Toǵyz joldy túıistiretin jańa beket

– Astana-II vokzalynyń qurylysy bastaldy «Astanada toǵysqan toǵyz joldyń toraby elordanyń jasampazdyq rýhyn taratatyn ómir-tamyryna aınalýy tıis. Aımaqtardyń ózara baılanysyn jaqsartý eldiń ishki áleýetin arttyrady», – dep atap kórsetti Elbasy Nursultan Nazarbaev «Nurly Jol – bolashaqqa  bastar jol» atty Joldaýynda. Al bul mindetterdi is júzine asyrýda temirjol boıyndaǵy vokzal-beketterdiń róli zor. Endeshe, Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasymen qolǵa alynǵan Astanada ekinshi jańa vokzal salý – ýaqyt talabynan týǵan óreli mindet.   Astana qalasyndaǵy jańa vokzaldyń qurylysy bıylǵy jaz maýsymy bastal­ǵannan beri qyzyp sala berdi. Qurylys basyndaǵy mamandardyń aıtýynsha, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń betke ustar aıshyqty nysandarynyń birine aınalýy tıis temirjol kóligindegi jolaýshylar qaqpasynda sýyq túskenshe biraz negizgi jumystardyń basyn qaıyryp úlgerý qajet. Aǵymdaǵy jaǵdaıǵa kelsek, elorda­daǵy jolaýshylar tasymalynyń ekinshi tynysyn ashýǵa tıis qazirgi zaman beke­tiniń bolashaq ǵımaraty ornalasatyn orynǵa jer tósemi men topyraq úıý isteriniń mejesi 2690000 tekshe metr bolsa, búginde sonyń 56 paıyz jumysy oryndalǵan. Al vokzal kesheniniń bas ǵımaratynyń astyndaǵy qadalardy qaǵý qımyldary qazir tolyq aıaqtalyp bitken. Ǵımarat irgetasy men qańqasyn monolıttik temir-betonnan túzýde 83781 tekshe metr monolıt qondyrǵylar ornatylǵan. Sonymen birge, shoıyn jol estakadasyna baılanysty jumystar da qyzý júrgizilýde. Metall aralyqty montajdaýda ázirge 27000 tonna qajetti zattyń 1698 tonnasy qoıylypty. Jalpy, eńbek kórigi qyzǵan mańyzdy núktege, búgingi nysannyń qurylys alańyna 850-den astam maman men qurylysshy jáne 72 iri tehnıka tartylǵan. – 2013 jyly arnaıy kelisimshartqa sáıkes, «Kólik jáne kommýnıkasııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty» JShS jasaǵan tehnıkalyq-ekonomıkalyq negiz­demege sáıkes memlekettik saraptaýdyń jaǵymdy qorytyndysy qolǵa tıgen soń, jan-jaqty taldaýdyń nátıjesinde jańa vokzalǵa qolaıly aımaq retinde О́nerkásiptik turǵyn alabynyń ońtús­tigine qaraı órilgen «Myńjyldyq» alleıasynyń boıy tańdaldy. Byltyr, 1-shi kezektegi iske qosý kezeńine oraı, keshendi jumystardy bastaý jónindegi ýaǵdalastyqqa otyrdyq. Qazirgi kezde jyly maýsymdy barynsha paıdalana otyryp, ǵımaratty tolyqqandy «qymtap» alýǵa kúsh salýdamyz. Josparly keste­den keshikpeı, kózdelgen maqsattar tıisti deńgeıde iske asyrylýda. Endi ınjenerlik-kommýnıkasııalar tartylady. Tapsyrys berýshi «QTJ» UK» AQ-pen jemisti yntymaqtastyqpen joǵary jaǵdaıda jumys júrgizip jatyrmyz, – dedi mańyzdy qurylysty salýshy «Sembol» kompanııasynyń ókili Vagıf Isaev. «Kópir jasaǵy-8» JShS-niń bas mamany Mıhaıl Matveevtiń aıtýynsha, bul kásiporyn bas merdiger «Jol jóndeýshi» kompanııasymen birge ıgilikti isterge bilek sybana kirisken. Sodan, birden qarbalas is-qımyl alańyna qýatty