Qazaqstan – Fransııa: Myzǵymas dostyq pen senimge negizdelgen yntymaqtastyq

Beıbitshilik pen ornyqty damý qaǵıdattary

Prezıdentter respýblıkalyq gvardııa, áýe-ǵarysh, qurlyq jáne teńiz áskerlerinen jasaqtalǵan Qurmet qaraýylynyń aldynan júrip ótti. Budan keıin memleketter basshylary Qurmet qaraýylynyń saltanatty sherýin tamashalady. Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron bir-birine resmı delegasııa múshelerin jáne qurmetti qonaqtardy tanystyrdy.

Birlesken sýretke túsý rásiminen keıin prezıdentter Elshiler zalynda eki memlekettiń resmı delegasııa músheleriniń qatysýy­men keńeıtilgen quramda kelissóz júrgizdi.

Qasym-Jomart Toqaev Fransııa tarapynyń qazaq delegasııasyn ystyq yqylaspen qarsy alǵanyn atap ótip, Emmanıýel Makronǵa alǵys aıtty.

– Osy saparyma aıryqsha mán beremin. Bul Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy strategııa­lyq seriktestiktiń jańa belesi bolmaq. Búgingi kelissózder jáne qabyldanatyn Birlesken deklarasııa áriptestigimizdi kúsheıtilgen strategııalyq deńgeıge kóterýge yqpal etedi. Osy oraıly sátte Sizdi Parıjde ótken otyz úshinshi Olımpıada jáne Paralımpıada oıyndarynyń tabysty ótýi­men shyn júrekten quttyqtaı­myn. Bul jahandyq sporttaǵy asa aýqym­dy ári aıtýly oqıǵa ekeni anyq. Álem jurtshylyǵy joǵary deńgeıde ótken dodaǵa kýá boldy. Sizdiń elińiz 2030 jyly fransýz Alpilerinde jıyrma altynshy Qysqy Olımpıada oıyn­daryn da tamasha deńgeıde uıymdastyratynyna senimdimin, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Fransııa Prezıdentiniń byltyr Astanaǵa jasaǵan sapary barysynda qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar men kelisimder qazaq-fransýz baılanysyn jan-jaqty tereńdetýge zor serpin bergenin atap ótti.

– Qazirgi tańda memleketterimiz arasynda belsendi jáne senimdi saıası dıalog bar. Qazaqstan men Fransııa halyqaralyq sahnada tyǵyz baılanys ornatyp, kópjaqty qurylymdar aıasynda beıbitshilik pen ornyqty damý qaǵıdattaryn ilgeriletip jatyr. Fransııa – bizdiń asa iri saýda seriktesterimizdiń biri. Sizdiń elińiz – Qazaqstan ekonomıkasyna mol ınvestısııa salyp otyrǵan jetekshi elderdiń qatarynda. Búginde Qazaqstanda fransýz kapıtaly bar 200-den asa kompanııa men birlesken kásiporyn jumys istep jatyr. Qazaqstanda belsendi jumys isteýge yntaly fransýz bıznes ókilderine shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti mádenı-gýmanıtarlyq baılanystar, sonyń ishinde bilim berý, ǵylym, medısına jáne tarıh salalaryndaǵy yntymaqtastyq qarqyndy damyp kele jatqanyna nazar aýdardy. Sondaı-aq álemge áıgili Gıme murajaıynda ashyl­ǵan Qazaqstannyń ulttyq ónerine arnalǵan kórmeni aıryqsha rızashylyqpen atap ótti. Sóziniń sońynda Qasym-Jomart Toqaev búgingi sapardyń qorytyndylary qos halyqtyń órkendeýine oń yqpal etetinine senim bildirdi.

О́z kezeginde Fransııa Prezı­denti qazaq-fransýz yntymaqtas­tyǵynyń damýyna tyń serpin beretin kelissózderdiń mańyzyna toqtaldy.

