Jol jibekteı bolǵan joq

Belgili orys jazýshysy Sergeı Plehanovtyń Elbasymyz Nursultan Nazarbaev týraly «Ne shelkovyı pýt» atty kitabyn oqyǵanda týyndaǵan oılar Samǵaý Jazýshynyń jan rahatyn seziner sáti – onyń talaı ýaqyttan beri kóz maıyn taýysyp, tún uıqysyn tórt bólip, túnde qalam taıanyp, oıy terbep oıanyp, jazyp júrgen shyǵarmasynyń sońǵy núktesin qoıyp, ózge álemnen ózine qaıyra kelýi. Tekti arýananyń tebingi teýip, túzge boshalaǵany sekildi sharshaýly shaq pen qamsaýly qaıyrym artta qalǵan soń ol endi qarapaıym ǵana pende qalpyna kelip, on san oqyrmannan ońtaıly baǵa, oljaly pikir kútip, bazarǵa ketken ákesin tosqandaı sezimde bolady. Árbir qalamgerdiń júreginde jarqyrap izin qaldyratyn osyndaı sát Sergeı Plehanovtyń da basynan ótkenine biz kámil. Keıipkerdiń de jan dúnıesin tolqytqan shýaqty shaqty seziný bir basqa, al sol kóńilge jaqyn keıipkerdiń jańa týyndydaǵy somdalǵan beınesiniń ajary men bazaryn saralaý men baǵalaý oqyrmannyń oı zerdesine salmaq salatyny jáne bar. Kitaptyń bas keıipkeri memleketińniń Basshysy – Prezıdentiń bolsa, negizgi obektisi týǵan eliń – táýelsiz Qazaqstanyń bolsa, kórshi jurttyń kórnekti qalamgeri qolynan shyqqan jańa týyndyny janyńa jaqyn tutyp qabyldaý notasy iltıpat pen izgiliktiń tolqynynda astasýy zańdylyq. Máskeý jurtshylyǵy osydan az ǵana ýaqyt buryn jaısań jańalyqtyń kýási bolyp, zııaly qaýymy zerdeli zaldy toltyryp, jańa kitaptyń tusaýkeserine jınalǵan-dy. Oqyrmannyń da oqyrmany bar, talǵam týraly talaspaıdy degen qatqan qaǵıdanyń óńin búgingi kúnniń baǵasyna salyp qarasaq, talǵam týraly sóz, saıyp kelgende, «jańa nesimen jańa, jaqsy nesimen jaqsy?» degen saýaldarǵa sebep-saldarly jaýap berýge shaqyrady. Aýzy dýaly ataqtylardyń sóz quıylysy sardar keıipkerdi sóz etkende bir arnaǵa toǵysyp, birin-biri toltyryp, keıipker men avtor arasyndaǵy altyn kópirdiń tiregin tikteıdi. Sondyqtan da tusaýkeserde kósile sóılegender men sheshile syr shertkenderdiń lebizi Elbasymyzdyń búgingi derekti prozadaǵy dáıekti beınesi syndarly somdaldy degen ortaq pikirge qol qoıǵyzady. Kitaptyń avtory Sergeı Nıkolaevıch Plehanovtyń negizgi mamandyǵy – halyqaralyq qatynastar salasy. Ádebıettiń de óz adamy sanalady. Reseıdiń belgili jazýshysy. Ol buǵan deıin álemdik deńgeıde attary shyqqan tulǵalar týraly arnaıy kitaptar túzgen qalamger. Demek, ýaqyt týdyrǵan kóshbasshylar týraly arnaıy taqyryptarǵa uzaq jyldyq daıyndyqpen keletin kisi. Sondyqtan, onyń jańa týyndysy – «Jibekteı esilmegen jol» («Ne shelkovyı pýt») ómirbaıandyq-derektik romany asyǵys jazyla salǵan dúnıe emes. Avtordyń óz keıipkeri jónindegi pikiri men kózqarasy ábden pisip-jetilip, shyǵarmanyń jalpy jelisi ıdeıalyq-kórkemdik deńgeıde kóńilinde