tehnıka, zamanaýı qural-jabdyq, ýaqytsha turatyn vagondar jetkizilgen. Neǵurlym jaıly da yńǵaıly óndiristik ahýal úshin kishigirim aýysymdyq qalashyq boı kóterip, onda qurylysshylardyń jatyn orny, keńse, qoıma, ashana ornalastyrylǵan. – Estakadanyń ózine kelsek, onyń uzyndyǵy 2550 metr, 3 jol toraby syıyp ketedi. Tireýler sany 88 birlik bolsa, tıisti aralyq baǵandar 18-di quraıdy. Aldyńǵy jaǵy shýdan qorǵaıtyn ekranmen jabylǵan. Qadalar qaǵylyp, monolıttik dińgekterdi ornatý júrgizilýde. О́tken jylǵy mamyr aıynan beri qazirgi ýaqytqa deıin birqatar jumys atqarylyp, mejeli baǵdarlar eńserildi. Bıylǵa kózdelgen kólemniń jartysy júktelýde. Qaraǵandy qalasyndaǵy «Imstalkon» AQ pen Reseıdiń Túmen qalasyndaǵy «Tıýmenstalmost» JShK metall qurylǵylary zaýyttaryn aralap, múmkindikterin, daıyndalatyn ónim sapasyn tarazylaǵan soń, «Qazaqstan temir joly» kompanııasynyń kelisimi boıynsha 26000 tonna metall qurylymdaryn alýǵa shart jasaldy. Onyń 6 myń tonnasy «Imstalkon» AQ tarapyna tıesili, – dep tarqatty áńgime tıegin Mıhaıl Pavlovıch. Vokzal qurylysyn salý nátıjesinde memleketaralyq jáne aımaqaralyq baılanystaǵy jolaýshylar qatynasy ońtaılandyrylyp, ulttyq ekonomıkanyń damýyn eseleı arttyrýǵa yqpaly zor kólik júıesi qalyptasady. Al ótkizý áleýeti jol júrý baǵyttaryna jolaýshylardy jóneltýdiń yqtımal kórsetkishteri turǵysynda anyqtalǵan. Astana stansasyna kelip túıisetin Tobyl, Kókshetaý, Qaraǵandy, Pavlodar baǵyttaryndaǵy jol toraptary boıynsha tutynýshylarǵa qyzmet kórsetiledi. «QTJ» UK» AQ – Iri jobalardy júzege asyrý dıreksııasy fılıalynan alynǵan málimetke júginsek, vokzal kesheniniń qurylymy joǵary ónimdi tehnologııalar ustanymyna beıimdelgen ınnovasııalyq ozyq tásil­derden turady. Bul rette jedel bas­qarý­dy qamtamasyz etý kózdelip, Arqa­nyń qatal da qubylmaly aýa raıy men jergilikti jaǵrapııalyq jaǵdaı tolyq eskerilipti. Bolashaqta boı kóteretin jańa vok­zaldyń eńseli ǵımaraty 6 qabattan turady. Osy oraıda munda 6 tuıyq túrdegi qabyldap-jóneltýshi jol torabynyń toqtaýsyz jumys isteýi maqsat etilgen. Vokzaldyń ishine birden 3000 jolaýshy syıady delinse, ótkizý qabiletine qatysty tártipte táýligine kem degende 35 myń adam erkin qozǵalady. Bolashaq nysannyń jalpy aýmaǵy 119 709 sharshy metrdi quraıdy. Ásem kórki kóz súısindirerlik qala kelbetimen Astana jańa vokzaly ǵımaratynyń zamanaýı sáýlet óneri úılesim tappaq. Vokzal nysanynyń sáýlet jobasynda da qazaqtyń mań dalasyn túrli túske boıaǵan kempirqosaq, er-toqymnyń doǵal qyr arqasy jáne kerege sııaqty qyzyqty zattar jumbaqtalǵan. «Vokzal-kópir» dep sıpattalatyn arhıtektýralyq týyndynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterine kelsek, tek vokzal ǵımaratynyń jalpy aýmaǵy 33670 sharshy metrdi alyp, avtoturaǵy bar vokzal mańy 137134 sharshy metrdi quramaq. Kommersııalyq maqsattaǵy bóligi 15302 sharshy metrdi ıelenbek. Jaras SÁDÝAQASOV. Sýretterde: jańa vokzaldyń qury­lys alańyndaǵy qaýyrt qımyl.