– Sizdiń arqańyzda keıingi jyldary eki el arasyndaǵy seriktestik aıtarlyqtaı nyǵaıdy, – dedi Emmanıýel Makron.

Kelissózder barysynda mem­le­ketter basshylary mashına jasaý, kólik-logıstıka, aýyl sharýa­shylyǵy, energetıka, ónerkásiptik kooperasııa, klımat, sıfrlyq damý jáne densaýlyq saqtaý salalaryn­daǵy yntymaqtastyqtyń qazirgi jaı-kúıi men keleshegin egjeı-tegjeıli talqylady. Buǵan qosa mádenı-gýmanıtarlyq baılanys­tardy nyǵaıtýǵa mán berildi.

Prezıdentter óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibindegi bir­qatar ózekti másele jóninde pikir almasty.

Sonymen qatar Elıseı saraıy­nyń baǵynda Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron beıresmı áńgime órbitti. Mem­leket­ter basshylary serýenge Jıýl jáne Janna atty tazy­­lar­dy ertip shyqty. Bul asyl­tuqym­dy tazylardy byltyr Qasym-Jomart Toqaev Fransııa Prezı­dentiniń Qazaqstanǵa sapary kezinde syıǵa tartqan edi.

Emmanıýel Makron Qazaqstan Prezıdentin  erekshe yqylas­pen qarsy alǵanyn H áleýmettik paraq­shasyndaǵy qazaq tilindegi jazbasynda da atap ótti. «Qosh keldińiz, qurmet­ti seriktes, qurmetti dos. Sizdiń mem­lekettik saparyńyzben biz Qazaqstan men Fransııany, qazaqstandyqtar men fransýzdardy biriktiretin tereń dostyqty atap ótýdemiz», dep jazdy Fransııa Prezıdenti.

 

Eki el qarym-qatynasynyń altyn arqaýy

Ekijaqty kelissózderden keıin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makron buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi úshin birlesken málimdeme jasady.

Prezıdent, eń aldymen, Emmanıýel Makronǵa memlekettik sapar­men kelýge shaqyrǵany úshin rızashylyǵyn bildirip, erekshe qonaqjaılylyq kórsetip jatqan fransýz halqyna alǵysyn aıtty.

– Biz úshin osy sapardyń mańyzy zor. Fransııa – Qazaqstannyń Eý­ropa Odaǵyndaǵy jaqyn ári senim­di seriktesi. Qarym-qatynasymyz 34 jyldyń ishinde strategııalyq sıpatqa ıe boldy. Astana men Parıj barlyq deńgeıde ózara túsinistikke negizdelgen saıası dıalog ornatty. Saýda-ekonomıka, ınvestısııa jáne mádenı-gýmanıtar­lyq salalardaǵy baılanys nyǵaıa tústi. Naqty sharttyq-quqyqtyq baza qalyptasty. Halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy yqpaldastyq keńeıdi. Myzǵymas dostyq pen ózara qoldaýǵa negizdelgen seriktestigimiz aldaǵy ýaqytta da tabysty bolady dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Fransııa Prezıdentimen mazmundy kelissóz­der júrgizgenin atap ótip, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý qajettigine basa nazar aýdardy.

– Byltyr eki eldiń saýda aına­lymy 4,2 mlrd dollar boldy. Al bıy­l bul kórsetkishke 9 aıda qol jetkiz­dik. Fransııa – elimizdiń altynshy iri ınvestory. Fransýz kompanııalary Qazaqstanǵa qomaqty ınvestısııa saldy. Onyń kólemi 19,5 mlrd dollarǵa jýyqtady. Atap aıtqanda, «Alstom», «Total Energies», «Air Liquide», «Orano», «Vicat», «Danone», «Lactalis» sekildi alpaýyt kompanııalar bar. Munaı-gaz, taý-ken, ónerkásip, qurylys, avıasııa, mashına jasaý, densaýlyq saqtaý salalarynda yqpaldastyq artyp keledi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, taraptar «jasyl» energetıka, sırek kezdesetin shıkizat, klımat, sý sharýashylyǵy, ınnovasııa jáne jasandy ıntellekt salalaryna basa mán beredi.

