Alash qaıratkeri Júsipbek Aımaýytulynyń týǵanyna bıyl 135 jyl tolyp otyr. Tulǵanyń mereıtoıyna oraı Júsekeń negizin salǵan tarıhı meken – Baıanaýyldaǵy «Mádenı kindik» rýhanı tárbıe jáne bilim berý keshenine belgitas ornatyldy.
Sonaý aýmaly-tókpeli zamanda jerlesimiz Júsipbek Aımaýytulynyń ult múddesi jolynda atqarǵan isteri az emes. Sonyń biri – 1921 jyly Semeı gýbernııasynda oqý bóliminiń meńgerýshisi bolyp turǵanda onyń yqpalymen Baıanaýyl jerinde ashylǵan «Mádenı kindik» bilim oshaǵy. Bul qazaq dalasynda halyq ashtyqqa ushyraǵan kezeń edi. El-jurt bosyp, jetim qalǵan balalar kóbeıip, olardy jergilikti bas kóterer azamattar Júsipbektiń aıtýymen Qyzyltaý óńirine jınaıdy. J.Aımaýytuly jáne onymen pikirles el azamattary Qyzyltaý mańynda «Mádenı kindik» dep atalatyn bilim oshaǵyn salýǵa bel býady. 1921 jyly Alash ardaqtysy jergilikti tórt rýdyń iri baılarynyń qarjylandyrýymen álgi jerge áýeli bastaýysh mektep salýǵa uıytqy bolady. Keıin qyzdar men er balalardyń bólek jataqhanalary, ashana, birneshe qoıma, jertóle qoıma, «qyzyl otaý», dárigerlik pýnkt, ákimshilik ǵımarat jáne atqora turǵyzylady. Bilim kesheni shamamen 1929 jylǵa deıin jumys istep turǵan degen derek bar.
«Mádenı kindik» mekenine belgitas qoıý ıdeıasyn J.Aımaýytulynyń atalas týysy, baıanaýyldyq ólketanýshy Ramazan Nurǵalıev alǵash kóterdi. Bul máseleni byltyr «Egemen Qazaqstan» gazetinde keńinen qaýzap, «Júsipbektiń Mádenı kindigi» degen ataýmen kólemdi maqala da jarııalaǵan bolatynbyz. Igi is aqyry jónin taýyp, Pavlodar oblystyq Buqar jyraý atyndaǵy ádebıet jáne óner mýzeıi men Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy oblystyq qazaq mýzyka-drama teatry demeýshi azamattardy úılestirdi.
Byltyr osy mekenge arnaıy ekspedısııa uıymdastyryp, tarıhı oryndy halyq jadynda jańǵyrtýdy maqsat tutqan edik. Nátıjesinde, el ishinen Júsipbek ustaǵan Quran kitap tabyldy. Endi, minekeı, el azamattarynyń jón silteýimen belgitasty qoıyp otyrmyz, – dedi Buqar jyraý atyndaǵy ádebıet jáne óner mýzeıiniń dırektory Erbol Qaıyrov.
Is-sharaǵa qatysqan Pavlodar oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Serik Batyrǵojınov Júsipbek Aımaýytuly murasyn ári qaraı zerttep, nasıhattaýǵa shaqyrdy.
– «Mádenı kindik» – Júsipbek atamyzdyń bizge qaldyrǵan murasy. Ony ári qaraı damytý, deńgeıin kóterý – bizdiń paryz, – dep atap ótti ol.
Baıanaýyldyq ólketanýshy Ramazan Nurǵalıev Júsekeń qurǵan bilim keshenindegi ǵımarattardyń keıbiri sonaý tyń ıgerý jyldary da jumys istegenin atap ótti. Mekteptiń ózi jabylyp tynǵanymen, qasıetti meken halyqtyń júreginde saqtalyp qalǵany aıqyn.
«Belgitas bul mekendi qorǵaýǵa alyp, tarıhyn qaıta jańǵyrtýdyń basy dep bilemin. Endigisin aınalasy at shaptyrym aýmaqty qorshap, mal baspaıtyndaı etip jasasa degen tilek bar. Al jergilikti ǵalymdar, júsipbektanýshylar «Mádenı kindiktiń» mańyzy jaıynda zertteýler júrgizse, nur ústine nur bolar edi. Sebebi qazaq balalaryn zaman talabyna saı bilim-ǵylymǵa úıretý, kókirek kózderin ashý sol bir alasapyran zamanda asa kúrdeli is bolǵany málim. Alash qaıratkeriniń eline jasaǵan jaqsylyǵyn halqymyz bilýi kerek. Belgitasty qoıýǵa kómek qolyn sozǵan aýdan basshysy Ardaq Kisentaevqa, Qyzyltaý okrýginiń ákimi Janat Májıtovke, jergilikti azamattarǵa rızashylyǵymyz sheksiz», deıdi ol.
Atap óterligi, bıyl Júsipbektiń týǵan jeri Dándebaı jazyǵyndaǵy belgitas ta jańartyldy. Al Aımaýytuly aýylyna aparatyn jolǵa byltyr jańadan asfalt jol tóseldi. Bıyl mundaǵy orta mektepke kúrdeli jóndeý júrgizilip, bilim uıasy tolyqtaı jańarý ústinde. Jyldamdyǵy joǵary StarLink ınterneti de bıyldan bastap iske qosylady. Mektep basshysynyń oqý isi jónindegi orynbasary Saltanat Ábildına munda bıylǵy oqý jylynda 100 oqýshy bilim alatynyn jetkizdi. Oqý ornynda 25 muǵalim eńbek etedi. Alaıda keıingi jyldary jas mamandar tóbe kórsetpeı tur. Matematıka, tehnologııa, mýzyka pánderi boıynsha muǵalimder jetispeıdi. Buǵan deıin eldi mekendegi mádenıet úıi, dárigerlik ambýlatorııa da jóndeýden ótken. Aýylda adamdardyń jaıly turmysy úshin bar múmkindik jasalǵan.
Bul kúni Júsipbek Aımaýytuly atyndaǵy Pavlodar oblystyq qazaq mýzyka-drama teatrynyń ujymy tulǵanyń kindik qany tamǵan aýylǵa gastroldik saparmen kelip, qoıylymdar kórsetti. Al keshkilik akterler konsert uıymdastyryp, aýyl keshin dýmanǵa bóledi. Teatr basshysy Arman Temirbek bıyl tulǵanyń 135 jyldyǵyna oraı Kerekýde respýblıkalyq teatrlar festıvali ótetinin jetkizdi.
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany,
Qyzyltaý aýyldyq okrýgi