• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Kórme 29 Naýryz, 2025

Qundy jádigerler taǵylymy

53 ret
kórsetildi

Ejelden jetken rýhanı jádigerler – biregeı mol qazynamyz. Olardy jańa ýaqyt talabymen qaıta jańǵyrtý kezek kúttirmeıtin dúnıe. О́tkendi saralamaı, bolashaqty boljaı almaıtynymyz talassyz aqıqat.

Elordada Musylman aq­saqaldar keńesi – Or­ta­­­­lyq Azııa keńsesiniń uıym­­dastyrýymen, Parlament Senatynyń qoldaýymen «Qus­nıhat: Ortalyq Azııadaǵy ıslam kallıgrafııasy» atty kórme ashylyp, alqaly jıyn bolyp ótti. Kórmege grafıkalyq jazý óneri sheberleriniń 30-ǵa jýyq týyndysy qoıylǵan. Onyń ishinde kýfı Quran nusqasy men Muhammed paıǵambardyń Vızantııa ımperatory men Bahreın koroline jazǵan hattarynyń kóshirmeleri, Ortalyq Azııadaǵy kóne kýfı jazýlardyń úlgileri, ımam Bu­­harıdiń sııasaýyty, «Omar ıbn Hattabtyń qany tamǵan» Quran kitabynyń kóshirmesi bar. Sonymen qatar Qazaqstan, Túrkııa, О́zbekstan, Qyrǵyzstan el­derinen kelgen qylqalam she­­­­ber­­­leriniń qusnıhat jazý­la­ry kórermenge keńinen ta­nys­tyryldy. Is-sharaǵa ıslamtanýshy mamandar men ǵalymdar, Senat jáne Májilis depýtattary, zııaly qaýym ókilderi qatysyp, jan-jaqty oılaryn ortaǵa saldy.

Jıynda sóz alǵan Senat depýtaty, akademık Darhan Qydyráli qusnıhat óneri týraly aıtyp ótti.

– Ortalyq Azııada renessans dáýirin bastan ótkergen ıslam órkenıetiniń ózeginde kórkem nıet bar. Al kórkem nıet kórkem sóz ben kórkem jazý arqyly jurtqa jetedi. Quranmen birge bastalǵan kórkem jazý osy qusnıhat ónerin Qarahan, Shaǵataı, Altyn Orda dáýirinde bıik talǵam men tereń tanym arqyly damyta tústi. Sondyqtan qusnıhat bizdiń ortaq rýhanı muramyz ǵana emes, tasqa qashalǵan, hatqa túsken tarıhı jádigerimiz, ulttyq jadymyz, estetıkalyq hám etıkalyq qundylyǵymyz, – dedi Darhan Qýandyquly.

Sonymen birge Q.A.Iаsaýı mura­syn uzaq jyldardan beri zerttegen belgili ǵalym, túrkııa­lyq professor Metın Akar Túr­kistandaǵy Áziret Sultan kesenesiniń syrtqy jazýlarynyń jumbaq syry týraly baıan etti. Jurt oıý dep uǵatyn órnekterdiń kórkem jazý ekenin anyqtaǵan ǵalym, olardy oqyp, arnaıy kitap jazǵan. Professor Metın myrza kesenedegi keıbir jazýlardyń res­tavrasııa barysynda búlinge­nin, óship qalǵan jazýlardy qal­pyna keltirgenin naqty dálelder arqyly baıandap berdi. Sonymen birge ózbekstandyq belgili qus­nıhat sheberi Habıbolla Salıev Tashkentte saqtalyp turǵan Osman halıftiń Quran nu­sqasy, kýfalyq mushaf jáne Ortalyq Azııa­daǵy kóne jazý­lardyń erek­shelikteri týraly jan-jaqty aıtyp ótti.

– Búgin sizdermen birge taǵy­lymy mol kórmeni qarap shyqtyq. Bul kórmeden biz úsh túrli qundylyq alamyz. Birin­shiden, rýhanı qundylyq. Kórme rýhanı qazynaǵa óte baı, tylsym tereńine tartady, qansha zamannan beri qundylyǵyn jo­ǵaltpaǵan dúnıeler. Ekinshiden, ǵylymı qundylyq alyp otyrmyz, munyń bári ejelden kele jatqan ǵy­lym­men tikeleı baılanysty. Úshinshiden, estetıkalyq qun­dylyqtar. Jazýǵa qarasańyz kóz toıady, bir qarasańyz órnek sııaqty, bir qarasańyz túbirli jazýǵa uqsaıdy. Osynyń bári túptep kelgende bizdiń máde­nıe­timizdi baıytady. Biz bul bas­tamany qoldap, qýattaýymyz kerek, – dedi Prezıdent keńes­shisi, akademık Baýyrjan Omaruly.

Aıta keteıik, shara barysynda Ulttyq arhıv ǵımaratynda, arnaıy shaqyrylǵan mamandar men sheberlerdiń qatysýymen baıyrǵy jáne zamanaýı qusnıhat úlgileri týraly sheberlik saǵattar ótkizý josparlanǵan.