– Jaqynda Astanada Fransýz damý agenttiginiń ókildigi ashyldy. Biz onyń jumysyna barynsha qolǵabys kórsetýge ýaǵdalastyq. Sondaı-aq halyqaralyq kólik dálizderin damytý mańyzdy ekenin atap óttik. Logıstıka ınfra­qury­lymy jáne qaıta óńdeý ónerkásibi sektoryndaǵy baılanysty keńeı­tý máselelerin talqyladyq. Agro­óner­kásip kesheni, densaýlyq saqtaý, qarjy jáne týrızm baǵytynda tyń jobalardy júzege asyrýǵa ýaǵda­lastyq. Biz Qazaqstan nary­ǵynda jumys isteýge nıeti bar fran­sýz kompanııa­laryna qolaı­ly jaǵdaı jasaýǵa da­ıynbyz. Búgin birqatar úkimetara­lyq jáne kom­mersııalyq qujat­qa qol qoıylady. Onyń barlyǵy memleketterimizdiń múddesine saı keledi. Bul qujattar eki el úshin de paıdaly bolmaq. Jalpy, sapar aıasynda birneshe ınvestısııalyq kelisim jasaý josparlanǵan, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent mádenı-gýmanı­tar­lyq yqpaldastyqty qazaq-fran­sýz qatynasynyń altyn arqaýy dep baǵalap, osy baǵyttaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý óte mańyzdy ekenin atap ótti.

– Mádenıet, bilim-ǵylym, arheo­logııa, arhıv, sport salasynda birlesken jobalardy júzege asyrýǵa aıryqsha nazar aýdaramyz. Keshe ǵana álemge áıgili Gıme murajaıynda «Qazaqstan: Uly dala jaýharlary» atty kórme ashyldy. Bul kórmede elimizdiń tarıhı-mádenı jáne arheologııalyq qundy­lyqtaryn dáripteıtin jádigerler bar. Búgin Prezıdent Makronmen birge sol jerge baryp, kórmeni tamashalaımyz. Osy bastamaǵa qoldaý kórsetkeni úshin qurmetti Makron myrzaǵa shynaıy alǵysymdy bildiremin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sonymen qatar Memleket basshysy jetekshi joǵary oqý oryndary arasynda ǵylym jáne tehnologııa baǵyty boıynsha baılanysty damytý máselesine toqtaldy.

– Bıyl Abaı atyndaǵy Qazaq ult­tyq pedagogıkalyq ýnıversıteti janynan Lotarıngııa ýnıversıtetiniń fılıaly ashylady. Qazirgi tańda eki tarap «Lıýmer» qazaq-fransýz ýnıversıtet ortalyǵyn qurý máselesin qarastyryp jatyr. Buǵan qosa Astana jáne Almaty qala­larynda qazaq-fransýz mektep­teri salynady. Búgin tıisti qujat­­tar­ǵa qol qoıyldy. Bul mekte­pter jas­tardyń eń joǵary stan­dart­qa saı bilim alýy­na múmkindik beretin ortalyqqa aınalary sózsiz. Qazaqstan Fran­sııanyń joǵa­ry oqý oryndarymen jáne zertteý ortalyqtarymen qarym-qatynasty nyǵaıta túsýge daıyn, – dedi Prezıdent.

Sondaı-aq Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron aımaqtyq jáne jahandyq mańyzy bar ózekti máselelerge qatysty pikir almasty.

