Álemdegi eki júzden sál asyp túsetin memleketterdiń ishinde óziniń terrıtorııalyq aýqymy men jeriniń keńdigi jóninen ortaq otanymyz – Qazaqstan alǵashqy ondyqtyń qataryna kiredi. Al halqymyzdyń sany jóninen ókinishke qaraı, bulaı deı almaımyz. Memleketter arasyndaǵy keıingi oryndardyń qataryndamyz. «Kóp qorqytady, tereń batyrady» deıdi dana halqymyz. Turǵyndardyń sany neǵurlym kóp bolǵan elder bir jaǵynan soǵurlym nyq, eńseleri bıik kórinetini bar. Memleket basshysy tarapynan demografııalyq saıasatqa da aıtarlyqtaı kóńil bólinýi, aldaǵy jyldarda el halqynyń sanyn jıyrma mıllıonǵa jetkizý jóninde keshendi kózqaras qalyptasýy el ishindegi halyqtyń sanyn kóbeıtý nıetinen týyndaǵany belgili.
Sóz joq, kez kelgen eldegi halyq sany birinshi kezekte tabıǵı ósim esebinen kóteriledi. Bul faktordy turǵyrlandyra túsýdiń taǵy bir basty joly dúnıeniń tórt túkpirine tarydaı shashyrap ketken otandastarymyzdyń elge kelýine jol ashý. Soǵan jaǵdaı týǵyzý. Osylaı boldy da. Alaıda, bizdiń búgingi keıipkerimiz B.Ámirǵalıev Reseıden ataqonysy Qazaqstanǵa oralǵan kezde elimiz egemendik alǵanyna nebári úsh aı ýaqyt ótken edi. Bul sonaý 1992 jyldyń naýryzy bolatyn. Oǵan elge kelý jónindegi usynys respýblıkamyzdyń shalǵaı óńirleriniń biri, sol kezdegi Jánibek aýdanynyń ákimi Samıǵolla Orazovtyń tarapynan túsken-di. Ol ony ózine orynbasarlyq qyzmetke shaqyrdy.
Ashyǵyn aıtqanda, Bolattyń Reseıdiń Volgograd oblysynda óziniń mamandyǵy boıynsha atqaryp júrgen qyzmeti de ortan qoldaı edi. Jumys istese janyp, qulshynyp turatyn jigitti Elton men Prıozernaıa óńiriniń barlyq turǵyndary jandaryna jaqyn tutty. Jas ta bolsa, bas bola bilgen joǵary bilimdi qurylys mamanynyń jetekshiligimen turǵyzylǵan úıler jáne áleýmettik-turmystyq nysandar óziniń aıryqsha ajarymen kóz tartty. «Prorab bolsań, Bolattaı bol!» degen sóz de reseılik turǵyndardyń arasynda jıi estiletin. Árıne, qazaqstandyq jas aýdan basshysy Samıǵolla da óz qatarlasynyń boıyndaǵy mundaı iskerlik qabilettiń tereńdiginen jaqsy habardar bolatyn. Onyń Bolatty egemendigin endi alǵan elge birlesip qyzmet atqarýǵa shaqyrýynyń da bir syry osynda jatqan.
Reseılik qandasymyz Bolat Ámirǵalıevtiń Qazaqstanǵa kelý jónindegi oıyn anasy da quptady. Sóıtip, kóp keshikpeı sol kezde otyzdy ortalaı qoımaǵan qazaqtyń qaısar jigitteri elimizdiń shalǵaı aýdanynda isti birden ornynan jyljytyp, qozǵap, dóńgelentip alyp ketkenine kýá bola alamyz. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy qıyndyqtarmen eń birinshi jańa qazaqstandyq basqarý qurylymy – ákimdik ınstıtýttyń tómen jáne orta býynynyń ókilderi betpe-bet keldi. О́ıtkeni, olar sol bir kúrdeli kezeńniń synı tusynda halyqtyń arasynda bola júrip respýblıkada bastalǵan reformalar men evolıýsııalyq ózgeristerdiń nátıje beretinine halyqtyń kózin jetkizýge tyrysty. Buǵan qosa ózderine berilgen ókilettik pen múmkindik sheńberinde turǵyndardyń qalypty turmys keshýine qajetti jaǵdaılardy jasaı bildi. Bul pikirimizdiń B.Ámirǵalıevke de tikeleı qatysy bar.
Keıin Qazaqstannyń batystaǵy qaqpasy – Oral qalasyna aýysqan Bolat Jázıtulynyń budan keıingi eńbek, jumys satylary jol qurylysy jáne ony paıdalaný qyzmetimen, turǵyn úı jáne kommýnaldyq sharýashylyq salalarymen tyǵyz baılanysta bolyp keledi. Jeke bıznespen de aınalysty. Onyń órisi de aldyńǵy aıtylǵan jol-qurylys máselelerimen úndes, yńǵaılas júrgizildi. Búginde týǵanyna seksen jyl tolyp otyrǵan Qazaqstannyń halyq jazýshysy Qadyr Myrza Álıdiń óshpes óleńderiniń bir shýmaǵy: «Jumys dese, janyn bergen jigittiń, Jaman adam bolý ózi múmkin be», dep kelýshi edi. Iá, jumys istese, eńbek dese ózinen ózi elegizip, tyqyrshyp, arqalanyp, taý qoparardaı bolyp otyratyn, sony isimen dáleldeı bilgen adam – eń qurmetti adam. Jaqsy – isimen jaqsy. Bolat Ámirǵalıev – osyndaı azamat. Bizdiń oıymyzsha ýaqytpen sanasý tabıǵatyna múldem jat. Eldiń kommýnaldyq-sharýashylyq júıesine dál osyndaı eńbekker erler kerek. Áıtpese bul sala oıdaǵydaı órkendep damı almaıdy desek qatelespeıtin shyǵarmyz.
