Eńbegi adal, jany izgi tulǵa edi

Ol jaratylysynan jaıdary, jumsaq, adam balasyna qatty sóz aıtyp, kóńilin qaldyrmaıtyn minezge baı jan edi. Adamgershilik qasıeti, ar tazalyǵyn bıik ustaýy arqyly tóńiregindegi halqynyń rızashylyǵy men alǵysyna bó­lendi. Jan-jaǵyna shýaq shashyp júretin, peıili keń, kisilik pen kishiligi birdeı jarasqan tul­ǵaly azamat edi.

Súıkeń – adamdy basshylyq jumysqa halyqqa qyzmet at­qarý úshin taǵaıyndaıdy dep biletin jáne qansha jyl jumys is­tese de, ne sózimen, ne isimen sol pıǵylynan eshqashan aıny­maǵan jan. Ol kisi jumys bas­pal­daǵynda joǵarylaýdy esh ýa­qytta maqsat tutpady, qyz­metti el ıgiligine paıdalanyp, jastyq kúsh-qaıratyn halyqqa qyzmet etýge jumsap, kóptiń alǵy­syna bólený jolynda ter tókti. Ujymdaǵy partııa, keńes, kásipodaq, komsomol uıymda­rymen birlesip jumys istep, keńshar ekonomıkasyn kóterip, halyq­tyń áleýmettik, mádenı jaǵ­daılaryn jaqsartýǵa, maldyń tuqymdyq sapasyn kóterip, odan alynatyn ónimdi molaıtyp, sapasyn arttyrýǵa kóp eńbek sińirdi.

Súıindik Baıkenuly isker, aýyl sharýashylyǵy óndirisin uıymdastyrýdy jetik biletin ón­diris jetekshisi boldy. Súı­keń basqarǵan jyldary sharýa­shylyqta zootehnıkalyq, mal dári­gerlik jumystar tıimdi uıym­dastyrylyp, shopandarǵa, eńbek­kerlerge materıaldyq, moral­dyq kómek kórsetilip, eń­bektegi tabystaryn baǵalaý júıe­li túrde júrgizildi. Nátıjesinde mal basy ósip, ónimdiligi artty. Memleketke jyl saıyn sapaly et, jún ótkizip, aqshalaı mol ta­bys alynyp, bul qarajat eńbekshi­lerdiń áleýmettik, mádenı, tur­mystyq jaǵdaılaryn jaqsartýǵa jumsalyp otyrdy. Osy jyldar ishinde júzdegen turǵyn úı, bólimshe ortalyqtarynda bastaýysh mektep, 8 jyldyq mektep, keńshar ortalyǵynda 25 tósektik aýrýhana, 300 oryndyq Mádenıet úıi, keńshar ortalyǵyndaǵy mektepke qosymsha qurylys, taǵy da basqa nysandar salyndy. «Shal­ǵııa» radondy sý kýrortynan shı­pajaı ashylyp, shopandar men mehanızatorlardy emdeý isi uıymdastyryldy.

Súıindik Baıkenuly bilikti, tu­raqty kadrlar bolǵan jerde tabysty eńbek bolaryn boljaǵan azamat edi. Aýyl balalary jo­ǵary oqý ornyna, tehnıkým, ýchılı­shelerge keńshar stıpendıanty esebinen oqytylyp, týǵan aýylyna eńbek etýge tartylyp, turaqty mal mamandarymen, me­ha­nızatorlarmen qamtamasyz etilip otyratyn.

Súıkeń «Jeńis» keńsharyna 20 jyl basshy bolǵanda, keń­shardyń mamandarymen de, jumys­kerlerimen de únemi til ta­bysyp, eshqaısysymen bir­aýyz qatty sózge kelmepti. Keń­shar­dyń bas mamandarynyń qyzmeti joǵarylap ketkenderi bolmasa, aýyspady dese de bolady. Basqa jaqqa ketken jigit­ter jumysynan bosap jatsa, olarǵa jumys berip, týǵan je­rine oralýyna múmkúndik beretin. «Bul azamattar – osy eldiń balalary, erte me, kesh pe, olar ata-anasynyń, týǵan-týy­sy­nyń mańaıyna kelgeni durys, son­dyqtan olarǵa jumys taýyp berý, jaǵdaı jasaý – meniń azamattyq boryshym» dep otyratyn.

