О́skemende Parlament Senatynyń Agrarlyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıteti músheleriniń kóshpeli májilisi bolyp ótti
Ony Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev ashyp, qorshaǵan ortany qorǵaý máseleleriniń búgingi tańda asa mańyzdy ekenine toqtaldy. Shyǵys Qazaqstanda eldegi ormannyń jartysynan astam qory bar. Biraq sońǵy jyldary orman qalyń órt qushaǵyna orala bastady. Myńdaǵan gektar orman órtenip ketti. Aýa raıynyń eki-úsh jyl boıy qatty ysyp, jaýynnyń az jaýýy saldarynan ormandarda órt jıi shyǵady. Ony sóndirý, jańadan aǵash kóshetterin otyrǵyzý aqyryndap bolsa da júzege asyrylýda.
Kendi Altaıdyń shyrshasy, balqaraǵaıy men kedr jańǵaǵy aýrýǵa jıi ushyraı bastady. Kárteıgen aǵashtyń ornyna jańasyn otyrǵyzýdy batyl qolǵa almasa, aqyry apatqa ushyratýy múmkin. Aǵashty otaý da jaqsylyqqa aparmaıdy. Sondyqtan halyq qalaýlylary aǵashty kesý, ony retsiz joıýǵa jol bermeý maqsatynda moratorıı engizgen. Senattyń kóshpeli májilisinde orman jáne orman sharýashylyǵy salasynda eńbek etetinder alańdaýshylyǵyn jasyra almady. Aǵashty kesýge moratorıı engizilgeli kóptegen kásiporyndar jabylyp, adamdar jumyssyz qala bastaǵan. Senat depýtattary mynadaı bir qundy pikir keltirdi. Kóp rette adamdar ormandy ádeıi órteıtin kórinedi. Sebebi belgili, syrty janyp, ishi bútin qalǵan aǵashty óz kádesine jaratý paıdaly. Al orman qorynyń azaıýy kópshilikti alańdatyp otyr. О́ıtkeni, burynǵy ormandy qalpyna keltirý úshin keminde 80-100 jyl kerek.
Senattyń Agrarlyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Bolat Jylqyshıev pen Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń komıtet tóraǵasy Erlan Nysanbaev orman salasyndaǵy keıbir mamandardyń pikirin jónsiz dep sanaıdy. Sebebi, orman óńdeıtin kásiporyndardyń tuıyqqa tirelýi moratorııge deıin emes, odan kóp buryn bolǵan jaǵdaı. Aǵashty aıaýsyz otaǵan jat pıǵyldylar óz qaltalaryn toltyryp otyrǵan, al bıýdjetke bir tıyn da qarjy túspegen. Sondyqtan aǵashty orynsyz kesýge moratorıı jarııalaýǵa týra kelgen. Al onyń tıimdi jaqtary az emes.
Úsh jyldan keıin moratorıı óz kúshin joımaq. Oǵan deıin keshendi baǵdarlamalar qabyldanyp, orman baılyǵyn qorǵaý, aǵash ónerkásibi salasy úshin qajetti shıkizatty ornymen paıdalaný, basqa da máseleler sheshimin tabýy tıis. Budan buryndary Shyǵystyń ormandary 47 mıllıard teńgeniń ónimderin berip kelgen. Qazir olardyń kirisi 1,5 mıllıard teńgege azaıyp ketken. Semeıdegi kóne orman beldeýlerin qorǵaýǵa qarjy bólinbek. Oblys ákimi B. Saparbaev “Semeı ormany”, “Ertis ormany”, basqa da sharýashylyqtardaǵy baılyqty strategııalyq baılyq dep sanap, olardy erekshe qorǵaıtyndaryn tilge tıek etti. Kadrlar jalaqynyń azdyǵynan turaqtamaı otyr, demek, bul sala qyzmetkerlerine mınıstrlik qamqorlyq jasasa jón bolar edi.
Budan keıin óńir basshysy omarta jáne maral ósirýdiń problemalaryna toqtaldy. Máselen, oblys elimiz boıynsha baldyń 70 paıyzyn óndiredi. Eger tıisti oryndar qarjy bólip, qoldaý jasasa, Kendi Altaıda bal ázirleý múmkindigi budan da zor. Memleket qoldaý kórsetse, panty ónimderin de tórt esege deıin kóterýge bolady.
B.Jylqyshıev, basqa da jeti senator atalmysh baǵdarlama boıynsha óz oılaryn ortaǵa salyp, órkendeýdiń óreli joldary jaıly oı qozǵady. Berdibek Máshbekuly Shyǵystyń ekologııasy kúrdeli bolýyna baılanysty Semeı ıadrolyq apat aımaǵynan zardap shekkenderdiń zeınetaqysyna qosymsha qarjy bólý jóninde oıyn jetkizdi. Májiliste ekologııany jáne ekonomıkany saýyqtyrý tóńireginde sheshim qabyldandy.
Ońdasyn ELÝBAI.
О́SKEMEN.