2020 jyldan bastap álemdik rıteılerlerdiń kóbi onlaın segmentke basymdyq bere bastady. Chat, vıdeo, tikeleı translıasııa jáne áleýmettik jelilerdegi satyp alýlarmen eksperıment jasady. Buryn jeke satýǵa súıengen kompanııalar sıfrlyq tehnologııalardy qazirgi, jańa aýdıtorııany qamtý quraly retinde moıyndady. Bizge de naryqtyń jańa formatyna ótetin kez keldi. Tranzıttik memleket bolǵandyqtan, kórshilerimiz bizdiń eldi tartymdy naryq dep moıyndaıdy. Bul týraly Almatyda ótken HH Saýda álemi konventi jıynynda uıymdastyrýshy Elena Sarǵaldaqova aıtty.
Onlaın saýda úlesi – 30%
«Saýda álemine qatysty tehnologııanyń barlyq úrdisi ústem kúshke ıe bola bastady. Endi saýda salasyna qatysty tıisti erejeler men zańdardy talapqa saı júıelendirip, sıfrlandyrýǵa basymdyq beretin kez keldi. Bul format az ýaqyt jumsap, kóp aqsha tabýǵa jol ashady. Bir zań nemese bir erejemen 30 jyl júre beretin ýaqyt ótkenniń enshisinde qaldy. Al bizdegi qoldanystaǵy zańnyń birazy 10-20 jyl buryn daıyndalǵan», deıdi E.Sarǵaldaqova.
«Infoline» kompanııalar tobynyń negizin qalaýshy, ári bas dırektory Ivan Fedıakovtiń aıtýynsha, elimizde marketpleısterdiń damýy kóp arnaly oıynshylardyń onlaın-satylymynan edáýir ozyp tur.
«Qazaqstanda 1,5 mln adamnyń nesıesi bar. Bul olardyń satyp alý qabiletine keri áserin tıgizedi. Bólshek saýdanyń 70%-ǵa jýyǵy qazirgi zamanǵy formattar men e-commerce-ke tıesili. Reseı men Belarýspen salystyrǵanda, Qazaqstanda qazirgi zamanǵy arnalar úlesi tek 30%-ǵa jetti. Satylymnyń basym bóligi áli kúnge deıin dástúrli bazarlar men shaǵyn dúkenderde shoǵyrlanǵan. Alaıda elde onlaın-saýda men jetkizý qyzmeti, ásirese kýrer sany edáýir ulǵaıǵan», dedi Ivan Fedıakov.
Onyń sózinshe, otandyq rıteıldiń 15%-y ǵana mobıldi ınternetke júginedi. Bul qalypty jaǵdaı, mundaı qubylysty reseılik rıteılerler de bastan keshken deıdi.
«Onlaın saýda júrgizetin saıttar suranysqa ıe. Biraq dál qazir saýdanyń klassıkalyq jáne elektrondy júıesin qatar alyp júrgender utady. Saýdanyń eki segmentindegi jaǵdaı myltyqsyz maıdanmen birdeı. Dástúrli saýda onlaın saýdanyń keıbir belgisin boıyna sińirip jatyr. Onlaın saýdanyń tutynýshylary jasardy. Osydan birer jyl buryn tutynýshylardyń 90%-y 25 jasqa deıingiler bolsa, qazir 35-40 jastaǵy tolqyn da onlaın saýdaǵa basymdyq beredi. Internet saýda jas quramy jaǵynan ǵana emes, sapalyq jaǵynan da jaqsardy. Biraq tehnologııanyń damýyna ilese almaı jatyrmyz. Batys álemi saýdasynda bási basym tehnologııa bizge jetkenshe eskirip qalady. Bizge tehnologııalyq logıstıkalyq tizbekten oryn alyp, saýda menedjmentin ózgertý kerek. Sebebi oıyn erejesi jyl emes, aı saıyn ózgerip jatyr. Aldaǵy bes jylda mobıldi rıteılerler qatary 45-50 jastaǵylarmen jańarady dep úmittenemiz», deıdi Ivan Fedıakov.
О́zge elderde ósim bar ma?
