Jańa antologııa jaryq kórdi

Almaty qalasyndaǵy Ulttyq kitaphananyń kórmeler zalynda «Jyr marjany» atty 10 tomdyq qazaq poezııasy antologııasynyń tusaýkeser rásimi ótti. Ult rýhanııatynyń ıgi sharasyna ádebıet qaıratkerleri men zııaly qaýym ókilderi qatysty. Atyraý oblysy ákimdiginiń tapsyrysymen jáne qoldaýymen jaryq kórgen kólemdi eńbekti qalyń oqyrman qaýymǵa «Mereke» baspasy syıǵa tartyp otyr. Qazaqtyń kitap basý tarıhynda tuńǵysh ret 1977 jyly eki tomdyq qazaq keńestik poe­­­zııasynyń antologııasy jáne belgi­li áde­bıet­tanýshy Saýytbek Abdrahmanov quras­tyryp 2007 jyly «Rarıtet» baspasynan sh­y­ǵarǵan eki tomdyq avtorlyq antologııa­dan bas­qa buryn-sońdy qazaq halqynyń arǵy tarıhyndaǵy belgili jyraý babalarymyzdan bastap búgingi jas talanttarǵa deıingi ara­lyqty meılinshe tolyq qamtyǵan kó­lemdi eńbek oqyrman qolyna tımegen edi. 10 tomdyqtyń alǵashqy tomy uly babamyz tasqa qashap jazyp ketken da­nyshpandyq jyrlar men Túrik qaǵanatyn qurǵan Qutlyǵ qaǵannyń uly Kúltegin qaǵannyń el shejiresinen bastalady. Shyǵarmanyń erkin ádebı nusqasyn belgili aqyn Temirhan Medetbek jasaǵan. Qazaq poezııasynda ózindik iz, qaıta­lanbas qoltańba qaldyrǵan 678 aqynnyń shyǵarmalaryn toptastyryp, 3000 dana taralymmen jaryq kórgen osynaý jyr jádigeriniń ár tomy kórkem bezendirilip, árbir aqynnyń beınesi sýretshi Altaı Aıtjanovtyń qylqalamymen sheber salynǵan. Antologııany qazaqtyń belgili qalamgerleri Mereke Qulkenov pen Gúlsim Muqysheva qurastyryp, alǵysózin aqyn Temirhan Medetbek jazǵan. – Bul on tomdyqty ult rýhanııatyndaǵy zor jańalyq dep bilemiz. Qazaqtyń mádenı ómirindegi aıtýly qubylys. Antologııanyń kórkemdelýi de kóz jaýyn alǵan ásem, altynmen aptap, kúmispen kúptelgen. Qaǵazy da erekshe, kóz qaryqtyrmaıdy. Ob­lys ákimi Baqtyqoja Izmuhambetov baýy­rymyzdyń antologııanyń oıdaǵydaı shyǵýyna qosqan úlesin tek azamattyq dep qana emes, úlken erlik dep baǵalap otyrmyz. Paraqtap kóz júgirtken adamǵa bul – úl­ken jumys, zor sharýa, bir ınstıtýt jasaı­tyn aýqymdy eńbek. Aıtary joq, quras­tyrýshylar men baspa qyz­­metkerleri aýyz toltyryp aıtýǵa da, maq­­tanýǵa da turarlyq is tyndyrǵan, – dep atalmysh eńbekke baǵa berdi Ulttyq kitap­hana basshysy, belgili jazýshy Álibek Asqarov. – Qazaq aqyndarynyń basyn qurap, on tomdyq jınaq shyǵarý jóninde Baqtyqoja Izmuhambetov bastama jasaǵan bolatyn. Sodan keıin aqyndardyń shyǵarmalaryn jınaý, irikteý, baspaǵa daıyndaý jóninde kóptegen jumystar jasaldy. Sonyń nátıjesinde tuńǵysh ret osyndaı on tomdyq jaryqqa shyǵyp otyr. Onda qazaq tarıhyndaǵy jyraýlardan bastap qazirgi aqyndardyń basym bóligi qamtyldy. Bul kólemdi jınaq ómirden ótip ketken jyr jampozdaryna kórsetilgen erekshe qurmet dep esepteımiz. Sondaı-aq, búgingi tańda ár óńirde júrgen aqyndarǵa da jasalǵan úlken qoldaý bolady dep oılaımyn, – dedi belgili qalamger Mereke Qulkenov. Qazaq ádebıetiniń deńgeıin jańa sapa­lyq beleske kótergen týyndynyń bir bó­li­gi avtorlarǵa tegin taratyldy, qalǵan bó­li­gi elimizdiń kitap dúkenderine saýdaǵa túspek. Antologııalyq bul eńbek qazaq poezııa­syn zertteýshi ǵalymdar men synshylar úshin de, ulttyq mádenıetimizdiń kesek shy­ǵar­malaryn tushynyp oqıtyn buqara qaýym úshin de úlken rýhanı baılyq bolmaq. Qanat ESKENDIR, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.