О́skeleń urpaqty adal eńbekke tárbıeleý – talaıdy tolǵandyrǵan túıtkildi másele. Jas tolqynǵa jaqsy mysal bolar degen úmitpen bir áýlette ósip-óngen aǵaıyndy mehanızatorlar týraly syr shertýdiń reti kelip tur.
Prıgorodnyı aýylynda yntymaǵy jarasqan, eńbekten baqytyn tapqan Bıktashevtar otbasy turady. Bir ereksheligi, ystyq uıada, shyraıly shańyraqta tálim-tárbıe alǵan, tepse temir úzetin úsh birdeı jigit jer emshegin emip, mehanızatorlyq mamandyqty qapysyz ıgergen. Úsheýi de qabyrǵasy qatyp, býyny bekimesten tehnıkaǵa úıir bolyp ósipti. Kózin ashqannan kórgeni osy bolǵan soń, elbesip-selbesip er jetken aǵaıyndy azamattar el ishindegi tehnıka ataýlyny bala kezinen bastap tizgindep, kóz kórip, qol úırengen soń maıtalman mamanǵa aınalǵan.
Aǵaıyndylardyń úlkeni Denıs Farıtovıch orta mektepti bitirgennen keıin eńbek jolyn «Rassvet» sharýa qojalyǵynda bastady. Yntaly jigit shaǵyn sharýa qojalyǵynyń bar sharýasyn urshyqsha ıirip áketken. Bir aıta keterligi, bul óńirde de aldynan jumys úrkip otyratyn mehanızatorlar jetispeıdi. Sebebin de surap kórdik. Denıs Farıtovıchtiń aıtýyna qaraǵanda, shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyl jastarynyń osy bir qat mamandyqtan qol úzip qalýynyń áldeneshe sebebi bar, birinshiden, ótpeli kezeńniń ókpek jeli sharýashylyqtardyń túndigin jelpildetken qıyn kezde mehanızatorlarǵa aýyldyq jerde jumys bolmaı qaldy. Barynyń ózi kóktemgi egis, kúzgi oraq syndy naýqandyq jumys kezinde ǵana. Adal eńbekterine saı eńbekaqy da jarytymsyz boldy. Birin eki ete almaı jatqan sharýashylyq basshylary jumysshylardyń eńbekaqysyn shóp, saban, astyq qaldyǵy tárizdi ónimdermen ótedi. Tabany tastan taımaǵan tarlanbozdaı kúndi túnge, túndi kúnge ulastyryp adal eńbek etken adamdar tabysyna aýyz jarymaǵannan keıin mehanızatorlyq mamandyqtan qol úzip qaldy. Ári jastardyń da eńbekke degen kózqarasy kúrt ózgerdi, tabysy mol jeńil jumys izdeı bastady. Aǵa býyn zeınet demalysyna shyǵyp ketken. Denıs sharýa qojalyǵynan keıin Ýálıhanov aýylyndaǵy «Jer-1» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde mehanızator bolyp eńbek etti. Keıingi tolqynǵa ónege kórsetti. Tehnıka tilin meńgertýmen qatar, eńbektiń qadirine jetý, óz jumysyn tap-tuınaqtaı etip atqarý azamattyqqa syn ekendigin sanalaryna quıdy. Jaı sózben ǵana emes, óziniń tegeýrindi isimen.
Aǵaıyndylardyń ortanshysy Vıtalıı Farıtovıch «Baýyr-Agro» seriktestiginiń mehanızatory. Ol da buryn «AIа Lıýs», «Azamat-4» sharýa qojalyqtarynda jumys istegen.
– Men mehanızator bolǵanymdy maqtan tutamyn, – deıdi Vıtalıı Farıtovıch. – Biz ala jazdaı tyrbanyp tirshilik etip, el ıgiligin eselesek, jalǵyz ózimizdiń nápaqamyz emes, jalpaq jurtqa ortaq yryzdyq. Baıqap qarasańyz, mehanızator bolý da ońaı emes. Dán ósse, mańdaı termen ósedi. Eń aldymen jer tynysyn, aýa raıynyń aý-jaıyn tamyrshydaı tap basyp ańǵara bilgen jón. Sodan soń dán sebetin ýaqytty, topyraqtyń jylýyn, ylǵaldyń jaıyn sezine bilý kerek. Árıne, qazirgi tehnıka bizdiń ákelerimiz ben atalarymyz tizgindegen tehnıka emes, jetilgen, jańarǵan. Sonda da tizginin ustaǵan soń tilin tabýyń shart.
Kenje ul Ramıl Farıtovıch aǵalarynyń jolyn qýyp, mehanızator bolýǵa ańsary aýǵan. «Arǵyn T-50» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde jumys isteıdi. Qoǵamdyq jumysqa da jıi aralasady. Aqyq dán aıalaǵan áýlettiń sáýleli soqpaǵyn jalǵastyryp kele jatqan abyroıly azamattyń biri.
– Mehanızatorlyq mamandyq bilim men bilikti ǵana emes, jaýapkershilikti de qajet etedi. Bizdiń eńbegimiz arqyly sharýashylyq, sharýashylyq qana emes, qoǵam ıgilikke ıe bolady. Aýyldyq jerde mehanızatorǵa jumys jeterlik. Kóktem kelisimen astyqty alqapty óńdeýge shyǵamyz. Býsanyp, balbyrap jatqan dala tósine bolashaq yryzdyqtyń tuqymyn sebemiz. Shynyn aıtqanda, osy bir kórinisten kádimgideı lázzat alamyn, qara buıra topyraqqa ekken dánniń kógerip, kóktep shyǵýy bir ǵajap dúnıe. Odan soń balapandaı baptap, kók óskindi aıalaý tilmen aıtyp jetkizgisiz qýanysh. Sarsha tamyzda, saǵym oınaǵan sary dalada teńizdeı tolqyǵan dándi alqaptyń masaqtary jaınap turady. Tehnıkany ýaqytynda daıyndap, kútip baptaımyz. Jaýapty naýqanda turyp qalmaýy kerek. Ol ýaqytta qas-qaǵym sát qymbat. Agronommen aqyldasyp, aýa raıyn boljap úmitpen ekken eginiń jaıqalyp shyqqany – jan rahaty.
Vıtalıı Farıtovıchtiń oıynsha, ujymdasa eńbek etken utymdy. Aýa raıynyń synaǵyna tótep berýde de ıyq tirestirip eńbek etetin, bir maqsatta jumylǵan ujym bolǵany jaqsy. Onyń ústine ár jyl saıyn jańaryp jatatyn qurylǵylardy, alýan túrli tehnıkalardy meńgere bilýiń kerek.
Aǵaıyndy mehanızatorlar el ishinde úlken bedelge ıe. Olardyń eńbekqorlyǵy, iskerligi jastarǵa úlgi retinde jıi aıtylady. Bıktashevtar áýletiniń berekeli eńbegi el ıgiligin eseleýge jumsalyp jatyr. Qoldary qalt etkende óz sharýalarymen aınalysady, analaryna kómektesedi. Baqytyn baıtaq daladan tapqan, on saýsaǵynan óner tamǵan osy bir áýlettiń tamasha taǵylymy jastarǵa jaqsy úlgi.
Aqmola oblysy,
Jarqaıyń aýdany