Birinshi kredıttik bıýro dırektory Rýslan Omarovtyń aıtýynsha, endi nesıege ótinish bergende ony rastaý ýaqyty uzarýy múmkin. Bul sheshim alaıaqtyqty azaıtý úshin usynylyp otyr. Sebebi qarjy alaıaqtary nesıe alyp, tez arada oǵan qol jetkizip, ózine aýdara salatyn kórinedi. Ekinshi sebep – oıynqumarlardyń aqshaǵa ońaı qoljetkizýin shekteý.
«Bul usynys ázirge talqylanyp jatyr. Qashan qabyldanatyny da belgisiz. Qarjy uıymdaryna mundaı sheshim unaı qoımaýy múmkin. Biraq bul máseleni retteýshi oryndar baqylap otyrýǵa tıis», deıdi Rýslan Omarov.
Onyń sózinshe, 2025 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha jalpy nesıe portfelindegi shaǵyn nesıe uıymdarynyń nesıe úlesi 36%-ǵa azaıyp, 89,2 mlrd teńgeni qurady. Buǵan Ulttyq banktiń keıbir oıynshylardyń lısenzııasyn toqtata turýy nemese lısenzııasyn alyp qoıýy tárizdi qatań sharalary áser etken. 2024 jyldyń II jartysynda naryqta mıkronesıe usynatyn oıynshylar sany 23%-ǵa azaıǵan. Keı kompanııalar bir jyl ishinde lısenzııasynan aıyrylǵan, al keıbirin kompanııa ózi qaıtaryp bergen.
«Bul – Ulttyq banktiń shaǵyn nesıeni shekteý saıasatynyń nátıjesi. Sebebi bul – azamattar úshin qymbat ónim túri. Biraq retteýshi shaǵyn nesıelerdi azaıtý saıasatyn júrgizip jatyr», deıdi R.Omarov.
Sondaı-aq sarapshy osy jyldyń 1 qańtaryna atalǵan ónim boıynsha portfel 89,2 mlrd teńgeni quraǵanyn, bul ótken jylǵy kórsetkishterden 36%-ǵa az ekenin atap ótti. Kelisimsharttar sany 1,2 mln birlikke deıin (-34%), qaryz alýshylar sany boıynsha 652,4 myń adamǵa deıin (-20,9%) deıin tómendegen.
Ipotekalyq portfel jyl basynda 6,7 trln teńgege (+14,1%) jetti. Turǵyn úı nesıesin resimdegender sany 600 myń adamǵa deıin (+10,3%), kelisimshart sany 627,6 myń birlikke deıin (+ 9,9%) ósti. Bul rette qorjynnyń 60%-ǵa jýyǵy 2023–2024 jyldardaǵy jańa qaryzdarǵa tıesili.
Byltyr avtonesıe portfeli 44,8%-ǵa, 3,6 trln teńgege deıin ósti, bul rette 2023 jyly qarqyn neǵurlym joǵary boldy (+ 64,8%). Avtonesıe alǵandar sany – 559,2 myń adam. Orta eseppen tutynýshylar 8 mln teńgege kólik alady. Avtonesıeni eń kóp beretin – ekinshi deńgeıli bankter (70% – 1,2 trln tg), ekinshi orynda – MQU (29,4% – 534 mlrd teńge).
Rýslan Omarovtyń aıtýynsha, halyq qarjy jaǵynan saýatty bolmasa, memlekettik deńgeıde qabyldanǵan sheshimderdiń ózi nátıje bermeıdi.
Qarjylyq saýatty nesıe alýmen baılanystyrýdyń qajeti joq. Nesıe degenimiz jaı ǵana qarjy quraly. Nesıe – qarjysyn úılestire alatyn adamdardyń qolyndaǵy jaqsy qural. Júktemeni eseptep, táýekelderdi ólsheıtin adam nesıeler esebinen mıllıondaǵan kiris taba alady», deıdi R.Omarov.
ALMATY