Sheneýnikke qandaı jaza berilýi múmkin?

Oblys jurtshylyǵy arasynda qoǵamdyq pikir, narazylyq týǵyzǵan oqıǵa 2024 jyldyń 1 qazan kúni túnde bolǵan edi. Oral qalasynyń Táýelsizdik jáne Pravdýhın kósheleriniń qıylysynda túngi saǵat 00.10 kezinde 44 jas­ta­ǵy júrgizýshi Volkswagen Tiguan avtokóligi­men baǵdarshamnyń qyzyl jaryǵynda turǵan Mercedes kóligine soǵylǵan. Qatty soqqydan Mercedes alǵa jyljyp, aldynda turǵan «VAZ» jáne Skoda Rapid kólikterine baryp soqqan. Jol apatynan 18 jastaǵy qyz bala men 37 jastaǵy er adam jaraqat alǵanyn oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy habarlaǵan edi.

Kóp keshikpeı-aq jol apatyna kináli júrgizýshiniń Batys Qazaqstan oblystyq ákimdiginde laýazymdy qyzmet atqaratyn she­neýnik ekeni, rólge mas kúıinde otyrǵany týraly aqparat shyǵyp, kópshiliktiń ashý-yzasyn týǵyzdy. Áleýmettik jeli oqyrmandary laýa­zymdy sheneýniktiń qamaýǵa alynbaǵany­na, qyzmetinde áli otyrǵanyna narazylyq bil­dirip, «zańnyń kúshi tek qarapaıym adamdar­ǵa ǵana júre me?» degen saýal jeldeı esti.

17 qazan kúni Batys Qazaqstan oblystyq ákimdiginiń saıtynda osy oqıǵaǵa túsinik bergen resmı habarlama shyqty. Onda buqaralyq aqparat quraldarynda jaǵymsyz jarııalanymdarǵa júrgizilgen monıtorıng barysynda kólik quralyn alkogoldik masań kúıde basqarý arqyly jol qozǵalysynyń basqa qatysýshylaryna zııan keltirip, jol-kólik oqıǵasyna jol bergen BQO ákimi apparatynyń bólim basshysy E.Naızabekov týraly aıtylǵan:

«Oblystyq polısııa departamentiniń aqparatyna sáıkes qazirgi ýaqytta osy quqyq buzýshylyqty jasaý faktisi boıynsha tıisti saraptamalar taǵaıyndalǵan. Osylaısha, atalmysh tulǵanyń kinási týraly tıisti sheshimdi sot belgileıdi. «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalardyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń talaptaryna saı, sottyń sot tóreligin iske asyrý jónindegi qyzmetine qandaı da bir aralasýǵa jol berilmeıdi jáne zań boıynsha jaýaptylyqqa ákep soǵady. Sonymen qatar qyzmetten tys ýaqytta ádep normalaryn saqtamaǵany úshin joǵaryda atalǵan tulǵanyń tártiptik jaýapkershilikke tartý máselesi sot sheshiminiń qorytyndysy boıynsha qaralady. Buǵan qosa, Memleket basshysynyń 2015 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №156 Jarlyǵymen bekitilgen Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń Ádep jónindegi keńesteri týraly erejesine sáıkes, óńirlik ádep jónindegi keńes S-O-1, S-O-2, S-R-1, S-R-2, D-1, D-2, D-O-1, D-O-2, D-R-1, D-R-2, E-1, E-2, E-R-1, E-R-2 sanattarynda­ǵy memlekettik ákimshilik qyzmetshilerge, sondaı-aq oblystar, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar, astana ákimderiniń apparat­tarynda derbes laýazymdaǵy ádep jóninde­gi ýákilderge qatysty tártiptik isterdi qaraı­dy. Osylaısha, E.Naızabekovtiń laýazymy­nyń sanaty Ádep jónindegi keńes qaraı­tyn laýazymdar sanatyna jatpaıtynyn eskere otyryp, atalǵan tulǵanyń tártiptik jaýapkershiligi oblys ákimdiginiń tártiptik komıssııasynyń otyrysynda qaralýǵa jatady. О́z kezeginde Memleket basshysynyń 2015 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №152 Jarlyǵy­men bekitilgen Memlekettik qyzmetshiler­ge tártiptik jaza qoldaný qaǵıdalary talabyna saı, tártiptik komıssııanyń qyzmeti­ne qandaı da bir aralasýǵa jol berilmeıdi», delingen edi resmı habarda.