suryptalyp, maqsaty men máni aıqyndalǵan soń ómirge kelgen týyndy. Ult respýblıkalarynyń bodandyqtyń bas jibin úzip, ózine tán órisin tabý áreketindegi bereketin kórsetken shyǵarma. Tarıhı tulǵalar týraly jazý ári qıyn, ári qyzyq. Ásirese, oqyrman úshin qyzyq. «Júırikke qalǵannan da ozǵan ońaı» demekshi, jaryq kórgen sandaǵan kitaptar men ómirbaıandyq ocherkterdi saralaý barysynda «bóten sózben bylǵamaı sóz arasyn» sýyrylyp shyǵyp, sóziniń dámin, boıaýynyń árin, aıtarynyń dánin kóptiń júregine jańylmaı jetkizýde avtor abyroıly bıikten kórine bilgen desek, artyq aıtqandyq bolmas. Keıipker ózimizdiki bolǵasyn, onyń osal bolmaı shyǵýyna halyqshyl oqyrman ábden múddeli. Múddemizdiń mereıi ústem bolǵany úshin qalamgerge rahmet aıtsaq jarasar. Kitaptyń alǵysózinde belgili qaıratker, Reseı Batyry Igor Ivanov: «Eto ne tolko ıstorııa jıznı Nýrsýltana Nazarbaeva, no ı retrospektıva ıstorıı polıtıcheskıh transformasıı... Nı dlıa kogo ne sekret, chto sredı lıderov sovremennogo mıra on odna ız naıbolee ıarkıh, sılnyh fıgýr, chto on davno pereros statýs rýkovodıtelıa «odnoı ız byvshıh respýblık SSSR». Strategıcheskoe vıdenıe, ınısıatıvnost ı neveroıatnaıa nastoıchıvost v sochetanıı s pragmatızmom ı ostorojnostıý pozvolılı Nýrsýltaný Nazarbaevý zanıat dostoınoe mesto sredı polıtıkov mırovogo masshtaba», dep oryndy ári dáleldi jazǵanyndaı, bul týyndynyń bas keıipkeri týraly basty pikir álemdik deńgeıde ábden qalyptasqan. Sonymen qatar, kitaptyń negizgi ortalyq obektisi – táýelsiz Qazaqstan, onyń eńbekker de beıbitsúıgish halqy, san ultty eldiń keshegisi men búgini jáne erteńi. Avtordyń baıandaý tásilinde, bolǵan oqıǵalardy kitaptyń rýhanı arqaýyna aınaldyrýynda, ýaqyt keńistigindegi elder men alyp derjavanyń qulaýyndaǵy sebep-saldarlar negizgi keıipker – Nursultan Nazarbaevtyń saıasattaǵy, ómirdegi, qyzmettegi tynys-tirshiligi men adamdyq bolmysyn ashyp kórsetýimen qundy. Kitapty oqý barysynda oqyrmannyń eline degen qurmeti, Elbasyna degen iltıpaty qaltqysyz qalyptasa túsedi. Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev týraly qazaq ádebıetin aıtpaǵanda, alys-jaqyn shetelderdiń qalamgerleri tarapynan birneshe kitaptar jaryq kórdi. Anglııanyń ataqty qalamgeri Djonatan Aıtkenniń kitabynda qamtylǵan kóptegen derektik, dáıektik, statıstıkalyq, aqparattyq málimetterdiń saıası astary bosań tartpaı baıandalyp, qarapaıym oqyrmannyń qoǵamdyq-saıası daıyndyǵyn qajet etetin bolsa, Sergeı Plehanovtyń baıandaýynda halyqtyq qabyldaý men oqyrmandyq oı baılamy qatar ushtasyp, shyǵarma jalyqtyrmaı, jattandylyqqa uryndyrmaı oqylady. Bul jerde osy taqyrypqa beıimdelgen kánigi qalamgerdiń tájirıbesi men keıipkerdiń jan dúnıesine úńilýinde dostyq-áriptestik