– Barlyq túıtkildi beıbit jáne saıası-dıplomatııalyq jolmen sheshý qajet dep sanaımyz. Biz halyqaralyq deńgeıde kúsh jumyldyryp, birlese jumys isteýge kelistik. Jaqynda One Water Summit jıyny ótedi. Eki eldiń bastamasymen uıymdastyrylyp jatqan osy basqosýǵa daıyndyq barysyn talqyladyq. Bul óte mańyzdy dıalog alańy bolmaq. Sol arqyly biz klımattyń ózgerýi men «jasyl» ekonomıka máselesine qatysty áriptestigimizdi jandandyra túsemiz dep senemin. Búgingi kelissózder jemisti boldy. Bul sapar Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy baılanystyń strategııalyq sıpatqa ıe bolǵanyn aıǵaqtaıdy. Birlesken kúsh-jigerimiz arqyly ózara tıimdi yntymaqtastyq jańa ári sapaly deńgeıge kóteriledi dep senemin, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Emmanıýel Makron Fransııa men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynas 2008 jyldan beri strategııalyq áriptestik deńgeıine kóterilgenin, osy ýaqyt aralyǵynda onyń mańyzy men ózektiligi arta túskenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, eki eldiń halyqaralyq jáne aımaqtyq problemalarǵa qatysty ustanymdary – uqsas. Iаǵnı BUU Jarǵysyn saqtaý, sonyń ishinde terrıtorııalyq tutastyqty qur­metteý jáne adam quqyǵyn qorǵaý qaǵıdattaryn berik ustanady.

Emmanıýel Makron klımattyń ózgerýi jáne terrorızmmen kúres sekildi jahandyq syn-qater­lerge qarsy kúsh biriktirý ma­ńyzdy ekenine nazar aýdardy. Sonymen qatar Fransııa Pre­zıdenti ekijaqty qatynastardy odan ári nyǵaıtý uzaqmerzimdi keleshektegi ornyqty jáne tabysty seriktestikke negiz qalap, eki eldiń ósip-órkendeýine jol ashatynyn jetkizdi.

Baspasóz brıfıngi aıaqtalǵan soń Qazaqstan men Fransııa Prezıdentteri strategııalyq seriktestikti odan ári jandandyrýǵa baǵyttalǵan Birlesken deklarasııa qabyldady. Budan keıin memleketter basshylarynyń qatysýymen kelesi qujattarǵa qol qoıyldy:

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Fransýz Respýb­lıka­synyń Úkimeti arasyndaǵy read­mıssııalaý týraly kelisim; Asa mańyzdy materıaldar men resýrstar boıynsha Qazaqstan men Fransııanyń strategııalyq yntymaqtastyǵynyń jol kartasy; «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» aksıonerlik qoǵamy men «Société Generale S.A.» kompanııasy arasyndaǵy strategııalyq yntymaqtastyq týraly kelisim; «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamy men «Alstom Transport SA» kompanııasy arasyndaǵy 6 osti elektrovozdar boıynsha strategııalyq yntymaqtastyq týraly kelisim; Á.H.Marǵulan atyndaǵy Ar­heo­logııa ınstıtýty men Ulttyq preventıvti arheologııalyq zertteýler ınstıtýty (INRAP) ara­syndaǵy arheologııa sala­syndaǵy ynty­maqtastyq týraly kelisim hattamasy.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Parıjge memlekettik sapary aıasynda eki el delegasııasynyń músheleri 36 qujatqa qol qoıdy. Onyń ishinde jalpy somasy 2,2 mlrd dollardy quraıtyn 1 úkimet­aralyq, 21 vedomstvoaralyq jáne 14 kommersııalyq qujat bar.

 

Uly dala jaýharlary – Gıme mýzeıinde

Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron Gıme azııalyq óner mýzeıindegi «Qazaqstan: Uly dala jaýharlary» kórmesin tamashalady.

Ekspozısııada Qazaqstan tarıhynyń negizgi kezeńderin qamtıtyn artefaktiler usynylǵan. Máselen, birinshi kezeńde neolıt dáýirine jatatyn «Tobyl oıshyly» músini qoıylǵan. Sondaı-aq Botaı mádenıeti men jylqyny qolǵa úıretý dástúri beınelengen. Ekinshi kezeńde «Altyn adam» áshekeıleri arqyly saqtar men sarmattar sekildi alǵashqy kóshpeli taıpalardyń, proto-memleketterdiń paıda bolýy sıpattalǵan. Al balbaltas­tar túrki qaǵanattary kezeńindegi ortaǵasyrlyq Qazaqstan shejire­sinen, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń shyraǵdandary qazaq dalasyndaǵy ıslam dininiń damý úrdisinen, Qazybek bıdiń shapany Qazaq handyǵy men qazirgi Qazaqstannyń qalyptasý tarıhynan syr shertedi.