«Magnum» saýda jelisiniń kommersııalyq dırektory Aleksandr Mýravev 2024 jyly kompanııa qarjylyq tártipti jaqsartý men qorlardy basqarý úshin operasııalyq tıimdilikke, assortımentti qysqartýǵa basa nazar aýdarǵanyn atap ótti.
«Qazir rıteıler satýdy ońtaılandyrý maqsatynda jańa tehnologııalardy engizip jatyr. Bul negizgi taýarlardyń usynylýyn 85%-dan 95%-ǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Biraq kedergi de bar. Elimizde satyp alý qabiletiniń tómendeýi baıqalady. Sońǵy úsh jylda LFL pozısııasyndaǵy ınflıasııa shamamen 40%-dy quraıtynyn taldadyq, bul tutyný qorjynynyń mólsherine áser etpeı qoımaıdy. Sondaı-aq eshqandaı baqylanbaıtyn sur ımport kólemi óristep tur. Búginde biz óndirýshilermen birge úı janyndaǵy dúkenderdiń sur ımportymen kúresip jatyrmyz. Sondyqtan biz bıyl osyndaı aýqymdy, myqty promo aksııalardy iske qosamyz», dedi A.Mýravev.
О́zbekstanda «Baraka Market» kompanııasy «úıdegi dúkender» formatynda sapa men assortımentke súıenedi. Qazir saýda jelisinde 41 dúken jumys isteıdi. Saýda jelisiniń kommersııalyq dırektory Marına Polıakovanyń aıtýynsha, dástúrli bazarlarmen básekelestikke qaramastan, «Baraka Market» jańa ónimderdi usyna otyryp, satýdyń 20%-ǵa ósýin kórsetti.
«Qazirgi zamanǵy bólshek saýda úlesi bizde 15%-dy quraıdy. Qalǵandarynyń barlyǵy – naryqtyń 85%-yn enshileıtin bazarlar. Sáıkesinshe, jeliler satyp alýshy úshin ózara básekelespeıdi. Árıne, bazarmen básekelestik bolady. Biraq 2024 jyly onlaın saýda naryǵyna shyǵýdy barynsha sezindik. Biz onymen fresh sanatyndaǵy sapa men assortımentti qaıta qaraý arqyly ǵana básekelesýge bolatynyn túsindik», deıdi Marına Polıakova.
Ázerbaıjannyń «Rahat Market» saýda jelisiniń kommersııalyq dırektory Anar Abbasovtyń aıtýynsha, kompanııa quramyna túrli formattaǵy 105 dúken kiredi jáne ótken jylmen salystyrǵanda 20%-ǵa ósim kórsetken. Bul jetistikke dúkender sanyn arttyrý, basqarýshylyq saraptamalyq esepter jáne 2024 jyly júrgizilgen agressıvti marketıngtik saıasatpen jumys isteý esebinen qol jetkizildi. A.Abbasov sondaı-aq syılyqaqy market-formattaryna ınvestısııa salý kompanııaǵa naryqtaǵy óz pozısııasyn nyǵaıtýǵa kómektesetinin qaperge saldy.
Tájikstannan kelgen AMID saýda jelisiniń kommersııalyq dırektory Mırzokalon Kalonzoda jergilikti bólshek saýda naryǵy endi ǵana damyp kele jatqanyn atap ótti. Sondyqtan jańa dúkenderdiń ashylýy jeliniń tabysty qyzmetiniń negizgi faktoryna aınalǵan.
«MyMart» saýda jelisiniń kommersııalyq dırektory Olga Borodıı kompanııanyń damý qarqynynyń joǵary ekenin aıtady. О́tken jyly «MyMart» jelisinde 26 dúken bolsa, 2024 jyly 80 saýda núktesi ashylǵan. Ortalyq Azııa elderi naryǵynyń damý serpinindegi aıyrmashylyqtarǵa qaramastan, sarapshylar sala Qazaqstan men Ortalyq Azııada e-commerce pen qazirgi zamanǵy saýda formattaryn keńeıtý esebinen belsendi damıtynyna senimdi.
ALMATY