basym túsip, Prezıdenttiń de et pen súıekten jaralǵan jan ekeni kórinip, biraq onyń asa mańyzdy tarıhı mıssııalardy oryndaý barysyndaǵy batyrlyǵy men batyldyǵy, shapshańdyǵy men shıraqtyǵy, jigeri men naqty sheshimi, táýekeli men týrashyldyǵy, qınalysy men qýanyshy qaz-qatar órilip, týyndynyń tynysyn asha túsedi. Kitaptyń avtorlyq remarkasy tal besigin taıanyp, táýelsizdikke tolǵatqan qazaq jurtynyń áıgili jeltoqsan kóterilisinen bastaý alǵandyqtan, aýqymdy taqyrypty ashýdyń avtorlyq tásili birden óz maqsatyn ómirsheńdigimen aıqyndap, oqyrmannyń qyzyǵýshylyǵy men «odan ári ne bolar eken?» degen suraǵyna jaýap izdeýden bas­talady. Utymdy tásil, ushqyr baılam. Biz, árıne, Elbasymyzdyń balalyq shaǵynan bastap, kúni búgingi kezeńine deıin jaqsy bilemiz. Ol týraly jazylǵan san alýan janrlardaǵy shyǵarmalarda, kıno ocherkter men kórkem fılmderde keıipkerdiń adamı portreti men saıası tulǵasy ábden ornyǵyp, oǵan qosymsha detal, qosymsha fabýla men sıýjet qosý múmkin emesteı de bolatyny bar. Lırıkadaǵy názırashyldyqtyń saıası ádebıette joly qıyn bolýy múmkin. Biraq, «qalaýyn tapsa qar janady» degen sózdi aıtqan da qazaq balasy. Qalamger qalaýyn tapsa, keıipkerdiń san qyry jan-jaqty ashylyp, jaınap sala beredi. Kitapty oqý barysynda taǵy bir qyzyq oı qylań berdi. Mektepti kúmis medalmen bitirgen bozbala Nursultannyń joly birden jeńil bastalǵan joq. Qol sozym jerdegi altyn medal jalt etip, alystap ketti. Bir jol Kıev qalasyna qaraı qıǵashtaı tartty. Ýkraınaǵa ókshe kóteriler sát týdy. Biraq, qazaqty bılegen qıyn turmys onyń aldynan shyqty. Áke kelisim bere almaı, aǵaıyn raı tanytpaı bul jol da jabyldy. Ol aýylda qaldy. Biraq, ózin izdeýmen boldy. Tapty. Qazaqstan Magnıtkasyna júrek joldamasyn alǵan jas jigittiń aldynda taǵy bir jol jatty. Taǵy da Ýkraına baǵyty. Ataqty Dneprodzerjınsk qalasy. «At bas­paımyn degen jerin úsh ret basady, er barmaımyn degen jerine úsh ret barady», degen halyq sózi qalt ketken joq. Ýkraına jas armannyń jolyn ashty. Onyń úlken ómir mektebi osy jerden bastaý aldy. Búginde qazaq dalasynyń bir mártebeli aımaǵy bolyp sanalatyn, Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasymyzdyń qaıratker bolyp qalyptasý óńiri – Temirtaý qazaq «Korchagıni» – Nursultan Nazarbaevty «quryshtaı shynyqtyrdy». Onyń únemi ústelinde jatatyn temir totyǵyna malynǵan «Qurysh qalaı shynyqty» romany jalpy qazaq jastarynyń úlken óndiriske kelýiniń, jumysshy tabynyń qalyptasý kezeńiniń basy boldy. «Japanda quıyn kezip, boran býǵan», qarly dalada shyńdalǵan jastyq onyń ómir boıǵy tózimi men shydamdylyǵynyń, erik-jigeriniń, kúsh-qaıratynyń rýhanı qaıraǵy, jan dúnıesiniń jaınaǵy boldy. Bul jerdegi qıyn ómir, tar jol, taıǵaq keshýler erdiń