Ádette, «Aıbergenov kúndeligi», «Maqataev kúndeligi», Pýshkın men Tolstoı kúndeligi degenge qulaǵymyz úırengen. Al «Kitaphanashy kúndeligi» degendi kim estipti? Basynda tosyrqaı qabyldaǵanymyzben, ýaqyt óte jańa kitapty oqyp ózge keńistikke endik. Endik te shyǵystyq ıranbaqqa kirgendeı tosylyp qaldyq.
Muhıttaı túpsiz, ústi alýan aǵys ta aǵyspen nyǵyzdalǵan, málim de beımálim adam janyn nege uqsatýǵa bolady? Bálkim japan túzdegi jarym túnde betinde aı sáýlesi dirildegen jeti qat jer astyndaǵy qudyq sýyna uqsatarsyz. Bálkim, elsizdegi qos taýdyń ortasyna bitken ataýsyz kólge teńermiz? «Kitaphanashy kúndeligi» bir ózi búkil adam úshin arpalysqan jalǵyzdyń jan eńbegindeı. Ejelgi grek fılosoftary «О́zińdi tany» dese, Ál-Farabı «Tirshilik máni – kemeldikke umtylý» degen túıin túıdi. Biz álemine qanyqqan kitaphanashy úzdiksiz máńgilik kanondy júzege asyrady. Ol ózindegi alyp kúshti qozǵaý arqyly tutas qoǵamǵa ún qatýshy. «Tumandy teńiz órinde jaltyldaǵan jalǵyz jalaý» kún saıyn qaıshylyqtar sheńberine enip, talaıǵy kári dúnıeniń teńbil-teńbil syrlaryna súńgıdi.
«Kitaphanashy kúndeligi» kitabynan siz ádebı, psıhologııalyq hám fılosofııalyq, ózińizge qajetti barlyq janrdy taba alasyz. Barlyq janrda oılanyp, sanadaǵy suraqtardyń sheshimine kezigesiz. «Adamgershiliktiń shyńy – bireýde de men sııaqty júrek, kóńil bar dep oılaý. Qazir adam balasynyń oılap tappaǵany joq. Degenmen jer betinde adam barda onymen júretin meıirim, qamqorlyq, jaqsylyq degen birge jasaý kerek ekenin uǵynýǵa tıispiz. ...Jantalaspaı ómir súrmek kerek. Jan tynyshtyǵyna jetetin eshteńe joq». Jalpy búgingi qoǵamnyń basty derti – jan tynyshtyǵynyń shaıqalýy emes pe? Áleýmettik jelige qarasańyz kún saıyn ózin dáleldeýge tyrysqan adamdar, kún saıyn ózin dáleldemese dúnıe qudyǵyna túserdeı jan alysqan ónerpazdar. Apyr-aı, óner búginmen emes, máńgilikpen ólshengen emes pe? «Búginshildik» barlyq zaman oıshyldary atynan synalǵan, aqyl keseline shaldyqtyrar dert ekeni túsinikti emes pe? Tipti ózin dáripteý, ózin maqtaǵan pikirge kóp kózinshe qýanysh bildirý, ózin maqtaǵan jazbany alaqaılap basqalarmen bólisý qalypty áreketke aınalýy – qoǵamdyq dert ekeni daýsyz. Kitaphanashy baılaýsyz ketken dertti tap basyp, kitaptyń ár tusynda «jan tynyshtyǵy» atty jańa tujyrymdamasyn usynady. «Ýaqytyly, jantalaspaı, balans ustap ómir súrý qaǵıdalaryn ıgermeı, ómirdiń mánin de túsine almaımyz». «Adamnyń sanasy ósken saıyn bireýge unaýǵa tyryspaıdy, aınalasynyń oǵan qol shapalaqtaýyn qajetsinbeıdi. О́zińe unaý – adamzatqa, jerge, planetaǵa shyn nıetińmen, sanaly túrde qyzmet etý. О́zińe unaý – aryńa unaý». Osy bir jazbadan kitaphanashyny óz mamandyǵynyń shyńyna jetelegen izgilikke ǵashyqtyq, mamandyǵyna degen bıik mahabbat, abzal senim, kitap pen oqyrmanǵa bolǵan iltıpat ekenin baǵamdaısyz. Baǵamdaısyz da, osynaý uly maqsat jolyndaǵy jan ıesine rýhanı jaqyndaı túsesiz. Jaqyn bolǵan saıyn siz de jan tynyshtyǵyna qaýysha bastaısyz.
Álqıssa, «Bal men bala» áńgimesi eske túsedi. Birde Shyǵys ǵulamasy Ábý Hanıfaǵa ákesi balasyn ákelip, bal jeýin qoıdyrýdy ótinedi. Ǵulama qyryq kúnnen soń kelýin suraıdy. Qyryq kúnnen keıin ǵulama balaǵa «Bal jeme» deıdi. Bala sol sátten bastap bal jeýdi doǵarady. Osy oqıǵadan soń ustazdan «nege eki aýyz sózge bola balany qyryq kún kúttirdińiz?» dep suraıdy. Ǵulama «Sizder balańyzdy alyp kelgenderińizde, men bal jeı̆tin edim. Eger jasaǵan nársemdi jasama dep keńes etkenimde, keńesim nátıjesiz qalar edi» dep jaýap beredi. Bul ǵıbratty oqıǵadan túsingenimizdeı, kez kelgen mamandyq ıesi ózinde bardy talap etkende ǵana qarqyndy jumys iske aspaq. «Kitaphanashy kúndeliginde» baıqaǵan kitaphanashy izdenisi kún saıynǵy tolassyz eńbek, jan álemindegi ashylýlar men ilgeri aqqan tolqyndar, myltyqsyz kúreske toly. Eki jylǵa jýyq ýaqytty ǵana qamtyǵan kúndelikten kitaphanashy oqyǵan jetpiske jýyq avtordyń esimi aıtylyp, sol kitaptardan qorytqan, izdenis shıyrynan túzilgen oı-tolǵamdar oramy baıan etiledi. Demek, ózi izdenimpaz kitaphanashy ǵana ózgege kitap oqyta alady, júreginiń tereńinen shyqqan sózi arqyly oqyrmandy parasat esigine magnıtteı tarta biledi. Oǵan biz sóz etip otyrǵan tulǵa ǵumyry birden-bir dálel.
Kitaphanashy ózi kúndeliginde keltirgendeı «eleýsiz uly bola biledi», «jarqyraı kóriný» úshin «asyra silteýge urynbaıdy». Bar nárse ózi-aq kórinedi. Biz osynaý kitaphanashy álemin ashtyq ta, ondaǵy tynyshtyq pen mahabbatqa kýá boldyq. Adamdyq úshin alyp arpalysqa túsken, kitaphanashy degen asqar mamandyqtyń týyn kótergen, tarazysy men qazysy óz boıyna ornyqqan shyn tulǵaǵa keziktik. Bir kitaphanashynyń jan dúnıesi arqyly barlyq kitaphanashyǵa kóńil terezemiz ashyldy. Eger biz sezingen ǵajaıyp kúıdi jan ushyńyzben túsingińiz kelse, siz de osy bir sıqyrly kitap qaqpasyn ashyńyz, qadirli oqyrman!