Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary jemisti memlekettik, qoǵamdyq, shyǵarmashylyq qyzmeti, eńbektegi jáne jaýyngerlik erlikteri úshin olardyń Respýblıkaǵa sińirgen eńbeginiń tanylýynyń belgisi retinde memlekettik nagradalarmen marapattalady. Osy oraıda respýblıka boıynsha jalpy qandaı ataq-dańqtardyń bar ekeni jáne olardyń kimderge beriletinin oqyrman nazaryna usynamyz.
Eń joǵary dárejeli erekshelik belgileri:
«Altyn Qyran» ordeni - Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵary dárejeli erekshelik belgisi. Osy ordenmen azamattar Qazaqstan Respýblıkasyna erekshe memlekettik qyzmeti úshin marapattalady. «Altyn Qyran» ordenimen marapattaýǵa úmitkerlerdi Qazaqstan Prezıdenti aıqyndaıdy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti laýazymy boıynsha erekshe úlgidegi «Altyn qyran» ordeniniń ıegeri atanady.
«Halyq qaharmany» ataǵy - Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy «Altyn Qyran» ordeni jáne «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵymen birge joǵary dárejeli erekshelik belgisi. «Halyq qaharmany» ataǵy Qazaqstan Respýblıkasyna sińirgen asa úzdik eńbegi, onyń bostandyǵy men táýelsizdigi jolyndaǵy jaýyngerlik erlikteri úshin beriledi. «Halyq qaharmany» ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa aıryqsha erekshelik belgisi – «Altyn juldyz» jáne «Otan» ordeni tapsyrylady.
«Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy - Qazaqstan Respýblıkasyn ekonomıkalyq, áleýmettik-gýmanıtarlyq damytýdaǵy asa úzdik jetistikteri úshin beriledi. «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa aıryqsha erekshelik belgisi – «Altyn juldyz» jáne «Otan» ordeni tapsyrylady. Aıryqsha erekshelik belgisi - «Qazaqstannyń Eńbek Eri» Altyn juldyzy ordendik taǵanǵa jalǵastyrýshy shyǵyrshalar arqyly bekitilgen alqa.
Ordender:
«Otan» ordeni - Qazaqstan Respýblıkasynyń marapaty. Bul ordenmen azamattardyń ekonomıkany, áleýmettik salany, ǵylym men mádenıetti damytýdaǵy memlekettik, quqyq qorǵaý jáne áskerı qyzmettegi, demokratııa men áleýmettik progresti damytýdaǵy erekshe eńbegi úshin marapattalady.
«Barys» ordeni - Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettigi men egemendigin nyǵaıtý isindegi; beıbitshilikti, qoǵamnyń toptasýy men Qazaqstan halqynyń birligin qamtamasyz etýdegi, memlekettik, óndiristik, ǵylymı, áleýmettik-mádenı jáne qoǵamdyq qyzmettegi, halyqtar arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýdaǵy, ulttyq mádenıetterdi jaqyndastyrý men olardy ózara baıytýdaǵy, memleketter arasyndaǵy dostyq qatynastardy nyǵaıtýdaǵy aıryqsha eńbegi úshin júrgiziledi. «Barys» ordeni úsh dárejeden turady:
I dárejeli «Barys»; II dárejeli «Barys»; III dárejeli «Barys».I dáreje ordenniń joǵary dárejesi. Nagradtaý III dáreje, II dáreje, I dáreje retimen júrgiziledi. Erekshe jaǵdaılarda aıryqsha kózge túskeni úshin Memleket basshysynyń sheshimimen nagradtaý rettilik eskerilmeı júrgizilýi múmkin.
«Dańq» ordeni - 1993 jyly qurylǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń ordeni. «Dańq» ordenimen Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń, basqa da áskerleri men áskerı quralymdarynyń joǵarǵy ofıser quramynyń tulǵalary, sondaı-aq prokýratýra, ulttyq qaýipsizdik, ishki ister organdarynyń basshy qyzmetkerleri jáne basqalary:
áskerlerdi basqarý jáne baqylaýdaǵy tabysy, áskerlerdiń joǵary jaýyngerlik ázirligi men eldiń qorǵanys qabiletin qamtamasyz etkeni úshin; áskerı, shekaralyq jáne ishki qyzmetterdi minsiz uıymdastyrǵany, ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, zańdylyqty nyǵaıtý jáne qoǵamdyq tártipti qorǵaǵany úshin marapattalady.«Aıbyn» ordeni - Qarýly Kúshterdiń, basqa áskerlerdiń jáne áskerı quramalardyń áskerı qyzmetshileri, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaýly memlekettik organdarynyń, prokýratýra, ulttyq qaýipsizdik, ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri:
jaýyngerlik ázirlikte, áskerlerdi joǵary jaýyngerlik daıarlyqta ustaýda jáne jańa áskerı tehnıkany ıgerýde, zańdylyqty jáne qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýde qol jetkizgen tabystary úshin; áskerı jáne qyzmettik boryshyn atqarý ústinde kórsetken batyldyǵy men janqııarlyǵy, sondaı-aq memleket múddesin qorǵaý kezinde jasaǵan erligi úshin nagradtalady.«Aıbyn» ordeni úsh dárejeden turady:
I dárejeli «Aıbyn» ; II dárejeli «Aıbyn» ; III dárejeli «Aıbyn» .I jáne II dárejeli «Aıbyn» ordenderimen ofıserlerdiń kishi jáne aǵa quramdaryndaǵy adamdar nagradtalady. I dáreje ordenniń joǵary dárejesi bolyp tabylady. Nagradtaý: II dáreje jáne I dáreje retimen júrgiziledi. III dárejeli «Aıbyn» ordenimen sarbazdar, matrostar, serjanttar, starshınalar nagradtalady.