erin synap, onyń azamat bolyp qalyptasýyna erekshe áser etti. Osy jerde ekinshi bir tarıhı parallelızm qylań beredi. Jel sýyrǵan, boran uıytqyǵan daladaǵy ómirge áleýmettik-turmystyq ózgeris jasaý, eńbek adamyna degen qurmet qalyptastyrý turǵysynda Nursultan Nazarbaev belsendilik kórsetken tarıhı sát búgingi Temirtaý qalasynyń alǵashqy qadasyn qaqtyryp, taptyrmasty taptyryp, kúsh-qýatty jańa ómirge qaraı barynsha qulshyndyrdy. Temirtaýda bolǵan jumysshylar kóterilisiniń sebep-saldaryn Kremlge búkpesiz jetkizip, azýyn aıǵa bilegen Saıası bıýronyń sýyq kózqarasyn jibitken Nursultan Nazarbaevtyń erligin sýrettegen jerler kitaptyń oqıǵalyq jelisin birden nazarǵa aldyryp, oqyrmannyń arǵy kúnderge onymen birge adaspaı saparlaýyna súrleý salady. Bul keıipkerdiń alǵashqy úlken jolynyń basy bolatyn. Adamnyń qolynan qudiretti ne bar? Tyń jerde qala salady, zaýyt turǵyzyp, óndiris oryndaryn ashady, týsyraǵan tyń dalany kóterip, egin egedi, orman otyrǵyzady, urpaq órbitip, ómirdi jalǵaıdy. Nursultannyń da alǵyrlyǵy men alymdylyǵynyń, shalt qımyl, shalymdylyǵynyń nátıjesinde jumysshy taby aýyr eńbekten búgilgen belin jazyp, mańdaı teriniń óteýine áleýmettik-turmystyq, rýhanı-mádenı aqy suraıtyn kezeńge jetti. Sol kezdegi dalalyq demokratııanyń ejelden qalyptasqan úrdisi qalalyq ómirdiń tynysyn ashýǵa septigin tıgizip, Nursultan Ábishuly sekildi alǵyr jandardyń arqasynda japan túzde jańa qala boı kóterdi. Arada talaı tarıhı kezeńder ótti. «О́tken kúnde belgi joq» degen sóz bar. Daýly. О́tken kúnde belgi bar, ol – adamnyń atqarǵan asyl isi, oryndalǵan armany, jańa qalalar, jańa mekender, jańa, jas urpaq. Nursultan Ábishulynyń qalyptasqan taǵy bir qyry – qala salý. Arada jarty ǵasyr ótkende ol táýelsiz Qazaqstannyń astanasyn Saryarqanyń saıyn dalasynda jańadan kóterdi. Qalalardyń da ómiri adamdardiki sekildi. Olar da qaz turady, qadam basady, erjetedi, erteńgi kúnge qol sozady, jańa urpaqty dúnıege ákeledi, jańa álemge ózi týraly jar salady, kóńil dastarqanyn jaıyp, álemniń ár túkpirinen adal nıetti qonaq shaqyrady, quryltaılar men sammıtter, sımpozıýmdar men sezderge tórin usynady. Bul keıipkerdiń odan ári jalǵasqan joly edi. Endi elordanyń kartadaǵy ornyn álem biledi. Al osy asqaq arman Nursultan Nazarbaevtyń asa jigerli bastamasy men usynysy boıynsha sonaý sýyq qabaq Kremlde sheshilip, Temirtaýdyń qalalyq portreti ulttyq bolmysqa óz sáýlesin túsirip, halqymyzdyń kóshbasshysyn qalyptastyrýdyń alǵashqy mektebi bolǵanyn biz umytpaýymyz shart. Urpaqtyń ulaǵatty bir sabaǵy da osy bolsa kerek. Temir shaınap, ot búrikken alyp domna peshteriniń uńǵyma uıasyn Dneprodzerjınskiden kelgen jastarmen birge kitap keıipkeri de quıysqan bolatyn. Shorlanǵan