«EdTech» keıingi onjyldyqta qarqyndy damyp, álemdik bilim júıesine túbegeıli ózgeris ákeldi. Dástúrli oqý úderisin tolyqtyryp qana qoımaı, ınnovasııalyq sheshimder usyndy. Onyń elimizdegi aıaq alysy da jaman emes. Oǵan birden-bir dálel – «Codiplay» platformasy. Jahannyń 13 elindegi 300 mektepte jumys istep, 750 myń oqýshynyń IT saýatyn kóterip júr. 4 jyl buryn ǵana bastalǵan kishigirim startap, búgingi kúni 100 mln dollarǵa baǵalanyp, 20 mln dollar ınvestısııa tartqan.
Áýeli, «EdTech» sózine az-kem toqtalaıyq. Bul – bilim úderisine jańa tehnologııalardy qoldanatyn ámbebap ádis. Onlaın platformalardan bastap, jasandy ıntellekt (AI), vırtýaldy shyndyq (VR), geımıfıkasııa, derekterdi taldaý sııaqty ozyq quraldardy qamtıdy. Negizgi maqsaty – bilimdi tıimdi, qoljetimdi ári ınklıýzıvti etý. «Codiplay» halyqaralyq startapynyń negizin qalaýshy Janádil Taldybaev ta osyǵan basa mán bergen.
– «CodiPlay» – bul aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy keshendi oqytýmen aınalysatyn halyqaralyq kompanııa. Jobany 2017 jyly Ońtústik Koreıada bastadyq. Bul bastama meniń Koreıada magıstratýrada oqyp júrgen kezimde, medısınalyq ónerkásipti tereń zertteýge degen qyzyǵýshylyǵymnan ómirge keldi. Koreıada medısınalyq tekserýlerdi avtomattandyrýmen aınalysqan kezde aqparattyq tehnologııalardaǵy bilimdi damytý qajetin túsindim. Bul salany tıimdi ári qyzyqty túrde meńgerýdiń jolyn izdestirdim. Sodan oıyndar arqyly baǵdarlamalaý tilderin oqytý ıdeıasy keldi. Interaktıvti oıyndar arqyly baǵdarlamalaýdyń negizderin, algorıtmder men basqa da mańyzdy daǵdylardy tıimdi oqytýǵa bolatynyn uqtym. Bul ıdeıanyń tartymdy kóringeni sonsha, jobany tek ózim úshin ǵana emes, sonymen qatar elimizdegi oqýshylardyń IT saýatyn kóteremin dep sheshim qabyldadym, – deıdi joba avtory.
Túsinýimizshe, «CodiPlay» júıesi úsh negizgi komponentten turady. Birinshisi – «CodiPlay» mobıldi qosymshasy. Bul qosymsha arqyly balalar men jasóspirimder baǵdarlamalaý tilderiniń negizin úırenedi. Ekinshisi – «CodiKit» robottehnıkalyq jıyntyǵy. Munda oqýshylar robottehnıka men ınjenerııa daǵdylaryn damytady. Úshinshisi – «CodiTeach» veb-platformasy. Bul – muǵalimderge arnalǵan, oqytý úderisin jeńildetýge ári olardyń bilim berý jumysyn arttyrýǵa arnalǵan LMS-platforma. Osyndaı artyqshylyqtary bar onlaın platformany elimizdiń 125 mektebi qoldanyp júr.
– Biz Astana men Almaty qalalaryndaǵy mekteptermen tyǵyz jumys isteımiz. Baǵdarlamany qoldanǵan balalar baǵdarlamalaý men robottehnıka salasynda aıtarlyqtaı jetistikterge jetip jatyr. Oqýshylardyń logıkalyq oılaý qabiletteri, matematıkalyq, tehnıkalyq daǵdylary damyp, shyǵarmashylyq, ınnovasııalyq jobalardy júzege asyra alatynyn kórsetip otyr. Balalardyń jetistikteri men keri baılanysy bizdi qýantady. Olar tek baǵdarlamalaý negizderin úırenip qana qoımaı, sonymen qatar ózderiniń jobalaryn jasap, olardy kópshilikke usyna alady. Bul jetistikter bizdiń jumysymyzdyń nátıjesi dep bilemiz jáne aldaǵy ýaqytta da ónimimizdi jaqsartý úshin barymyzdy salamyz, – deıdi J.Taldybaev.
Joba tek otandyq naryqty emes, álem naryǵyn jaýlaǵan. «CodiPlay» jobasyn 13 memleket qoldanady. Onyń qatarynda О́zbekstan, Koreıa, Qatar, Ázerbaıjan, Saýd Arabııasy, Indonezııa, Anglııa bar.
– Qazir 750 myńnan astam bala bizdiń platformamyz arqyly bilim alyp jatyr. Ár eldegi mektepter ózderiniń keri baılanysyn beredi, ári biz olardyń nátıjelerin muqııat taldaımyz. Mysaly, Koreıadaǵy mektepter bizdiń platformamyzdy oqytý úderisine engizip, oqýshylardyń baǵdarlamalaý, tehnıkalyq daǵdylaryn damytýda úlken jetistikterge jetkenin aıtty. Elimizdegi mektepter de oqýshylardyń IT salasyndaǵy saýattylyǵyn arttyryp, logıkalyq oılaý qabiletin damytqanyn rastaıdy. Bul nátıjeler bizdiń platformamyzdyń tıimdiligin dáleldeıdi. Onyń ústine biz ony árdaıym jetildirip otyramyz, – deıdi Janádil.
