Densaýlyq saqtaý júıesine reforma qajet

Memleket basshysy shaǵyn jáne orta bıznesti qol­daý, aýyl sharýashylyǵyn qarjy­landyrý, bankterdiń ekono­mı­kaǵa kóbirek qarjy quıýyna jaǵdaı jasaý, salyq saıasatyn qaıta qaraý, bıýdjet tapshy­ly­ǵy máselelerin sheshý jolyna toq­taldy.

Sondaı-aq Prezıdent atom elektr stansasyn salý boıynsha jalpyhalyqtyq referendým ótetinin jetkizdi. 6 qazanda el azamattary óz ustanymdaryn bildiredi. Al memleket «halyq únine qulaq asyp», ońtaıly sheshim qabyldamaq.

Atom elektr stansalary – álemdegi elektr energııasynyń mańyzdy kózderiniń biri. AES salý zaman talaby ekenin kór­setip otyr. Ekologııalyq jáne ekonomıkalyq turǵyda tıimdi. Qorshaǵan ortaǵa tútin men kúl bólmeıdi. Energııa alýda, ony únem­deýde úlken áleýetimiz qa­lyp­tasady.

Mamandardyń endigi mindeti – álemdik tájirıbelerdi jurtqa túsindirip, tabysty energııa týraly aıtý. Aldaǵy aıda ótetin mańyzdy referendýmda otandas­tarymyz óz tańdaýyn jasaıdy degen senimdimin.

Sondaı-aq Prezıdent den­saýlyq saqtaý salasyna bıylǵa bólingen somany da atap ótti, bul – shamamen 3,3 trln teńge bıýdjet qarajaty. Aqıqa­tyn­da, búginge deıin bul aqshany medısınalyq uıymdar tolyq ala almady. О́ıtkeni osy jyl­dyń basynda bastalatyn qarjy­lan­dyrý tek 2024 jyldyń maý­sym aıynda júrgizildi. Osyn­daı jaǵdaılardan keıin medı­sınalyq uıymdardan qandaı sapa, qandaı nátıje kútýge bolady? Sonymen qatar Mindetti áleýmettik medısınalyq saq­tan­dyrý (MÁMS) negizinde qarjy­landyrý Tegin medısına­lyq kómektiń kepildik berilgen kólemine (TMKKK) qaraǵanda birneshe kún buryn keldi. Sondyqtan máseleniń bas­ty sebebi – medısınalyq uıym­dar­dy qarjylandyrýdyń uzaq­­­­­qa sozylýy, ıaǵnı ýaqtyly qar­jy­landyrmaýda bolyp otyr.

Sonymen qatar Prezıdent aıtqan qazirgi aqparattyq baǵ­darlamalardyń dár­­men­siz­digi má­selesi bar. Olar­dyń kem­shi­­likteri men jetildiril­me­genine baılanysty aqparattyq júıeler arasynda ıntegrasııa joq. Bul, árıne, búkil respýb­lıka kóleminde medısınalyq uıymdardyń jumysyna keri áserin tıgizedi. Sondyqtan biryńǵaı memlekettik medısı­na­lyq aqparattyq júıeni qurý óte mańyzdy.

Memleket basshysynyń tap­syrmasyn oryndaý úshin Den­saýlyq saqtaý mınıstrligi 2025 jyldan bastap 2027 jylǵa deıin TMKKK jáne MÁMS medısınalyq qyzmetter paket­terin qaıta qaraýdyń kezeń-kezeńdik úderisin josparlap otyr. 2027 jylǵa qaraı medı­sınalyq kómektiń Biryńǵaı paketi qurylady. Onyń ishinde, atap aıtsaq, juqpaly jáne parazıttik aýrýlar kezinde TMKKK (jedel járdem, pal­lıa­tıvtik kómek, áleýmettik ma­ńyzy bar aýrýlarǵa kúdik, AITV, týberkýlez, psıhıatrııa, onkologııa jáne onkoge­ma­tologııa, orfandyq aýrýlar, vırýstyq gepatıtter ke­zinde ambýlatorııalyq dári-dár­­­mekpen qamtamasyz etilgen áleý­mettik kómek, qan jáne onyń komponentterin óndirý, saqtandyrylmaǵandar úshin shu­ǵyl stasıonarlyq kómek) mınımaldy paketi bar. Sondaı-aq MÁMS bazalyq paketine Me­dısınaly-sanıtarlyq al­ǵash­qy kómek kórsetý jáne medı­­sı­na­lyq kómektiń barlyq basqa túri ki­redi.

TMKKK-dan bosatyla­tyn qara­jat memleket jar­nalary­na jáne únemi kóte­ri­letin tarıf­­terdi art­tyrýǵa, sondaı-aq TMKKK-ny qar­jy­landyrýdyń asa tap­­shy­lyǵyn jabýǵa baǵyt­ta­la­ty­nyn atap ótken jón. Me­dı­sı­nalyq kómektiń Biryń­ǵaı paketi 2027 jyldan bastap TMKKK – 30%, MÁMS – 70% ara­qatynasyn qamtamasyz ete­tin qarjylandyrýdyń saq­tandyrý mo­de­line kóshýge múm­kindik bere­di.

Bul naqty shyǵyndardy eskere otyryp, medısınalyq qyzmetterge tarıfterdi qamta­masyz etýge, medısınalyq kó­mek­tiń sapasy men qoljetim­diligin arttyrýǵa jol ashady.

Árıne, elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesine reforma qa­jet, biraq ony mindetti medı­sınalyq saqtandyrý júıesin reformalaý arqyly júrgizý kerek.

Gúldara NURYMOVA,

Májilis depýtaty