shoıyn shyńdalǵan jandardyń jiger-kúshiniń arqasynda temir naýamen jóńkile aǵyp, qazaq dalasynyń qaıratyn álemge tanytyp, ulttyq jumysshy tabynyń alǵashqy alǵyr býynyn ómirge ákeldi. Alpysynshy jyldarda boı kótergen qalalardyń kóbinde derlik «Zarechnyı» kóshesi bar. Ol – jastyq pen mahabbat kóshesi. Ol sol kezde búgin men bolashaq kóshesi bolatyn. Osy jastyq kóshesinde kitap keıipkeriniń bozbala kúnderi, sezimge senim uıalatqan shaqtary, albyrt kóńildiń alǵy kúnderge bir tilek, bir júrekpen birge samǵaǵan kezeńi ótken. 4000 gradýs ystyqta qara temirdi qara sýdaı aǵyzǵan adam júreginiń 36 gradýs temperatýrasy qandaı qudiretti. Betti sharpyǵan tentek jalyndy uzyn da aýyr qaılanyń ushymen urshyqtaı úıirip baǵyndyryp, aq jasynnan arqan esken azamat samaıdy qýalaǵan aq terge qonaqtaǵan temir totyǵyn jumys qolǵabymen bir jaıpap jiberip, qyzyl aǵyndy naýaǵa toǵytqan shaqtardyń umytylmas beınesin sol kezdegi qoǵamdyq-saıası jaǵdaı aýanynda tarıhı dáldigin buzbaı jetkizgen jerler kitaptyń derektik-kórkemdik reńin raılandyryp, oqyrmannyń keıipkerge degen qurmet sezimin kúsheıte túsedi. Osy kezde marten peshiniń mazdaǵan shoǵyn júrek jalynyna orap, jas qalanyń jańa kóshesinde bolashaqqa birge qadam basqan jastardyń arasynda oqshaý kórinip, oza baıqalatyn bir jupty tanyǵandaı, jańylmaı kórgendeı bolasyń. Kezinde Jaýyr taýy atalǵan jerde búginde Samarqan kóli jarqyraıdy. Samarqannyń samaladaı jarqyraǵan búgingi beıbit jaǵasynda bara jatqan jastyq keshegi aǵa-apalarynyń izin jalǵap, eńbek vahtasyna turǵanda Temirtaýdyń júrek ystyǵy Qazaqstannyń boıyna jalyn quıǵandaı bolady. Búgingi jastyqtyń áni de ózgergen. «Bul án burynǵydan ózgerek» dep abyz Shákárim qalaı taýyp aıtqan? Ár ýaqyttyń óz áni bolady eken. Al keshegi án qandaı edi? «Vesna na Zarechnoı ýlıse» degen lırıkalyq kórkem fılmdegi jastyq áni ol tolqynnyń kókireginde áli saırap tur. Memlekettik qyzmetten qoly qalt etip bosaǵanda nemese týǵandaı bolǵan Temirtaýyna joly túskende Nursultan Ábishuly sol kezdegi dos­tary men qurdastarynyń ortasynda otyryp, bul ándi babyna keltirip shyrqaıdy. Aldymyzda kele jatqan mereıtoı qarsańynda daıyndalyp jatqan bir jarııalanymǵa sol ánniń mátini de úzindi túrinde jol tapty. Reti kelgende keshegi ardaqty aǵa tolqynnyń jan júrekterin tolqytyp, mahabbattyń mármár jaǵalaýyna jetelegen sol ánniń osy joldardyń avtory aýdarǵan tolyq mátinin osy maqalada keltire ketsem, artyq bolmas degen oıdamyn. («Zarechnaıa kóshesindegi kóktem», óleńi – A.Fatıanovtiki, áni – B.Mok­roý­sov­tiki). Kóktem qashan, bile almadym, Jańbyr jaýar, qar da keter. Týǵan kóshem, bil, ardaǵym, Sen qymbatym arman eter.   Bul kóshede balań shaqta, Shatyrlarda kepter qýdym. Osy jerde, qıylysta, Súıgenimdi jolyqtyrdym.   