Gıme mýzeıiniń negizi 1889 jyly qalanǵan. Onyń qorynda Azııa óneriniń eń qundy jádigerleri jınaqtalǵan.

 

Fransýz bıznesmenderine jan-jaqty qoldaý kórsetiledi

Memleket basshysy Qazaqstan – Fransııa ınvestısııalyq dóńge­lek ústeline qatysty. Qasym-Jomart Toqaev Fransııa bıznes kapıtandarynyń aldynda sóılegen sózinde ekonomıkalyq yntymaqtastyqty qazaq-fransýz strategııalyq seriktestiginiń basty faktory retinde atady.

– Biz Fransııanyń Ortalyq Azııadaǵy negizgi saýda-ekonomı­kalyq jáne ınvestısııalyq serik­tesi bolǵanymyzǵa qýanyshtymyz. Fransııanyń atalǵan aımaqpen saýda-sattyǵynyń 80 paıyzy Qazaq­stanǵa tıesili. Bıyl ekijaqty saýda aınalymy 45 paıyzǵa ulǵaıdy. Biz bul úderistiń saqtalǵanyn qalaımyz. Sondaı-aq Fransııadan tartylǵan tikeleı ınvestısııa kólemi 15 paıyzǵa artyp, 900 mln dollarǵa jýyqtady. Bul – rekordtyq kórsetkish. Qazirgi kezde Qazaqstan naryǵynda 200-den asa fransýz kásiporny, sonyń ishinde «Total», «Alstom», «Orano», «Danone», «Vicat», «Airbus» sekildi tanymal kompanııalar jumys isteıdi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Qazaqstan ekonomıkany transformasııalaý jóninde órshil mindet qoıǵanyn aıtty. Bul maqsatqa jetý úshin Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) halyqaralyq standarttary men qaǵıdattaryna sáıkes aýqymdy saıası-ekonomıkalyq reformalar júrgizilip jatyr.

Budan ári Qasym-Jomart Toqaev ekonomıkalyq baılanys­tardy keńeıtýdiń bolashaǵy zor baǵyttaryna toqtaldy.

– Energetıka árqashan ózara yqpaldastyqtyń negizgi baǵyty sanalǵan. Eýropa Odaǵyna munaı jáne ýran jetkizýshi el retin­de Fransııanyń energetıkalyq derbestigin odan ári qoldaýǵa da­ıynbyz. Biz Qazaqstanda fransýz ónerkásibiniń ókilderi kóbirek bolǵanyn qalaımyz. О́ıtkeni olar otandyq óndiriske ozyq tehnologııalar ákeledi. Elimiz álemdegi eń iri ýran óndirýshi sanalady. Al Fransııanyń atom ónerkásibinde tájirıbesi mol. Sondyqtan biz atom qýatyn beıbit maqsatta paıdalaný isinde yntymaqtasa alamyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Qazaq­stannyń Parıj kelisimin ratıfıkasııalap, 2060 jylǵa qaraı aýaǵa taralatyn zııandy zattar mólsherin nóldik deńgeıge jetkizý jóninde mindetteme alǵan Orta­lyq Azııadaǵy alǵashqy el ekenin jetkizdi. Prezıdenttiń aıtýynsha, elimizde jel, kún jáne sý energııa­sy baǵyttarynda aýqymdy jobalardy júzege asyrǵysy keletin iri halyqaralyq kompanııalar­dyń qatary kóbeıdi. Máselen, «Total Energies» kompanııasy 1,1 mlrd dollar quıyp, qýaty 1 GVt bolatyn jel elektr stansasyn salýdy jos­parlap otyr.