Osy oqıǵa kezinde jaraqat alǵan 18 jas­taǵy Aqbota Keńes kórshiles Atyraý ob­lysynyń Inder aýdanynda týyp-ósken. Qazir Oral qalasyndaǵy Batys Qazaqstan ınjenerlik-tehnıkalyq ýnıversıtetiniń 4-kýrs stýdenti. Dárigerler qoıǵan bastapqy dıagnoz – mıy shaıqalǵan, julyn kontýzııasy, omyrtqa jaraqaty. Qyzynyń hal-jaǵdaıyn bilýge kelgen anasy Gúljan Jarqynbaeva jol apatyna sebepker jannyń laýazymdy sheneýnik ekenin, aýrýhanada jatqan qyzynan keshirim suramaq túgili habarlaspaǵanyn es­tip, tergeýshige jolyǵady. «Oralda ádildik bo­la ma, qyzym múgedek bolyp qalmaı ma?» dep alań­daǵan anasy Aqbotany óz aýylyna, In­derge alyp ketedi. Qazir, mine, úsh aıdan beri oqýyn onlaın rejimde jalǵastyryp jatyr.

El ishinde «nege mas júrgizýshi qamaýǵa alynbady, nege áli kúnge qyzmetinde júr, ol laýazymyn paıdalanyp, jazadan qutylyp ketpeı me?» degen saýal kóbeıgeni túsinikti. Buǵan oblystyq Ishki ister departamenti jeltoqsan aıynda áleýmettik jelide mynadaı jaýap jarııalady:

«1 qazanda Volkswagen avtokóliginiń júrgizýshi mas kúıinde kólik tizginin basqara otyryp, jol-kólik oqıǵasyn jasady. Oǵan qatysty ÁQBtK-niń 608-baby boıynsha kólik quralyn alkogoldik masań kúıde basqarý de­re­gi boıynsha hattama toltyryldy. Jábirle­ný­shi jolaýshynyń densaýlyǵyna keltiril­­gen jaraqat dárejesin anyqtaý úshin jol-kó­­lik oqıǵasy boıynsha materıaldar BQO boıynsha sot saraptamalary ortalyǵyna jiberil­di. Jábirlenýshiniń tolyq medısınalyq ­tekserýden jáne sarapshylarǵa medısına­lyq tekserýdiń nátıjesin usynǵannan ke­ıin qorytyndy shyǵarylady. Sot-medısına­lyq saraptamanyń qorytyndysyn alǵan­ǵa deıin júrgizýshiniń jaýapqa tartý merzimi ýaqytsha toqtatyldy. Sonymen qatar saraptama qorytyndysy daıyn bolǵannan ke­ıin atalǵan derek boıynsha zańǵa sáıkes sheshim qabyldanatynyn habarlaımyz».

Búginde Aqbotanyń anasy G.Jarqynbaeva qyzynyń qyzýy jıi kóteriletinin, moınyn, denesin ustaı almaıtynyn, qol-aıaǵyn meńgere almaı qalǵanyn aıtady. Tolyq dıagnoz qoıý úshin Astanaǵa barýy kerek, qazir portal kezegin kútip otyr.

«Áli kúnge deıin qyzyma naqty dıagnoz qoıylǵan joq. Portal kútip otyrmyz. Endi aqyly túrde tekserýden ótpesek, bolmaıtyn sııaqty. Qylmystyq is sotqa ketýi úshin de bizdiń ekspertızamyzdyń nátıjesi kerek eken. Naızabekovtiń qyzmetten shettetilgenin estip jatyrmyn. Meniń talabym – qyzymnyń densaýlyǵy. Shaýyp júrgen qyzym múgedek bolyp qalmasa eken dep alańdaımyn. Qyzymdy baıaǵydaı aıaǵynan tik turǵyzyp berýin talap etemin», deıdi G.Jarqynbaeva.

Batys Qazaqstan oblystyq Polısııa departamenti Jergilikti polısııa qyzmeti basqarmasynyń bastyǵy Ernar Sultanǵalıev jol apatyna kináli Volkswagen Tiguan avtokóliginiń aıyp turaǵynda turǵanyn, polısııa is qozǵaý maqsatynda zardap shekken adamnyń densaýlyǵyna qatysty sot-medısınalyq saraptama nátıjesin kútip otyrǵanyn aıtady.

«Eger jol-kólik oqıǵasy kezinde zardap shegýshige sot-saraptama qorytyndysyna sáıkes orta jáne aýyr dene jaraqaty kel­tirilgen bolsa, kináli adam Qylmystyq Ko­dekstiń 345-baby boıynsha jaýapkershilikke tartylyp, eki jylǵa deıin bas bostandyǵy­nan aıyrylýy múmkin», deıdi E.Sultanǵalıev.

Mine, sol bir oqıǵa bolǵaly úsh aıdan asyp barady. Kópshilik mas kúıinde kólik róline otyrǵan, jazyqsyz boıjetkenniń qapııada jaraqat alýyna sebep bolǵan burynǵy sheneýniktiń laıyqty jazasyn alýyn kútip júr. Biz de bul oqıǵanyń nemen aıaqtalarynan kóz jazbaı, oqyrmandy habardar etemiz.

Batys Qazaqstan oblysy