Súıindik Baıkenuly oblystyq Tutynýshylar odaǵynan qoıshy­larǵa kerek-jaraqty túgendep, avtodúkendermen jetkizilýin qada­ǵalap turatyn. Jeke ba­sy­nyń joq-jitigin kóbirek tú­gen­deıtinder sııaqty óz otba­syna «my­nadaı zat kerek edi» dep Súı­keńniń kelgenin esti­mep­piz deıtin edi sol mekeme qyz­met­kerleri. О́zi basqarǵan sharýa­shylyqta da ysyrapqa jol bergen joq.

Ol ár sharýany áriden boljap, aldyn ala daıyndalatyn. Sonyń bir mysaly «Jeńis» keń­sharyn asyl tuqymdy mal zaýytyna aınaldyrý bolsa, taǵy bir mysaly – dáýlesker kúıshi Yqy­las Dúkenulynyń mereıtoıyn ótkizýge úsh jyl buryn arnaıy qor ashyp, daıyndyq jasaýy.

1975 jyldan Almaty zoo­teh­­nıkalyq mal dárigerlik ıns­tıtýtynyń ǵalymda­rymen kelisimshart jasasyp, ǵylymı zertteý seleksııalyq jumystaryn júrgizýi úshin jaǵ­daı jasady. О́zi bas bolyp, sha­rýa­shylyqtaǵy qoı tuqymyn asyldandyrý baǵytynda 15 jyl­­­daı jumys júrgizdi. Ná­tı­je­sinde, «Saryarqa» asyl tu­qymdy aq júndi qoı ónimi paıda boldy. Respýblıka kólemindegi sha­rýa­shylyq jetistikteriniń kór­­mesinde sharýashylyqtyń

120 kg tartatyn appaq júndi qosh­qar tuqymy joǵary kórsetkish kór­­setýiniń negizinde «Jeńis» keń­shary asyl tuqymdy mal sharýa­shylyǵy mártebesine ıe boldy.

1993 jyldary memleket múl­kin jappaı jekeshelendirý kezinde «Jeńis» keńshary «asyl tuqymdy mal sharýashylyqtaryn jekeshelendirýge erekshe jaǵ­daımen qaraý kerek» degen úkimet qaýlysyna súıenip, burynǵy qurylymyn saqtap qaldy. El azamattarynyń aýyzbirligi jáne zeınetkerler men aýyldastarǵa kúnkóris qıyn bolatynyn oılap, jıyrma jyl eńbek ótili bar dırektorlarǵa beriletin 20% aksııa úlesinen sanaly túrde bas tart­qan, jekeshelenýge jol bermegen Súıindik Baıkenulynyń azamattyǵynyń arqasy dep bile­min. Sóıtip, Súıkeń ózi aıtqandaı, «óz eńbek Otanynyń birligin saqtap, aksıonerlik qoǵamǵa úle­simdi qosaıyn» dep sheshti.

Onyń boıynda menmendik, mansapqorlyq ádetter joq edi. Kerisinshe, qarapaıymdylyǵy, ıman­dylyǵy basym, kishipeıil, kek saqtamaıtyn keshirimshil boldy. О́zinen joǵary qyzmetkerlerge jaǵympazdanýdy, qyzmetin paı­­­dalanyp qalýdy, memleket múlkin bas paıdasyna jaratý­dy oılamaıtyn, tek óziniń eńbegi men tabysyna senetin adal, ıman­júzdi jan edi. Ol parasat-paıy­my bıik, ustamdy minezimen qa­ramaǵyndaǵy mamandarmen, eńbek adamdarymen til tabysyp, syılasyp eńbek etken, qyzmette tazalyqty, ádilet pen shyndyq jolyn berik ustanǵan, el aǵasy atanǵan azamat edi.

Alla bergen jasty jasap, izgilikti is tyndyryp, artyna jar­qyraǵan iz qaldyrǵan Súıindik Baıkenulyn jastarǵa úlgi etýdi kózkórgen zamandastarynyń, biz­diń azamattyq boryshymyz dep bilemin.

Qurman Sádýaqasov,

eńbek ardageri