Búginde Oral qalalyq ákimdigi turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi kóp salaly memlekettik kommýnaldyq jol paıdalaný kásipornynyń jetekshisi qyzmetin atqaratyn Bolat Ámirǵalıevtiń atalmysh salanyń qalypty damýyna qosyp otyrǵan eńbegi eleýli. Osy arada «Qabyrǵasyn qaýsatyp, Bir-birindep sókse de, Qabaǵyn shytpas er kerek, Bizdiń búıtken bul iske», – degen daýylpaz aqyn, batyr babamyz Mahambettiń óleńi de eriksiz eske túsedi. Taǵy bir shyndyq – erinshek, eńbek etýge jelkesiniń qyry jibere bermeıtin jalqaý jan kommýnaldyq júıede bir kún túgil, bir saǵat isteı almasa kerek. Bul naǵyz qus uıqyly adamnyń qyzmeti.
– Bizdiń qyzmetimiz kúnmen de, túnmen de, jylmen de eseptelmeıdi. Tipti, táýligine bir saǵat qana uıyqtaıtyn nemese múldem kóz ilmeıtin kezder de bolyp turady. О́ıtkeni, júıeniń tártibi men talaby sondaı. Mundaıda qalǵyp qala berýge bolmaıdy. Men ǵana emes salada qyzmet jasaıtyn áriptesterimniń bári de solaı jasaıdy. Qajet jerinde qyzmet ornynan tabylady, – deıdi bizben áńgimesinde atalǵan kásiporyn jetekshisi Bolat Ámirǵalıev.
Qalaı degende de kommýnaldyq qyzmet júıesinsiz respýblıkanyń bir de bir qalasynyń qalypty tirligin kózge elestetý múmkin emes. Bul kez kelgen shahardyń kúre tamyry ispettes óte jaýapty sala. Bul óz kezeginde jol, sý, gaz, jylý, elektr energııasy qyzmetterimen qala turǵyndaryn júıeli ári úzdiksiz qamtý degen uǵymmen parapar. Búginde memleketimizde kommýnaldyq-sharýashylyq júıesin jańǵyrtý jóninde keń aýqymdy sharalar belgilengen. Ortalyqtan bastaý alǵan bul is qazir óńirlerge qadam basyp keledi. Soǵan sáıkes Oral qalasynda da tıisti jumystar atqarylýda. Bul istiń bel ortasynda kele jatqan sala jetekshisi jańǵyrtý jumystarynyń budan da góri jedelirek ári aýqymdyraq, tolyqqandy bola túskenin qoldaıdy.
Biz biletin Bolat Jázıtulyna tán taǵy bir tamasha adamgershilik qasıettiń biri erlik namys pen eldik namystyń týyn teń ustaı bilýi. Ony qaı kezde de jyqpaýy. Ol – tula boıy namystan jaratylǵan jan. Qoǵamdyq ómirde namystyń synǵa túsetin kezi kóp. Bul qajet jerinde buǵyp, buqpantaılap qalmaý, negizsiz ortaq iske paıdasy tımeıtin tııanaqsyz pikir men óresi tómen istiń jeteginde ketpeý. Al eldik namys degende ol tutas otanshyldyq sezim men qazaqstandyq patrıotızm uǵymyn únemi joǵary ustaı biletinin aıta ketýge tıispiz. Álbette otanshyldyq rýh – sózben emes ispen tanylady. Bolat Ámirǵalıev ózin jaıdaq sózben emes, ónegeli isimen, qaıtpas qaısar qaıratymen kórsete bilgen qazaqtyń nar uly. Bul turǵyda ol óz oı-pikirin irikpeı, kúlbiltelemeı tike aıta alady. Bolat Ámirǵalıev namysynyń qaıraǵyn janyp-janyp alyp, iske alańsyz kirip ketýdi óz ómiriniń basty ustanymyna aınaldyrǵan. Biz búgin áńgime jasaǵan eldiń kommýnaldyq sharýashylyq salasy yrǵalyp-jyrǵalý men sylbyrlyqty jáne saldyr-salaqtyqty kótermeıdi. Oǵan jedeldik pen iskerlik jáne kásibılik pen biliktilik qajet. Edil men Jaıyqqa teń perzent Bolat Jázıtuly dál osy qasıetti ózine serik ete bilgen salanyń óz ókili.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
ORAL.
Sýrette: Bolat ÁMIRǴALIEV.