Májiliste Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń tóraǵasy Edil Jańbyrshınniń jetekshiligimen komıtet otyrysy ótti. Jıyn barysynda elishilik qundylyqtardy damytý jáne otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý máseleleri talqylandy, dep habarlaıdy Egemen.kz vedomstvonyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Otyrysty ashqan Edil Jańbyrshın Qazaqstandaǵy «Teńiz», «Qashaǵan» jáne «Qarashyǵanaq» iri munaı-gaz jobalarynda jumys isteıtin transulttyq munaı-gaz kompanııalarynyń satyp alýyndaǵy otandyq taýarlardyń úlesin arttyrý úshin 2023 jylǵy maýsymda Energetıka mınıstrligi janynan jumys toby qurylǵanyn aıtty.
«Búgin biz «О́nimdi bólý týraly kelisimderdi iske asyrý» jónindegi jumys tobynyń bir jylǵy jumysynyń qorytyndysyn qarastyramyz. Atap aıtsaq, 2024 jyly 15 mamyrda 23 otandyq taýar óndirýshimen: «Teńizshevron» (13 kontrakt – $52 mln), «NSOS» (5 kontrakt – $79 mln) men «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng» (5 kontrakt – $105 mln) kompanııalary jalpy somasy 240 mln AQSh dollaryna kelisim sharttarǵa qol qoıdy. Otyrysymyzdyń kún tártibindegi basty másele – «Qarashyǵanaq» jobasynda qyzmet etip otyrǵan «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtın» kompanııasynyń 2024 jylǵy otandyq taýarlardy satyp alý jóninde jáne 2025 jyly osy baǵyt boıynsha jumys josparlaryn tyńdaý», dedi E.Jańbyrshın.
«Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng B.V.» JShS bas dırektory Marko Marsılı bul baǵytta depýtattarmen jáne Úkimetpen birlesip jumys júrgizgennen beri Qarashyǵanaq jobasyndaǵy taýarlardyń jergilikti qamtý úlesi 2022 jylǵy 7 paıyzdan 2024 jyly 18 paıyzǵa deıin óskenin habarlady. Otandyq taýar óndirýshilermen ózara túsinistik týraly 23 memorandým jasalǵan. Onyń tórteýi boıynsha bıyl naýryz-sáýir aılarynda tender ótkizý josparlanyp, taǵy tórteýi boıynsha alǵashqy kezeńdegi yntymaqtastyq jumystary júrgizilip jatyr.
Bul rette kásiporyn birqatar ónim ataýlary boıynsha qajetti oqshaýlaý deńgeıinen asyp túsken. Mysaly, uńǵymalardy qosý baǵdarlamasy boıynsha modýlderdi lokalızasııalaý («Kaspıan Kontraktor Trest» JShQ) 67 paıyzdy (qajet 55%), uńǵymanyń basqarý pýltteri úshin («Green Spark Limited» JShS) 30,9 paıyzdy (qajet 14%) qurady.
Basty mindetter qataryna servıstik kelisimsharttar aıasynda qoldanylatyn taýarlardy oqshaýlaý, jergilikti qamtý úshin onlaın-platforma qurý, barlyq kelisimshart boıynsha taýarlardyń, jumystardyń, qyzmetterdiń mindetti paketin engizý kiredi. Sondaı-aq bilikti otandyq óndirýshilerdiń tizimin qurý jáne turaqty túrde jańartý, tenderlerdi baǵalaýda jergilikti qamtý úlesin arttyrý jáne basqalar.
Energetıka vıse-mınıstri Qudaıbergen Arymbektiń aıtýynsha, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng» kompanııasynyń taýarlardy, jumystardy jáne qyzmetterdi satyp alýynyń jalpy kólemi 485,7 mlrd teńgeni, ishki qunnyń úlesi 315 mlrd teńgeni (64,9%) quraǵan. Bul rette quny 6,3 mlrd teńge bolatyn kompressorlar men gaz týrbınalarynyń qosalqy bólshekterin shyǵaratyn óndirýshilerdi, sondaı-aq 3,9 mlrd teńgege túpnusqalyq jabdyq óndirýshileriniń taýarlaryn oqshaýlaý múmkindigi bar.
