Rýhanı kelisim kúni qarsańynda E.Rahmadıev atyndaǵy memlekettik akademııalyq fılarmonııanyń sımfonııalyq orkestri «Astana Opera» sahnasynda «Rýhanı kelisim týraly sóz» atty konserttik baǵdarlama usyndy.
Eske salsaq, Rýhanı kelisim kúni elimizde otyz jyldan astam ýaqyttan beri atap ótiledi. Mádenı kesh basynda osy birlik pen toleranttyq merekesiniń ıdeıa avtory, kompozıtor, «Mádenıet arqyly beıbitshilik» halyqaralyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Tólegen Muhamedjanov quttyqtaý sózin arnady.
Atalǵan kesh elordanyń kóne ujymyna aınalǵan orkestrdiń qurylǵanyna 25 jyl tolýyna oraı ótti. Konserttiń dırıjeri – fılarmonııa orkestriniń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Abzal Muhıtdın.
Konsert shymyldyǵyn ataqty ıtalııalyq kompozıtor Djýlıo Kachchınıdiń «Ave Maria» atty shyǵarmasy ashty. Vokaldyq partııany «Astana Opera» solısi Leıla Alamanova oryndady.
Al ulttyq mýzykany Tólegen Muhamedjanovtyń shyǵarmalary tanystyrdy. «Týǵan jer» aspaptyq kompozısııasyn Mádenıet salasynyń úzdigi Aıymgúl Bekbaeva (dombyra) men Botagóz Táshimova (qobyz) sheber oryndady. Al «Adajıo» shyǵarmasynda sımfonııalyq orkestr men skrıpka solısti Saltanat Orynbaeva avtordyń tereń beınesin jáne oryndaý sheberligin joǵary deńgeıde kórsetti.
Kesh barysynda fılarmonııa orkestri romantıkalyq dáýirdiń belgili fransýz kompozıtory Jorj Bızeniń №1 Do major sımfonııasyn oryndady. Bızeniń orkestrlik mýzykadaǵy sheberligin dáleldeıtin aıtýly shyǵarmany «Jasóspirim sımfonııasy» dep te ataıdy. Tarıhtan syr shertsek, sımfonııa 1855 jyly bolashaq áıgili kompozıtor Jorj Bıze Parıj konservatorııasynda Sharl Gýno kýrsynda oqyp júrgende, ıaǵnı 17 jasynda jazylǵan. Keıin «Jasóspirim sımfonııasy» belgili bir sebeptermen joǵalyp, tipti kompozıtordyń ómirbaıanshylary da avtordyń mundaı shyǵarmasynyń baryn bilmegen. Partıtýrany 1933 jyly mýzyka zertteýshisi Jan Shantavýan konservatorııanyń arhıvinen tapqan. Sóıtip 1935 jyly – arada 80 jyl ótken soń, sımfonııa alǵash ret Bazelde Felıks Vaıngartnerdiń basqarýymen orkestrde alǵash ret oryndaldy. Álqıssa.
Sondaı-aq kesh barysynda orkestrdiń Nıkolaı Rımskıı-Korsakovtyń «Sheherazada» sımfonııalyq sıýıtasy kórermenniń erekshe yqylasyna bólendi. Aıta keteıik, sıýıta tórt bólikten turady: olar ortaq kórkemdik oıdy, ertegilik sıpat pen mýzykalyq beınelerdi biriktiredi. Máselen, alǵashqy bóligi – «Teńiz. Sındbad kemesi». Munda eki qarama-qaıshy taqyryp qozǵalady. Birinshisi – jezdi jáne ishekti aspaptarda oınaıtyn sultan Shahrııardyń saltanatty ári qaharly taqyryby. Ekinshisi – Sheherazadanyń taqyryby – arfanyń súıemeldeýimen skrıpka solıstiniń oryndaýyndaǵy jumsaq áýen shyǵys órnegine uqsaıdy.
Sıýıtanyń ekinshi bóligi – «Kalendar-hanzada týraly hıkaıa» Sheherazada taqyrybynan bastalady. Keıin ol áńgimeleýdi jańa áńgimeshige berip, ertegi ishindegi ertegi bastalady. Al úshinshi bóligi «Hanzada men hanshaıym» – shyǵarmanyń lırıkalyq ortalyǵy. Munda biz hanzadanyń taqyrybyn estımiz – bul skrıpkalardaǵy birqalypty áýen, al hanshaıymnyń bı áýenindegi jeńil ári qozǵalysty taqyryby klarnettiń oryndaýynda beriledi. Tórtinshi bóligi – «Baǵdattaǵy mereke» – sıýıtanyń barlyq taqyryptaryn biriktiretin aýqymdy fınaly, barlyq keıipkerlerdi merekege jınaǵandaı áser qaldyrady.
Abzal Muhıtdınniń sheber basshylyǵymen sımfonııalyq orkestr Rımskıı-Korsakovtyń emosııalar palıtrasyn tolyq jetkizip, kórermenderdiń kóńilinen shyqqany dý-dý soǵylǵan qoshemetten-aq ańǵaryldy.
Mýzykalyq kesh Rýhanı kelisim kúni ıdeıasynyń tolyq mánin kórsete aldy. Baǵdarlamada da túrli shyǵarmalar tańdalyp, sheber oryndaldy. Elimiz árdaıym órkenıetter toǵysynda, Shyǵys pen Batystyń dinderi men mádenıetteriniń dıalog alańy bolǵan. Osy dástúrlerdiń murasy retinde rýhanı, adamgershilik, tózimdilik jáne ózara túsinistik qalyptasty, olar búginde elimizdiń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi bolyp qalary sózsiz.