О́kinemin... Sol bir kúnge, Meniń janym nópir aǵyn. Bul ómirde sóndi birge, Mahabbattyń oty jalyn.   Zarechnaıa kóshesinde, Sóngen kezde úıler shamy, Shoq bop mazdar marten peshi, Kúndiz-túni ottyń áni.   Basqa ǵumyr qalamaımyn, Aýystyrman úırengendi. Zaýyt aldyn aralaımyn, Munda ómirdi úırengem-di.   Bul ómirde san kóshe bar, О́zgermeıdi meken-jaıym. Ǵumyrymda máńgi qalar, Týǵan kóshem sensiń dáıim. Iá, ómirde san kóshe bar, san taraý joldar bar. Osy uzaq joldyń boıynda týǵan halqynyń búgini men bolashaǵy jolynda «túnde uıyqtamaı, kúndiz otyrmaı» ǵumyr keshken baǵzy babalaryndaı tizesi búgilgenshe qyzmet jasap, týǵan halqynyń esiktegi basyn tórge shyǵarýda jasampazdyqpen eńbek etip, elin álemdik órkenıettiń uly kóshine qapysyz qosqan Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev týraly jańa kitaptyń jaryqqa shyǵýyna áýeli biz, týǵan halqy, qýanýy kerek. Maqtanýy kerek. Maqtanamyz da! Sharyqtaý 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi kezinde tógilgen qan men taptalǵan tán, janshylǵan jan, úzilgen án Táýelsizdik bolyp qaıta oraldy. Azat kúnderdiń ashyq aspany astynda keler jyly táýelsizdiktiń 25 jyldyq mártebeli merekesin qarsy almaqpyz. Tarıh osylaı jalǵasa beredi. Halyq óz qaıratkerin dúnıege keltire beredi. Ol babanyń jolyn, jaqsynyń qolyn uzartyp, týǵan eliniń týyn bıikke kóterý muratynda eńký-eńký jer shalyp, egeýli oıdy qolǵa alyp, tebingisin tarıhtyń qamashaý terge sýaryp, bolashaq tulparynyń tizginin qaqtyryp, alynbasty aldyryp, tabylmasty taptyryp keledi. Elbasymyzdyń boıyndaǵy órshil maqsat pen ónegeli gýmanızm, óz halqyna degen senim men qurmet, eń bastysy ata tarıh aldyndaǵy ar men ujdan ıadrolyq qarýdan bas tartqyzyp qana qoımaı, qarýyn alyp qoqańdaǵandardy da sarabdal aqyl, salıqaly oımen sabasyna túsirdi. Bir kezgi Jibek joly boıynda endi Qazaqstan joly kósilip jatyr. Bul joldyń úzeńgi qaǵar tusynda jibekteı bolmaǵanyn qarııa-tarıh qulaqqa quıady. Ata tarıhtyń alys kúnderine kún sala qarasaq, «azııalyq joryǵyn» arshyndap bastaǵan Aleksandr Makedonskııdiń Azııa men Eýropa joldaryn túıistirip, jańa álemdik karta jasaǵan jankeshti eńbegi de tarıh qurdymyna ketti. Ellındik oıkýmena Shyǵys oıkýmenasymen toǵysty. Alaıda, uzaq ǵasyrlar boıy, 2000 jyldyq tarıhı úderis boıynda úzilmeı kele jatqan Uly Jibek joly álemdik órkenıettiń uly murasy retinde san alýan mádenıetti ushtastyryp, qazaq dalasynyń keń alqabynda kósilip jatty. Shań bassa da shymyldyǵyn túsirgen joq. Jibek jolynyń túrkilik bóligi magıstraldik mańyzǵa árqashan ıe bolyp, batysta babalarymyz jyrlaǵan Azaýlyǵa, sol ja­ǵa­laýynda tynyp aqqan Tanaısqa tirel­se, Edilden shyqqan endi sý boıy jarbaı atannyń