Berqaıyrdan syr tartsańyz, búgingi qazaq qoǵamynyń tynys-tirshiliginen molynan habardar bolasyz. Oqyǵany, odan túıgeni kóp. О́zi baıqaǵysh. Ańǵarympaz. Sondyqtan da bolar, qoǵamdaǵy barlyq jetistik pen jasampaz ister, qoıyrtpaq pen keleńsizdik jónindegi aqparattar ishinde tolyp júredi.
Berqaıyrdy anandaı jerden kórip qalsańyz, kóbine onyń mindetti túrde áldebir oıǵa berilip, áldeneni maquldap, kelise basyn shulǵyp nemese bir nársege renjip, kóńil tolmaýshylyǵyn bildire basyn shaıqap kele jatqanyn kórer edińiz.
Eger ol basyn shulǵyp kele jatsa – óziniń kózqarasyna, tanym-túsinigine, pikirine sáıkes keletin, ishki jan dúnıesimen úılesetin jaqsy bir maqala, aqparat oqyǵany, tyńdaǵany, kórgeni nemese janyna jaqyn bir oqıǵaǵa, kóriniske kýá bolǵany. Ol ózine jaqsy áser etken álgi oqyǵan ne kórgenin sana sarabyna qaıta-qaıta salyp, ishteı oǵan kelisse, basyn shulǵýmen bolady. Al basyn shaıqap kele jatsa, sanasyna syıdyra almaǵan keleńsiz bir jaǵdaıǵa tańǵalǵany nemese keleńsiz, janyn kúıdiretin, qynjyltatyn jaǵdaıatqa kýá bolǵany, bálkim, sondaı mazmundaǵy dúnıelerdi oqyp-bilgeni.
Mine, Berqaıyr kóshede maǵan qarama-qarsy kele jatyr. Aramyz – jetpis-seksen metr. Basyn qaıta-qaıta shaıqap qoıady. «Munyń taǵy nege kóńili tolmaı kele jatyr?» dep oıladym ishteı. Bir-birimizden bar yqylasymyzben amandyq-saýlyq surastyq. Sodan...
– Iá, basyńyzdy qaıta-qaıta shaıqap, áldenege tańǵalyp ne renjip kele jatqan sııaqtysyz ǵoı, – dedim áńgimege tartyp.
– E-e-e, baýyrym, bul ómir tańǵalystan, tamsanýdan, qýanysh pen shattanýdan, kúıinish pen qynjylystan turady emes pe? Alaıda bizdiń ortamyzda, myna qoǵamda tańǵalys ataýly kóbine sanańa syımaıtyn, kóńiliń qabyldaı qoıýy ekitalaı kóriniske kýá bolǵannan týyndaıtyn boldy ǵoı. Qýandyryp, shattandyratyn dúnıeden góri renishiń men qynjylys týdyratyn dúnıeler kóbeıip tur, – dedi.
– Jaraıdy, Beke, sonymen nendeı nársege renjidińiz, kóńilińiz nege tolmaı kele jatyr, sony aıtyńyzshy?
– Osy qazir ushaqtan tústim. Aqtaýda qudam bar edi, sonyń kóńilin surap qaıttym. Aýyryp qalǵan edi. Buǵan deıin elimizdiń shyǵysyna, ońtústigine, soltústigine, barǵanymda kezdesken, bir-birine óte uqsas jaıttar osy joly batysqa barǵanymda da aldymnan «aıqaılap» shyqty. Sony oılap, sanamda qaıta jańǵyrtyp, «Áı, áı, ne bolyp baramyz, munymyzben qaıda baryp ońamyz?» dep basymdy shaıqap kele jatqanym ǵoı, baýyrym.
– Elimizdiń qaı tusyna barsańyz da aldyńyzdan «erkelep, eljirep» shyǵa bergen ol nendeı jaıttar eken?..
– Qaıtar jolda ushaqta qasyma menen jasy kishi, biraq jigit aǵasy bolyp qalǵan baýyrym jaıǵasty. Keıinnen bildim, ózi mádenıet salasyna qatysty bildeı sheneýnik eken. Otyrar aýdanynyń týmasy ekenimdi aıttym. Sol kezde ol maǵan rıza peıilmen qarap: «O-ho-o, olaı bolsa, siz myqty jerden ekensiz», dedi de ile pálenshe degen ánshi-ártistiń, túgenshe degen asabanyń, taǵy bir blogerler men bilmeıtin, shamasy áleýmettik jelilerde juldyzy janyp júrgen bireýler bolý kerek, solardyń jerlesi ekenimdi máz bolyp aıtyp jatyr. Ol ataǵan azamattardyń kóbisin tanymaımyn, aty-jónderin estimegenmin de.
– E-e, bireý jerlesterińizdiń esimderin ózińizge aıtyp jatsa, buǵan bizdiń Bekeń nesine renjidi eken? – dedim men ol kisini sóılete túskim kelip.
– Eı, sen de báleniń bárin bilip turyp, ótirik ańqaýsı qalasyń. Oıbaı-aý, buǵan qaıtip qynjylmaısyń? Sen «Sozaqtanmyn» degenińde qasyńdaǵy adam, arysy ataqty Babaı túkti Shashty Ázizdiń, Ysqaq baptyń, Sultanbektiń, Yqylastyń, Súgir men Tólegenniń, Táken men Asqardyń, sozaqtyq basqa da irilerdiń esimderin atamaı, qaıdaǵy bireýlerdiń aty-jónderin taqpaqtaı aıtyp tursa, máz bolasyń ba? Sol sııaqty men de «Otyrardanmyn» degenimde, arysy Arystan baptyń, Ál-Farabıdiń, berisi Qajymuqannyń, О́zbekáli Jánibekovtiń, Shámshi Qaldaıaqovtyń, Muhtar Shahanovtyń, basqa da otyrarlyq aıtýly tulǵalardyń jerlesi ekenimdi estigim keledi, – dedi de qolyn bir siltep jónine ketti.
Berqaıyrdyń qynjylysynyń orny bar...
Deńgeı ǵoı bul, deńgeı. Qaıtesiń endi?