«Birlesken jumys nátıjeleri – «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng» 2024 jyldyń mamyr aıynda otandyq taýar óndirýshilermen jáne jumystardy (qyzmetterdi) jetkizýshilermen jalpy somasy shamamen 105 mıllıon dollarǵa qol qoıǵan bes kelisimshart, qazan aıynda jalpy somasy 88,3 mıllıon dollarǵa jeti kelisimshart jáne jeltoqsanda jalpy somasy 5,6 mıllıon dollar bolatyn eki kelisimshart», dedi vıse-mınıstr.
Onyń aıtýynsha, bıyl taýar óndirýshilermen jasalǵan memorandýmdardy júzege asyrý jáne E-procurement elektrondyq satyp alý júıesin engizýdi aıaqtaý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq depýtattarǵa Munaı-gaz mashınalaryn jasaýdy damytýdyń halyqaralyq ortalyǵynyń qyzmeti týraly aqparat berildi. Onyń bas dırektory Dastan Ábishev ortalyqtyń Úkimet pen munaı-gaz salasyndaǵy úsh iri operatordyń bastamasymen munaı-gaz mashına jasaý ónimderine qajettilik týraly derekterdi biriktirý jáne taldaý, ishki naryqty taldaý jáne qazaqstandyq óndirýshilerdiń áleýetin damytý, ınvestısııa tartý jáne tehnologııalar transferti úshin qurylǵanyn habarlady.
Talqylaý barysynda Májilis depýtaty Dúısenbaı Turǵanov qazir depýtattar taýardyń shyqqan elin anyqtaý máseleleri boıynsha zań jobasyn ázirlep jatqanyn eske saldy. Onyń aıasynda otandyq taýar óndirýshilerdiń biryńǵaı tizilimin engizý josparlanǵan. Osy oraıda ol óndirýshiler usynatyn taýarlardyń shynymen de otandyq ónim ekenine kóz jetkizý úshin munaı-gaz kompanııalaryna áleýetti jetkizýshilerdi reestrden tańdaý qajettigin aıtty.
Jıyn barysynda depýtattar ózge de máselelerdi kóterdi. Atap aıtqanda, satyp alýdyń ashyqtyǵyn saqtaý, shaǵyn taýar óndirýshiler úshin tenderge qatysýdyń qoljetimdiligi. Snejanna Imasheva munaı-gaz salasyndaǵy servıstik kompanııalarǵa óz ónimderin jetkize bastaǵan «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyna qatysýshylarmen yntymaqtastyqtyń áleýet zor ekenin atap ótti.
Búginde «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng» seriktesteri Batys Qazaqstan oblysyndaǵy aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerinen aı saıyn 200 myń jumyrtqa, 500 keli sary maı, 30 tonna kartop, 17 tonna pııaz, 10 tonna sábiz jáne qyryqqabat satyp alady.
Otyrys cońynda komıtet tóraǵasy Edil Jańbyrshın jergilikti qamtýdy damytý jáne otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý jumystaryn jalǵastyrý kerektigin basa aıtty. Jyl saıyn qazaqstandyq taýarmen qamtý úlesin ulǵaıtyp, elimizdegi munaı-gaz sektoryndaǵy kásiporyndar úshin taýarlar men jabdyqtar óndirisin ashyp, keńeıtý qajet. О́ıtkeni bul – qosymsha jumys oryndary, bıýdjet kiristeri, jańa ınnovasııalyq tehnologııalar, bilikti kadrlardyń kóbeıýi.
«О́zderińizge belgili, 2024 jyly 25 qarashada Májiliste ótken Úkimet saǵatynda munaı sektory kásiporyndaryndaǵy taýarlardyń, jumystardyń jáne kórsetiletin qyzmetterdiń qazaqstandyq taýarlarmen qamtý úlesin 60 paıyzǵa deıin ulǵaıtýǵa qatysty usynym bolǵan. Bul – Memleket basshysynyń tapsyrmasy. Osy másele bizdiń Komıtettiń baǵyty boıynsha jumys isteıtin munaı-gaz, energetıka, ýran jáne tótenshe jaǵdaılar salalaryna qatysty únemi baqylaýda bolady», dep túıindedi Edil Jańbyrshın.