumystary erekshe atalyp ótildi. Atyraý oblysynyń prokýratýrasy aımaqta jalaqy boıynsha uzaq merzimdik qaryzdyń múlde bolmaýyn qamtamasyz ete aldy.
Paıdalanylmaı jatqan jerlerdi memleket menshigine qaıtarý týraly Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý boıynsha belsendi jumys atqaryldy.
Prokýratýranyń alyp-satarlyqqa tosqaýyl qoıý jónindegi sharalarynyń arqasynda jalpy quny 980 mlrd. teńgeden astam jer telimderin memleketke qaıtarýǵa qol jetkizildi. Mysaly, kameraldyq taldaý jasaý arqyly Astana qalasynyń prokýratýrasy kadastrlyq quny 575,7 mlrd. teńgeni quraıtyn paıdalanylmaı jatqan 255 jer telimin anyqtaǵan, olardyń ishinde 2,7 myń gektar jer búginde memleket menshigine qaıtaryldy.
Esepti kezeń ishinde prokýrorlardyń aralasýymen zańsyz ustalǵan myń jarymnan astam adam bosatylǵan, 930 adamǵa qatysty zańsyz jedel-izdestirý is-sharalary toqtatylǵan.
Quqyq buzýshylyqtarǵa «múldem tózbeýshilik» qaǵıdasyn qamtamasyz etý jumystarynyń nátıjesinde ótken jyly tirkelgen ákimshilik quqyq buzýshylyqtardyń sany 12,5 paıyzǵa, ıaǵnı, 3 mln. 699 myńǵa artty. 60 mlrd. teńgeden astam ákimshilik aıyppuldar óndirilip alyndy. Aıyppuldardy óndirip alý somasy tuńǵysh ret 60 paıyzǵa jetti, al osyǵan deıingi 5 jyl ishinde bul kórsetkish 30 paıyzdan aspaǵan bolatyn.
Kásipkerlikti jappaı qoldaý, zańsyz tekseristerge tosqaýyl qoıý jónindegi Memleket basshysynyń tapsyrmasyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan jumystar jalǵasýda. Prokýrorlar 10 myń bıznes sýbektileriniń quqyqtaryn qorǵady, memlekettik organdardyń 880 laýazymdy qyzmetkeri túrli jaýapkershilikke tartyldy. Bıznesti tekserýge jarııalanǵan moratorıı tekseristerdiń jalpy sanynyń 67 paıyzǵa azaıýyna septigin tıgizdi. Árbir prokýratýrada jumys isteıtin mobıldik toptar kásipkerlerdiń quqyqtary buzylýynyń 750 faktisiniń jolyn kesti.
Memlekettiń ekonomıkalyq múddelerin qorǵaý máseleleri erekshe baqylaýda boldy. Memleket bıýdjetine 74 mlrd. teńgeden astam qarjy óndirilip alyndy, bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda eki esege deıin artyq (2013 jyly 38,4 mlrd.). Qyzylorda oblysynyń prokýratýrasy «Petro Qazaqstan Qumkól Resorsız» aksıonerlik qoǵamynan qorshaǵan ortaǵa normadan tys zııandy zattar shyǵarǵany úshin 17 mlrd. teńge salyq tólemderin óndirip alǵan.
Memlekettik satyp alý salasynda belsendi júrgizilgen profılaktıkalyq jumystardyń nátıjesinde prokýrorlar el bıýdjetine 1,4 mlrd. teńgeden astam qarjyny óndirip aldy, 2,8 myńnan astam laýazymdy tulǵa ártúrli jaýapkershilikke tartyldy.
Engizgen aktileri arqyly zańsyz 140 konkýrstyń kúshin joıyp, memlekettiń ekonomıkalyq múddesine keler 25 mlrd. teńgeden astam shyǵynnyń aldyn alǵan Aqmola, Aqtóbe, Almaty, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Qostanaı, Pavlodar oblystarynyń prokýratýralary jáne Bas kólik prokýratýrasynyń jumystaryn Bas prokýror atap ótti.