jazǵy talysyndaı, kún je­gen kónindeı bolyp kósilip jatqan Mań­ǵystaýǵa kelip ıek artty. Kógildir Dýnaıǵa kókala jylqysyn japqan kók uldarynyń ataq-dańqy Attılamen astasyp, ańyz Artemıdanyń ataq-dańqyn Jibek jolynda jańasha jańǵyrtqandaı bolyp, álemniń jańa ǵajaptarynyń birine balanǵan aq marjan qala – Astana kitap keıipkeriniń esimin álemge áıgilep qana qoıǵan joq, segiz qıyr shartaraptyń at baılap, qazan kóterip, tór usynar ordasyna aınaldy. Osy oraıda shyǵys ǵulamalarynyń aýzynan jetken: «Jeri baıtaq el – qashanda baı el» degen sóz HH ǵasyrdyń óliara tusynda, táýelsizdiktiń tańǵy araıynda saıası-qoǵamdyq turaqtylyǵyn saqtaı alý arqyly órkenıetter kóshindegi kerýenin túzý jolǵa salyp, tuńǵyshtarynyń tilekshisi bolyp, sońynan erýge jazdy. Jańa, HHI ǵasyrdyń basynda, Saryarqa jazyǵynda jańa elordasynyń irgetasyn salyp, Shý jazyǵynda ómirge kelgen Qazaq handyǵynyń resmı jalǵasyn jahandyq deńgeıde jańǵyrtyp, tyń tarıhqa túren salyndy. Bul taǵdyrsheshti, talaıly tarıhtyń basynda onyń ataqty avtory, Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev tur. Jańa eńbektiń ón boıyna kóńil kózin sýarǵanda baıqalatyn temirqazyq tin – kitaptyń ár taraýy men bólimderi qazaq tarıhynyń jylnamasy sekildenip túzilip, qurylymdyq qursaýy naqty derektermen shegendelip, aqıqat mysaldarmen aıshyqtalǵan. Men de osy túzilimdi buzbaý nıetinde maqalany eki bólimge bólip, birinshisin «Samǵaý», ekinshisin «Sharyqtaý» dep alǵandy jón kórdim. «Qulama quzdyń basynda» turǵan ańsarly armannyń «Qustar qalaı kóredi?», «Aspannan jerge quldılap», «Bolat qalaı qorytyldy?», «Ystyq jyldar», «Baqytty bolýdyń óneri», «Bolat qalaı dattandy», «О́tken bolashaqqa kelip jolyqty», «Joǵalǵan ýaqyt» degen birinshi taraýdaǵy taqyryptardyń ózi kitaptyń ishki mazmuny men avtordyń aıtar oıyn bir arnaǵa túzip, eńbektiń mazmundyq túzilimin shoıyndaı qorytyp, shynaıy baıandaıdy. «Sharyqtaý» taraýyndaǵy taqyryptar da astarly da mazmundy: «Qaıta qurýdyń alyp qadamdary», «Jeńimpazdardyń jeńsik máziri», «Azattyq aǵystary», «Qarǵys pa, alǵys pa?», «Kún astyndaǵy oryn», «Álem ortalyǵy», «Jańbyrly aýa raıynyń jaqsy jaqtary» bolyp qısyndyq jaǵynan quıylyp kelip, «Avtorıtarlyq pa, álde abyroıly asý ma?» degen oıǵa kelip tııanaq taýyp, saıası sáýegeılerdiń taba almaı júrgen jumbaǵyna araaǵaıyn avtor retinde ornyqty jaýap berip, el abyroıy – Elbasy abyroıy ekenin jan-jaqty jaýapkershilikpen dáleldep, keı kóńilde júrgen kúmán bultyn ydyratyp tastaıdy. Osy eńbekti oqyp otyrǵanda munyń jalǵasy jazylyp jatqandaı áserde boldym. Avtordyń keler kúnderge oı jiberip, Elbasymyzdyń eren qımylyn, erteńgi kúnge degen qushtarlyǵy men jan qaıratyn, halqyna degen qurmeti men perzenttik sezimin kórsetý turǵysynda