Prezıdent sý resýrstaryn jáne jylýmen qamtý isin tıimdi bas­qarýdy taǵy bir basym baǵyt retinde atady. Klımat ózgeriske ushyrap jatqan kezeńde atalǵan salalardyń Qazaqstan úshin mańyzy orasan zor. Bul rette «Suez» jáne «Veolia» kompanııalarymen yntymaqtastyq sý ınfraqurylymyn jańǵyrtýǵa oń yqpal etpek.

– 2040 jylǵa qaraı dúnıe júzinde asa mańyzdy shıkizatqa suranys tórt ese artady. Demek Qazaqstan Fransııa men Eýropa ónerkásibine senimdi shıkizat jetkizýshige aınala alady. Qazirgi kezde biz Eýropa Odaǵynyń ekonomıkasy úshin óte mańyzdy 34 shıkizat túriniń 19-yn óndiremiz. Bul sanatqa tıtan, mys, magnıı jáne skandıı sekildi elementter kiredi. Boljamǵa sáıkes, Qazaqstannyń jer qoınaýynda joǵary tehnologııalyq jáne ekolo­gııalyq óndiristerdiń barlyǵynda derlik suranysqa ıe lıtıı, berılıı jáne tantal sııaqty sırek kezdesetin úsh mıneraldyń mol qory bar, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent jańa geosaıası jaǵ­daıda kólik-logıstıka sektorynyń róli kúsheıip kele jatqanyn atap ótip, bul rette Qazaqstannyń Eýrazııa qurlyǵynda strategııalyq turǵydan utymdy ornalasqanyna nazar aýdardy. Memleket basshysy kólik baǵyttaryn jańǵyrtý boıynsha elimizde júzege asyrylyp jatqan jobalar jaıynda aıtyp, fransýz bıznesmenderin osy sektorǵa basa mán berýge shaqyrdy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, álemdegi azyq-túlik qaýipsizdigine baılanysty ahýal kúrdelengen kezeńde agro­óner­kásip keshenin damytýdyń mańyzy zor. Qazaqstan astyq eksport­taýshylardyń iri ondyǵyna kiredi. Syrtqy naryqqa 8 mln tonnadan asa bıdaı men 2 mln tonna un shyǵarady. О́nimderi álemniń 80-nen asa eline jetkiziledi. Bıyl eginniń bitik shyǵýy nátıjesinde elimizdiń astyq eksporttaý áleýeti 12 mln tonnaǵa deıin artty.

Osy rette Prezıdent fransýz seriktesterdi mal sharýashylyǵy men dándi daqyldar seleksııasy salasynda ınvestısııalyq jáne tehnologııalyq jobalardy birlese júzege asyrýǵa úndedi.

– Sıfrlyq transformasııa qazirdiń ózinde elimizdiń ekono­mıkalyq básekege qabilettiligin eseleýge múmkindik berdi. Maqsatymyz – Eýrazııadaǵy jetekshi IT-habqa aınalý. Birikken Ulttar Uıymynyń málimetine sáıkes, 2024 jyly elimiz elektrondyq úkimet baǵytynda sıfrlyq tehnologııalardy engizý boıynsha álemde 24-oryn, al onlaın qyzmetter kórsetý boıynsha 10-oryn aldy. Atalǵan reıtıngter Qazaqstannyń sıfrlyq transformasııany tabysty júrgizgenin aıqyndaıdy. Iаǵnı biz sıfrlyq ınfraqurylymǵa qomaqty qarjy quıyp, jasandy ıntellekt, blokcheın sııaqty ozyq tehnologııalardy engizýge erekshe mán berip otyrmyz. Biz fransýz IT-kompanııalarymen yntymaqtastyqqa ashyqpyz. Olar, ásirese Indýstrııa 4.0, jasandy ıntellekt jáne «aqyldy qalalar» salalarynda ınnovasııalyq sheshim­derdi ázirleýge úles qosa alady, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent sózin qorytyndylaı kele, búgingi kezdesý Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy ekono­mıkalyq yntymaqtastyqty tereń­detýge yqpal etetinine senim bildirdi. Sondaı-aq dóńgelek ústel qatysý­shylaryna elimizde óz bız­nesin órkendetý úshin jan-jaqty qoldaý kórsetiletinin jetkizdi.