«Parasat» ordeni - Qazaqstan Respýblıkasynyń ordeni. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentiniń Jarlyǵymen 1993 jyly belgilendi. «Parasat» ordenimen ǵylym men mádenıet, ádebıet pen óner qaıratkerleri, sondaı-aq respýblıkanyń rýhanı jáne ıntelektýaldyq áleýetin damytý men molaıtýǵa zor úles qosqan nemese adam quqyqtaryn jáne onyń áleýmettik múddelerin qorǵaý jónindegi belsendi qyzmeti úshin azamattardy marapattaıdy.
«Dostyq» ordeni — 1995 jyly belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń laýazymdy marapaty. Ordenmen azamattar qoǵamdaǵy ultaralyq jáne azamattyq tatýlyqty saqtaý jónindegi jemisti jumysy úshin halyqtar arasyndaǵy beıbitshilikti, dostyq pen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa cińipren eńbegi úshin marapattalady. «Dostyq» ordeni eki aıyrymnan: I dárejeli «Dostyq» ordeni juldyzdan jáne ıyqqa acatyn lentadaǵy opdenniń belgicinen tupady.
«Qurmet» ordeni — 1993 jyly qurylǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń ordeni. «Qurmet» ordenin sáýletshi Bazarbaev Súıerhan Ospanbekuly ázirlegen. «Qurmet» ordenimen azamattar ekonomıkany, áleýmettik salany, ǵylym men mádenıetti, bilim berýdi damytýdaǵy sińirgen eńbegi, memlekettik organdardaǵy úlgili qyzmeti jáne belsendi qoǵamdyq qyzmeti úshin marapattalady.
«Eńbek Dańqy» ordeni — eńbek jetistikteri úshin beriletin Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapaty. «Eńbek Dańqy» ordenimen ónerkásip, kólik, qurylys, aýyl sharýashylyǵy, bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qamsyzdandyrý jáne basqa da salalardyń jumyskerleri kásiporyndardaǵy, mekemelerdegi, uıymdardaǵy jemisti eńbegi úshin, sondaı-aq tıisti salalardaǵy joǵary kórsetkishteri úshin nagradtalady. «Eńbek Dańqy» ordeni úsh dárejeden turady:
I dárejeli «Eńbek Dańqy» ; II dárejeli «Eńbek Dańqy» ; III dárejeli «Eńbek Dańqy» .I dáreje ordenniń joǵary dárejesi bolyp sanalady. Nagradtaý III dáreje, II dáreje jáne I dáreje retimen júrgiziledi.
«Eńbek Dańqy» ordeniniń úsh dárejesiniń ıegerleri mártebesi boıynsha «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa teńestiriledi.
Medaldar:
«Erligi úshin» medali — «Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik marapattary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 2676 Zańynyń negizinde belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapaty. Medal azamattarǵa adam ómirin saqtaýǵa baılanysty tótenshe jaǵdaılarda (sýda, órtte, tabıǵı apattar kezinde), qylmysqa qarsy kúreste kórsetken batyldyǵy men qaısarlyǵy úshin beriledi.
«Jaýyngerlik epligi úshin» medali — «Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik marapattary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 2676 Zańynyń negizinde belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapaty. Medalmen Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń, basqa da áskerleri men áskerı quralymdarynyń áskerı qyzmetshileri, sondaı-aq prokýratýra, ulttyq qaýipsizdik, ishki ister jáne qylmystyq-atqarý júıesi organdarynyń qyzmetkerleri:
áskerı bólimniń, bólimsheniń jaýyngerlik tapsyrmalardy oıdaǵydaı oryndaýyna, sondaı-aq qylmysqa qarsy kúreste yqpal etken urysta sheber, belsendi jáne batyl áreketteri úshin; memlekettik shekarany qorǵaýda kórsetken erjúrektigi úshin; qyzmetin óteý barysynda sińirgen eńbegi úshin beriledi.«Eren eńbegi úshin» medali — «Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik marapattary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 2676 zańynyń negizinde belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapaty. Medal azamattarǵa ekonomıkadaǵy, áleýmettik saladaǵy, ǵylymdaǵy, mádenıettegi jáne memlekettik qyzmettegi eńbek jetistikteri úshin beriledi.
«Shapaǵat» medali — «Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik marapattary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 2676 zańynyń negizinde belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik marapaty. Medal azamattarǵa belsendi jáne jemisti qaıyrymdylyq qyzmeti men meıirimdiligi úshin beriledi.
Budan bólek elimizde Qurmetti ataqtar, Kóp balaly analarǵa arnalǵan marapattar, Memlekettik syılyqtar jáne salalyq marapattar bar.
Aıta keteıik, Qazaqstan Respýblıkasynyń ordenderi men medaldary sol jaq omyraýǵa taǵylady. Al, Orden belgisin ıyq lentasyna taǵý kezinde ol oń ıyq arqyly ótedi. Osy ordenniń juldyzy sol jaq omyraýǵa ordenderden solǵa qaraı ornalasady. Marapattalǵan adamdar ordender men medaldardyń ornyna belgilengen úlgidegi marapattar rámizin taǵyp júre alady.