Jaqynda «Ashyq NQA» portalynda 2025 jyldan bastap zańdastyrady dep otyrǵan Salyq kodeksiniń jańa, kezekti jobasy jarııalandy. Osyǵan deıin bul jobanyń eski nusqasy tym qatańdyǵy men jetilmegeni úshin synǵa ilikken. Jańa jobany jurt nazaryna usynyp otyrǵan jumys toby Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «bıznestiń bólshektenip ketýine jol bermeý qajet» degen tapsyrmasyn basshylyqqa alǵandaı. Bul mindetti sheshkisi kelgen ázirleýshiler reseılik úlgini negizge alyp, arnaıy salyq rejimderin engizýge sheshim qabyldaǵan kórinedi.
Táýelsiz sarapshylar arnaıy salyq júıesin bólshek salyq pen bıznes úshin jeńildetilgen deklarasııa negizinde biriktirý jónindegi bastamaǵa nazar aýdaryp otyr. Onda tabys salyǵyn esepteý tártibi ózgerdi, qyzmet túrleri boıynsha salyq jeńildikterin qoldaný aıasy keńeıtildi. Sarapshy Dosym Sátpaevtyń aıtýynsha, bizdiń kúni búginge deıingi qateligimiz osyǵan baılanysty.
«Damyǵan elderde bıznestiń bólshektenýi qorqynyshty qubylys emes. Jeke kásipkerlik sýbektisi orta bıznes deńgeıine kóterilgen kezde bólshektenip, baǵytyn ártaraptandyrady, salyǵyn ár segmenttegi tabysyna qaraı úılestirip otyrady. Mysaly, tátti toqash pisirýmen aınalysqan zańdy tulǵa qurylys segmentine baryp kásip ashýǵa tolyq quqyly. Mundaı jaǵdaıda onyń bólshektenip, ekinshi bıznes sýbektisin tirkeýine eshkim kedergi keltirmeýi kerek», deıdi D.Sátpaev.
Ishki naryqta bıznestiń transformasııaǵa daıyn emestigi kópke deıin jabyq taqyryp boldy. Zańnamada bekitilmegen, alaıda salyqtan jaltarýdyń mundaı tásilin kásipkerler jıi qoldanady. 2023 jyldyń sońynda Senat spıkeri Máýlen Áshimbaev shaǵyn kásipkerlik sýbektileri sany bıznestiń bólshektenýi nátıjesinde ósip jatqanyn aıtty. «Shaǵyn bıznes sýbektileriniń kóbi ónimdiligi tómen sektorlarda jumys isteıdi, munda qyzmettiń basym túri saýda bolyp qalyp otyr» degen edi.
Memleket basshysy osyǵan deıingi Joldaýlarynda qoldanystaǵy zańnamaǵa bıznesti irilendirýge yntalandyratyn ózgerister engizý mindetin qoıyp, tabysy orta kásiporyndardy qoldaýǵa shaqyrǵan. Prezıdent 2024 jylǵy aqpanda osy máseleni taǵy kóterdi. Orta bıznesti qoldaý máselesin sheshýge baıypty qaraý qajettigin eske saldy.
«Bıznesti jasandy túrde bólshekteý, kásipkerlik sýbektilerin sanattaý ádisnamasy, memlekettik satyp alýlar men memlekettik qoldaý sharalaryna basymdyq berý máseleleri sheshilmegen. Ákimshilik qysymdy, onyń ishinde retteýshi gılotına qaǵıdatyn qoldaný arqyly azaıtý qajet. Jalpy, bul salada sapaly ózgerister qajet» dedi Memleket basshysy.
Kásipker Oljas Mamadáliniń aıtýynsha, bızneske bir-birimen tizbektelip jatqan baǵdarlama emes, qarapaıym, barshaǵa túsinikti oıyn erejesi kerek.
«Bıznestiń 200 kompanııaǵa bólshektenip ketken jaǵdaıy jıi kezdesedi. Biraq sol 200 kompanııanyń tabysy lımıtten aspasa salyq somasy sol deńgeıde qalady. Bızneske tabysy shekti mánnen aspaıtyn 100 túrli sýbekti úshin bólek-bólek salyq tólegennen bir núkte arqyly tólegen tıimdi. Shaǵyn bıznestiń jumysyn tym joǵary salyqpen retteýdiń qajeti joq. Onyń kóleńkege ketip qalmaı, zańdy jumys isteýiniń ózi úlken jetistik. Tómen salyq júktemesi kásipkerge óz kompanııasyn damytýǵa, kóp aqsha salýǵa kómektesýge tıis. Alǵashqy kezeńde kúsh jıyp, qarjy jıyp alǵan kásipker transformasııadan qoryqpaıdy» deıdi kásipker.
El ishinde shaǵyn jáne orta bıznestiń salyq júktemesiniń aıyrmashylyǵyn zańdastyryp alý kerek degen pikir jıi aıtylady. 2023 jyldyń sońyna deıin jeke kásiprkerlik sýbektileri (JK) jáne shaǵyn bıznes úshin moratorıı jarııalandy, tabys salyǵynan bosatyldy. Al orta bızneske mundaı jeńildikter jasalǵan joq. Kásipker shaǵyn jáne orta bızneske qatysty ortaq túsinik qalyptastyrmaýymyz kerek. Ekeýiniń ara-jigin aıqyndap alýdyń mańyzy joǵary. Bizge bir mezgilde retteýdi, ekinshi jaǵynan salyqtyq ákimshilendirýdi ózgertý jaıyn oılaný kerek deıdi ol.
«Búginge deıin qoldanysta bolǵan Salyq kodeksinde jyldyq aınalymy birneshe mlrd teńgedan asyp ketken bıznes sýbektilerine eń tómengi deńgeıde salyq tóleýge múmkindik beretin qaltarystar kóp boldy. Bıznes zańdaǵy aqtańdaq tustardy paıdalanyp, salyqtan jaltardy. Jańa Salyq kodeksi memleket pen bıznes arasyndaǵy qarym-qatynasty qaıta rettese mundaı qubylystarǵa jol bermeıdi dep úmittenemin», deıdi kásipker.
ALMATY