Qasym-Jomart Toqaev dóń­gelek ústel qatysýshylaryna Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makrondy keler jyly Qazaqstan­ǵa memlekettik saparmen kelýge shaqyrǵanyn jetkizdi. Memleket basshysy fransýz kásipkerlerine 2025 jyldyń mamyr aıynda ótetin Astana halyqaralyq forýmyna qatysýdy usyndy.

Jıynda «Vicat» kompanııasynyń prezıdenti Gı Sıdos, «Total Energies» kompanııasynyń prezıdenti Patrık Pýıanne, «Orano S.A.» kompanııasynyń prezıdenti Nıkolıa Mas, «Alstom» kompanııasynyń bas dırektory Anrı-Pýpar Lafarj, «Air Liquide» kompanııasynyń bas dırektory Fransýa Jakov, «EDF» kom­panııasynyń prezıdenti Lıýk Remon, «Airbus International» kom­panııasynyń prezıdenti Výter Van Versh, «Imerys» kompanııasynyń prezıdenti Alessandro Dazza, «Synetics» kompanııasynyń prezı­denti Jan-Iv Dro, «Limagrain Field Seeds» kompanııasynyń bas dırektory Rejıs Fýrne, «CMA CGM» kompanııasynyń aǵa vıse-prezıdenti Lıýdovık Rený, «Danone» kompanııasynyń bas hatshysy Loran Sakkı, «SUEZ Group» kompanııasynyń vıse-prezıdenti Per Polıak, «Veolia» kompanııasynyń Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa boıynsha vıse-prezıdenti Fılıpp Gıttar, «AFD» fransýz damý agenttigi bas dırektorynyń orynbasary Marı-Elen Lýazon sóz sóıledi.

 

«EDF» – ıadrolyq tehnologııalardy áleýetti jetkizýshiler qatarynda

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Électricité de France» kompa­nııa­synyń bas dırektory Lıýk Remonmen kezdesip, energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyq keleshegin talqylady.

Memleket basshysyna atom elektr stansalaryn basqaratyn álemdegi eń iri kompanııanyń qazirgi qyzmeti men jospary týraly málimet berildi.

Prezıdent jalpyulttyq referendým nátıjesinde Qazaqstan azamattarynyń basym bóligi eli­mizdegi alǵashqy atom elektr stansasynyń qurylysyna qoldaý bildirgenin aıtty. Fransýz kompanııasy AES qurylysyna arnalǵan ıadrolyq tehnologııalardy áleýetti jetkizýshilerdiń qysqa tizimine enedi.

Qasym-Jomart Toqaev elimiz­de osy mańyzdy jobany júzege asyrý­dyń yqtımal modeli retin­de halyqaralyq konsorsıým qurý múmkindigi qarastyrylyp jatqa­nyn atap ótti.

Lıýk Remon óz kezeginde «Qazatom­ónerkásip» kompanııasymen ózara tıimdi seriktestikti jalǵastyrýǵa nıetti ekenin rastady. Sondaı-aq jańartylatyn energııa kózderi salasyndaǵy bolashaǵy zor jobalardy júzege asyrýǵa qatysty oıy­men bólisti.

EDF – elektr qýatyn óndirýmen jáne taratýmen aınalysatyn Fransııanyń memlekettik kompanııasy. Kompanııa 67 atom reak­toryn basqarady, onyń 56-sy – Fransııada, 9-y – Ulybrıtanııada, 2-eýi Qytaıda ornalasqan. Bul – álemde paıdalanylatyn atom elektr stansalarynyń jıyntyq qýatynyń shamamen 18 paıyzy. Kompanııa Fransııada taǵy 14 reaktor salýdy josparlap otyr.