Sottar bıýdjet aldyndaǵy jalpy qaryzdary 37 mlrd. teńgeni quraıtyn jalǵan kásiporyndardyń memlekettik tirkeýiniń kúshin joıý týraly prokýrorlardyń bergen 307 talap-aryzdaryn qanaǵattandyrdy. Atalǵan somany jalǵan kásiporyndardyń kontragentterinen óndirip alý sharalary qabyldandy.
Dinı ekstremızm men terrorızmge tosqaýyl qoıý jumystary aıasynda 100 myńnan astam ınternet-resýrstarǵa monıtorıng jasaldy. Prokýrorlardyń jáne ýákiletti organdardyń aryzdary boıynsha sottar 703 ınternet-resýrstyń ónimderin zańsyz dep tanydy.
О́tken jyly prokýratýraǵa 294 myńnan astam azamattar men zańdy tulǵalar shaǵymdandy, olardyń ishinde 48 myńnan astamy jeke qabyldaýda boldy. Árbir ótinish boıynsha tekseris júrgizilip, azamattardyń quqyqtary men mindetteri túsindirildi. О́tinishterdi qaraý nátıjeleri boıynsha 25 myńnan astam azamattyń quqyqtary qalpyna keltirildi.
Prokýrorlardyń narazylyǵy boıynsha 1405 adamǵa qatysty 1873 azamattyq jáne ákimshilik ister boıynsha shyqqan sot aktilerine qatysty úkimder zańǵa sáıkestendirildi. Prokýrorlardyń aralasýynan keıin memleket kirisine 20,6 mlrd. teńge, azamattar men zańdy tulǵalardyń paıdasyna 3,7 mlrd. teńgeden astam, sonyń ishinde jalaqy boıynsha 1,1 mlrd. teńgeden astam qaryzdardy óndirip alý týraly sot sheshimderi oryndaldy.
Alqa jumysynyń qorytyndysy boıynsha Bas prokýror jumystaǵy olqylyqtar men kemshilikterdi atap kórsetip, qadaǵalaý qyzmetiniń tıimdiligin odan ári arttyrý boıynsha kezek kúttirmes uıymdastyrýshylyq-tájirıbelik sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Qylmystyq is júrgizýdiń jańa úlgisiniń iske qosylýy kezeńine quqyq qorǵaý organdarynyń barynsha tıimdi beıimdelýin qamtamasyz etý birinshi kezektegi mindet retinde belgilendi. Tapsyrmalardyń ýaqtyly júzege asyrylýy úshin oblys prokýrorlaryna derbes jaýapkershilik júkteldi.
Qoǵamdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý, halyqtyń osal sanatynyń áleýmettik kepildikterin, kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý, qoǵamdyq qaýipsizdikti jáne quqyq buzýshylyqtyń profılaktıkasyn, azamattardyń ótinishteriniń sapaly jáne ýaqtyly qaralýyn qamtamasyz etý tárizdi mindetter atqarylatyn jumystyń kelesi bir basym bóligi bolyp qala bermek.
«Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» Strategııasyn júzege asyrýǵa qadaǵalaýdy kúsheıtý, ekonomıkany turaqtandyrý úshin Ulttyq qordan bólingen bıýdjet qarajattaryn maqsatty paıdalanýdy qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdaryldy.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııany júzege asyrý, ekstremızm men terrorızmge, uıymdasqan qylmysqa tosqaýyl qoıý, jedel-izdestirý qyzmeti, atqarýshylyq óndiris salasynda zańdylyqty qamtamasyz etý, halyqaralyq quqyqtyq yntymaqtastyqty odan ári jandandyrý máseleleri de qadaǵalaýdyń ózekti baǵyttary retinde belgilendi.
Joldybaı Bazar.
Derek, sýret: Bas prokýratýranyń baspasóz qyzmeti.