oılanyp, oıǵa ketken sulbasyn alystan kóńil dúrbisimen boljaldap, keler kúnderge jaqsy peıilmen eleńdep qaraımyn. Ulytaýdyń tórinde, ata qazaq jerinde ulttyń uly múddesin: tarıhy men tilin, dástúri men saltyn, dini men dilin taldap aıtyp taratyp, saralap aıtyp, sanatyp, jaraý oıyn jaratyp, aldymyzda turǵan jalpyulttyq maqsattardy «Máńgilik El» ıdeıasyna toǵystyryp, «Nurly Jol – bolashaqqa bastar joldyń» basynda turǵan, 5 halyqtyq reformany ultymyzdyń uly maqsattaryna aınaldyrýdyń bas sardary – Ult perzentiniń parasaty men pa­ıymyn jurtymyz júregine jaqsylyq sáýlesi etip quıyp alsa dep oılaımyn. Qazaqstandy aldyńǵy qatarly damyǵan 30 eldiń qataryna qosý maqsatynda ulttyq baǵdarlamalaryn ómirde júzege asyrý jolynda jumyla kóterer júgimiz ortaq, júrisimiz bir bolaryna senemin. О́ıtkeni, ózimiz emes, ózgeniń – kórshiles memlekettiń kózimen qaralyp, ózgeniń qalamyna zańdy túrde ilinip, órisin ashyp jatqan ónikti eńbektiń ortaq keıipkeri ishinde bárimiz de barmyz dep sanaımyn. Kitaptyń alǵashqy resmı tusaýkeseri Reseı astanasynda, qalyń zııaly, saıası qaýymnyń keń kólemde qatysýymen ótti. Munyń ózi kóp jaıdan habar beredi. Kitaptyń qazaqsha ataýyn osy maqalamda ózimshe «Jol jibekteı bolǵan joq» dep aldym. Aýdarmashylar bul nusqaǵa da kóz qıyǵyn salar degen oıym bar. Qazirshe «Egemen Qazaqstannyń» betinde kitap aty «Jibekteı esilmegen jol» dep alynyp júrgenin de bilemin. Bul kitaptyń qundylyǵy nede? Birinshiden, bul álemdik qoǵam­das­tyqtaǵy Elbasymyz Nursultan Nazar­baevtyń orny men rólin tereń baǵalaý­shylyq. Ekinshiden, kitaptyń jazylý she­ber­ligi barsha qaýymnyń kóńilderinen shyǵýy. Úshinshiden, Reseı sekildi alyp eldiń qazaq kóshbasshysyn qurmetteýi ári qapysyz moıyndaýy. Tórtinshiden, álemdik órkenıette ulttyq deńgeıdegi kóshbasshylardyń basynda baıandy, aıaǵynda aýyr jaǵdaılarǵa ushyrap jatýy sekildi oqys oqıǵanyń Qazaq elinen alys jatqany. Besinshiden, halyqaralyq deńgeıde Qazaqstannyń kún saıyn ósip kele jatqan bedeli men abyroıynyń tiregi de, júregi de Elbasymyz Nursultan Ábishuly ekendigi. Altynshydan, uzaq jyldar boıy óz halqynyń senimi men halyqtyq mandatyna ıe bolyp kele jatqan El men Elbasynyń arasyndaǵy rýhanı-ulttyq baılanystyń tereńdigi. Jetinshiden, Elbasy týraly eńbektiń búgingi jas, erteńgi keler urpaqqa berer ónegesi men úlgisi mol ekendigi. Al, eń bastysy, Azattyq arhıtektory Nursultan Nazarbaevtyń álemdik kóshbasshylar qatarynan oryn alýynyń osyndaı aıtýly eńbekpen atalyp ótilýi – táýelsiz elimizdiń týynyń bıikte jelbireýi. Baıraǵymyz aıbyndy, abyroıymyz aıdyndy bola bergeı! О́tegen ORALBAIULY, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń buqaralyq aqparat quraldary salasyndaǵy syılyǵynyń laýreaty.