 

Qaýipsiz ári senimdi tabıǵı ýranmen qamtamasyz etýge múmkindik

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Orano S.A.» kompa­nııasynyń prezıdenti Nıkolıa Masty qabyldady.

Qasym-Jomart Toqaev «Orano S.A.» kompanııasynyń Qazaqstanmen energetıka salasyndaǵy yntymaq­tastyǵyn odan ári damytýda áleýeti zor ekenine nazar aýdardy.

Memleket basshysy atalǵan seriktestik elimizde joǵary tehnologııany ilgeriletýge, sonymen qatar Fransııany qaýipsiz ári senimdi tabıǵı ýranmen qamtamasyz etýge múmkindik beretinin atap ótti.

Kezdesýde ǵylymı-tehnıkalyq, sondaı-aq sırek kezdesetin metall óndirý men óńdeý salasyn­daǵy qazaq-fransýz strategııalyq seriktestigin nyǵaıtý keleshegi talqylandy.

«Orano S.A.» – halyqaralyq iri ónerkásip kompanııasy, Fransııa­daǵy atom ónerkásibiniń kóshbas­shysy. Byltyr kompanııanyń kirisi 4,8 mlrd eýrony qurady.

 

Júk tasymalyn kúsheıtetin kemeler

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «CMA CGM» kompanııasynyń prezıdenti Rodolf Saadty qabyldady.

Prezıdent kezdesýde Qazaq­stannyń kólik-logıstıka keshenin damytýǵa erekshe nazar aýdardy. Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń geografııalyq turǵydan utymdy ornalasýy Shyǵys – Batys, Ońtústik – Soltústik kólik baǵyttaryn damytýda negizgi ról atqaratynyna toqtaldy. Júk tasymalynyń kóle­min arttyrý maqsatynda álemniń iri kompanııalarymen birge ınvestısııa tartý jumystary qyzý júrip jatyr.

Memleket basshysy óńirlik shtab-páteri Almaty qalasynda ornalasqan «CMA CGM» kompanııa­symen uzaqmerzimdi seriktestikti odan ári nyǵaıtýǵa nıetti ekenin jetkizdi.

Kezdesýde Transkaspıı halyq­aralyq kólik baǵyty aıasynda ózara is-qımyl jasaý, Aqtaý teńiz porty­nyń logıstıkalyq ınfra­qury­lymyna ınvestısııa tartý, sondaı-aq Kaspıı teńizindegi aılaq­tarǵa arnalǵan júk kemelerin qurastyrý máselelerine basa mán berildi.

«CMA CGM» (Compagnie Maritime d’Affrètement – Compagnie Générale Maritime) – 1978 jyly Fransııada negizi qalanǵan júk kemelerin qurastyratyn álem­degi eń iri kompanııalardyń biri. Kásiporynnyń 160 eldi qamtıtyn jahandyq jelisi bar. Onyń quramynda 400-ge jýyq keńse men 600-den asa konteıner tasymaldaıtyn keme jumys isteıdi. Byltyr kompanııanyń saýda-sattyq kólemi 47 mlrd dollardy qurady.

 

* * *

Jalpy, taraptar úshin bul sapar nátıjeli boldy. Bul rette Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Fransııa sapary týraly áserin H áleýmettik paraqshasynda bólisti.

«Fransııaǵa memlekettik saparym kezinde kórsetilgen ystyq yqylasqa erekshe tánti boldym. Mazmundy kelissózderdiń qory­tyndylaryn joǵary baǵalaımyn. Maǵan jáne barsha Qazaqstan halqyna bildirgen qurmeti úshin Prezıdent Makronǵa shynaıy alǵysymdy aıtamyn. Fransııa kóshbasshysyn keler jyly Qazaqstanǵa memlekettik saparmen kelýge shaqyrdym», dep jazdy Memleket basshysy.