Qazir ol sheteldik memlekettermen, sonyń ishinde Túrkııa, Anglııamen kelisimge kelgen. Osy elderdegi mektepter platformany belsendi túrde qoldana bastaǵan. Aldaǵy ýaqytta TMD elderi, Arab elderi jáne Afrıka elderimen yntymaqtastyqty keńeıtýdi josparlap otyr. Sol arqyly olardyń bilim júıelerine saı keletin kontent pen oqytý ádistemelerin uǵyp, platformany beıimdeı alady. Ár eldiń bilim berý erekshelikterin eskerip, solarǵa saı baǵdarlamalardy usynady. Solaı halyqaralyq deńgeıde keńeıe túspek.
Budan bólek, joba taıaýda BUU Bas hatshylyǵynyń qoldaýyna ıe bolyp, «Digital Public Goods Alliance» (DPGA) kompanııasynyń sıfrlyq qoǵamdyq ıgiligi (DPG) mártebesin aldy. Al onyń aldynda otandyq startap álemdegi eń úzdik bilim jobasy dep tanylǵan. Ulybrıtanııadaǵy bedeldi «digital Innovation of the Year» syılyǵyn alǵan.
– «CodiPlay» kompanııasynyń BUU-nyń sıfrlyq qoǵamdyq ıgiligi (DPG) mártebesine ıe bolýy biz úshin úlken jetistik jáne úlken jaýapkershilik. Bul mártebe bizdiń ónimimizdiń sapasy, qaýipsizdigi jáne ashyqtyǵy halyqaralyq standarttarǵa saı ekenin dáleldeıdi. Bul mártebege ıe bolý bizge kóptegen artyqshylyqty beredi. Mysaly, halyqaralyq resýrstar men jelilerge qol jetkizý, sonymen qatar bilim berý qaýymdastyqtarymen jáne uıymdarymen tyǵyz jumys isteý. BUU moıyndaýy úshin basqa IT kompanııalar óz ónimderiniń sapasy men qaýipsizdigin dáleldeıtin qujattardy daıyndaýy qajet. Bul qujattar saıasattyń ashyqtyǵy, derekterdi saqtaý jáne qoldanýshy kelisimderi, tehnıkalyq qujattamanyń ashyqtyǵy sııaqty aspektilerdi qamtýy kerek. Biz bul salada óz qujattarymyzdy jetildirip, belsendi jumys júrgizdik. Barlyq talap pen qadam BUU-nyń resmı saıtynda kórsetilgen, sol jerden kez kelgen kompanııa óz betinshe oqyp, ótinish bere alady, – deıdi startap avtory.
Pandemııa halyqtyń onlaın bilim alýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatty. Ár qıyndyqtyń ózimen birge jańa múmkindik ákeletini belgili. Sol sııaqty, pandemııa kezeńinde onlaın oqytý júıesi qarqyndy damydy, al qoǵam onyń tıimdiligi men qolaılylyǵyn túsine bastady. Búginde onlaın bilim tek erikti tańdaý emes, keı jaǵdaılarda qajettilikke aınaldy. Keıipkerimiz de solaı oılaıdy.
– Kúlli álem boıynsha onlaın oqýǵa múmkindik ashyldy. Oqyp, úırenýge bar bolǵany ınternet bolsa, jetkilikti. Osy rette myna máseleni de aıta ketý kerek. Taıaý keleshekte bizdegi balalar sany mektepterdegi oryn sanynan áldeqaıda kóbeıedi. Qazaqstanda «baby boom» óte qarqyndy júrip jatyr. Al sol qarqynǵa saı mektep salynyp úlgermeı jatqanyn qazir de kórip otyrmyz. Sondyqtan bolashaqta onlaın bilim berý máselesi osy oryn tapshylyǵynyń birden-bir sheshimi bolýy ǵajap emes. Sala sarapshylarynyń pikirinshe, eldegi áleýmettik jaǵdaı naryq damýyna kedergi keltirip jatyr eken. Sonyń ishinde, bilimge qarajat bólýge kredıtke batqan jurtshylyq daıyn emes nemese azǵantaı soma ǵana bóle alady desedi. Bul pikirmen qanshalyqty kelisesiz? – Menińshe, ınternet damyǵaly bilim alý aıtarlyqtaı qymbat ne qıyn dúnıe bolmaı qalǵan sekildi. Tipti qazir maman bolý úshin ýnıversıtet bitirý de mindetti emes. О́zińiz qalaǵan mamandyqqa qatysty kýrs oqyp alýǵa bolady. Odan qala berdi, ınternet jelisinde tegin jatqan aqparat kóp. Qazir bizde aqparat shekten tys kóp dep oılaımyn. Sol bar málimetti durys qorytyp, durys qabyldaý, sorttaý áldeqaıda mańyzdyraq, – dep aıaqtady sózin Janádil.