• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
О́ner 23 Qazan, 2024

Rýhanı kelisim keshi

170 ret
kórsetildi

Rýhanı kelisim kúni qarsańynda E.Rahmadıev atyndaǵy memlekettik akademııalyq fılarmonııanyń sımfonııalyq orkestri «Astana Opera» sahnasynda «Rýhanı kelisim týraly sóz» atty konserttik baǵdarlama usyndy.

Eske salsaq, Rýhanı kelisim kúni elimizde otyz jyldan astam ýaqyttan beri atap ótiledi. Mádenı kesh basynda osy birlik pen toleranttyq merekesiniń ıdeıa avtory, kompozıtor, «Má­denıet arqyly beıbitshilik» ha­lyqaralyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Tólegen Muha­medjanov quttyqtaý sózin arnady.

Atalǵan kesh elordanyń kóne ujymyna aınalǵan orkes­trdiń qurylǵanyna 25 jyl tolýyna oraı ótti. Konsert­tiń dırıjeri – fılarmonııa orkestriniń kórkemdik jetek­shisi, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Abzal Muhıtdın.

Konsert shymyldyǵyn ataq­­ty ıtalııalyq kompozıtor Djý­lıo Kachchınıdiń «Ave Maria» atty shyǵarmasy ashty. Vokaldyq partııany «Astana Opera» solısi Leıla Alamanova oryndady.

Al ulttyq mýzykany Tó­legen Muhamedjanovtyń shy­ǵarmalary tanystyrdy. «Týǵan jer» aspaptyq kompozısııasyn Mádenıet salasynyń úzdigi Aıymgúl Bekbaeva (dombyra) men Botagóz Táshimova (qobyz) sheber oryndady. Al «Adajıo» shyǵarmasynda sım­fo­nııalyq orkestr men skrıpka solısti Saltanat Orynbaeva avtordyń tereń beınesin jáne oryndaý sheberligin joǵary deńgeıde kórsetti.

Kesh barysynda fılarmonııa orkestri romantıkalyq dáýirdiń belgili fransýz kompozıtory Jorj Bızeniń №1 Do major sımfonııasyn oryndady. Bızeniń orkestrlik mýzykadaǵy sheberligin dáleldeıtin aıtýly shyǵarmany «Jasóspirim sımfonııasy» dep te ataıdy. Tarıhtan syr shertsek, sımfonııa 1855 jyly bolashaq áıgili kompozıtor Jorj Bıze Parıj konservatorııasynda Sharl Gýno kýrsynda oqyp júrgende, ıaǵnı 17 jasynda jazylǵan. Keıin «Jasóspirim sımfonııa­sy» belgili bir sebeptermen joǵalyp, tipti kompozıtordyń ómirbaıanshylary da avtordyń mundaı shyǵarmasynyń baryn bilmegen. Partıtýrany 1933 jyly mýzyka zertteýshisi Jan Shantavýan konservatorııanyń arhıvinen tapqan. Sóıtip 1935 jyly – arada 80 jyl ótken soń, sımfonııa alǵash ret Bazelde Felıks Vaıngartnerdiń basqa­rýymen orkestrde alǵash ret oryndaldy. Álqıssa.

Sondaı-aq kesh barysyn­da orkestrdiń Nıkolaı Rım­skıı-Korsakovtyń «Shehe­razada» sımfonııalyq sıýıta­­sy kórermenniń erekshe yqy­lasyna bólendi. Aıta keteıik, sıýıta tórt bólik­ten tu­rady: olar ortaq kórkem­dik oıdy, ertegilik sıpat pen mý­zykalyq beınelerdi biriktiredi. Máselen, alǵashqy bóligi – «Teńiz. Sındbad kemesi». Munda eki qarama-qaıshy taqyryp qozǵalady. Birinshisi – jezdi jáne ishekti aspaptarda oınaıtyn sultan Shahrııardyń saltanatty ári qaharly taqyryby. Ekinshisi – Sheherazadanyń taqyryby – arfanyń súıemeldeýimen skrıpka solıstiniń oryndaýyn­daǵy jumsaq áýen shyǵys órne­gine uqsaıdy.

Sıýıtanyń ekinshi bóligi – «Kalendar-hanzada týraly hıkaıa» Sheherazada taqyrybynan bastalady. Keıin ol áńgimeleýdi jańa áńgimeshige berip, ertegi ishindegi ertegi bastalady. Al úshinshi bóligi «Hanzada men hanshaıym» – shyǵarmanyń lırıkalyq ortalyǵy. Munda biz hanzadanyń taqyrybyn estımiz – bul skrıpkalardaǵy birqalypty áýen, al hanshaıym­nyń bı áýenindegi jeńil ári qozǵa­lysty taqyryby klarnettiń oryndaýynda beriledi. Tórtin­shi bóligi – «Baǵdattaǵy mereke» – sıýıtanyń barlyq taqyryp­taryn biriktiretin aýqymdy fınaly, barlyq keıipkerlerdi merekege jınaǵandaı áser qaldyrady.

Abzal Muhıtdınniń sheber basshylyǵymen sımfonııalyq orkestr Rımskıı-Korsakovtyń emosııalar palıtrasyn tolyq jetkizip, kórermenderdiń kóńili­nen shyqqany dý-dý soǵyl­ǵan qoshemetten-aq ańǵaryldy.

Mýzykalyq kesh Rýhanı kelisim kúni ıdeıasynyń tolyq mánin kórsete aldy. Baǵdar­lamada da túrli shyǵarmalar tańdalyp, sheber oryndaldy. Elimiz ár­daıym órkenıetter toǵysynda, Shyǵys pen Batystyń dinderi men mádenıetteriniń dıalog alańy bolǵan. Osy dástúrlerdiń murasy retinde rýhanı, adamgershi­lik, tózimdilik jáne ózara túsinis­tik qalyptasty, olar búginde elimizdiń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi bolyp qalary sózsiz. 

Sońǵy jańalyqtar