Ǵulama ǵalym, hımık-metallýrg, prozashy, synshy, aýdarmashy Ebineı Bóketovtiń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı Qyzyljardyń zııaly qaýym ókilderi onyń qala ortasyndaǵy eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, S.Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap, ǵylymı kitaphanada «E.Bóketovtiń biregeı murasy» atty dóńgelek ústel májilisin ótkizdi.
Ebineı Bóketovtiń el ǵylymyna sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Ol 9 monografııa, jalpy sany 242 ǵylymı eńbek jazyp, júzden artyq ǵylymı jańalyǵyna avtorlyq quqyq alǵan. Ashqan jańalyqtary AQSh, Fransııa, Kanada, Anglııa, Aýstralııa, Germanııa, Japonııa sııaqty damyǵan elderde patent arqyly qoldanylady. Bári de óndiriske engizilip, tabys ákelgen. E.Bóketov 24 ǵylym doktoryn, 61 ǵylym kandıdatyn daıarlaǵan. «Atan qomynda týǵan adam», «Alty hat», «Shoqannyń shuǵylaly isteri», «Jas Qanysh», Ý.Shekspırden aýdarǵan «Makbet», «Iýlıı Sezar» pesalary, V.Maıakovskııden aýdarǵan «Qandala» óleńderi jáne t.b. aýdarmalary qazaq ádebıetiniń altyn qorynan oryn alǵan. E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıteti ǵalymnyń 6 tomdyq tolyq shyǵarmalar jınaǵyn basyp shyǵardy.
Qazirgi Shal aqyn aýdanyndaǵy Baǵanaty aýylynda dúnıege kelgen ǵalymnyń ujymdastyrý jyldarynda atalary qýǵynǵa ushyrap, Reseıdiń Mokroýsov aýdanyna kóshýge májbúr bolady. Ebineı sol jaqta orys mektebiniń esigin ashyp, artynan elge kelgende aýdandaǵy jalǵyz Marev orta mektebin oryssha oqyp, bitiredi.
1950 jyly ol Almatydaǵy Qazaqtyń taý-ken ınstıtýtyn támamdaıdy. Aspırantýraǵa qaldyrylady. 1954 jyly molıbden alý men onyń hımııalyq quramyna sarap jasaý problemalary jóninde kandıdattyq dıssertasııasyn qorǵaǵan. 1960 jyly jas ǵalymdy Ǵylym akademııasy Hımııa-tehnologııa ınstıtýtynyń Qaraǵandyda ashylǵan fılıalyna dırektor etip jiberedi. 1967 jyly ǵylym doktory atanady. 1969 jyly Balqash taý-ken kombınatynda ottegin qoldaný arqyly mys konsentrattaryn óńdeýdiń tehnologııalyq keshenin tabý men engizý ádisterin tabýǵa qatysqany úshin KSRO Memlekettik syılyǵyn alady. 1972 jyly Qaraǵandyda ashylǵan ýnıversıtettiń rektory qyzmetine taǵaıyndalady.
QarMÝ-dy quryp, ony elimizdegi QazMÝ-den keıingi bedeldi JOO-ǵa aınaldyrý jolyndaǵy onyń eńbegi óte zor. Ol týraly kóptegen eńbek jazyldy, júzdegen áriptesteri men shákirtteri emirene eske alady. Ǵalymnyń orasan zor eńbegin, sharyqtap bara jatqan bedelin kóre almaýshylar da tabylǵan. Solardyń uıymdastyrýymen 1979 jyly «Lenınskaıa smena» gazetine syn maqala jazylyp, ondaǵy bolmashy faktilerge bola birneshe komıssııa kelip, ýnıversıtet tekseristen kóz ashqyzbaıdy. Buǵan shydamaǵan ǵalym 1980 jyly ózi aryz berip, qyzmetten ketedi. Ataǵy búkil odaqqa máshhúr bolǵan akademıkke eshqaıdan jumys bergizbeı, ózi dırektory bolǵan hımııa-tehnologııalyq ǴZI-ge zerthana meńgerýshisi bolyp qana ornalasady. Osyndaı aýyr soqqylar onyń ómirin 58 jasynda qıyp ketken.
Ebineıdiń shyn esimi Ibn-Ǵabıden eken, ájesi «Ǵabıdendi» umytyp, «Ebenjan, Ebneıjan» atalýymen Evneı bolyp ketken. Artynda eki qyzy men baýyryna basqan eki uly qalǵan.
Ǵalymnyń kózin kórgen, Qaraǵandy oblystyq gazetinde bólim meńgerýshisi bolyp istep júrgende onyń keıbir maqalalaryn qorytqan jýrnalıst, professor Zarqyn Taıshybaı kóp áńgime aıtty. Sonyń ishinde ol orystildi qujat toltyrýshylar «Býketov» dep toltyrǵan tegin ózi «Bóketov» dep kórsetkenin eske aldy. Gazetke jaqsy maqala shyqsa habarlasyp, pikirin aıtyp otyrady eken. Zákeńniń «Julynqurt» degen bir syn maqalasyn qatty unatyp, rızashylyǵyn bildiripti. «Ýnıversıtettiń ǵylymı deńgeıin kóterýde únemi izdeniste júrýshi edi. Birde Estonııanyń Tartý ýnıversıtetimen baılanys jasap, úzdik oqıtyn birneshe stýdentti sonda jibergenin bilemin. Ǵylym jáne ádebıet ókilderimen jaqsy aralasty. Aqseleý Seıdimbekpen dos boldy. Olardyń eńbekterine de óz tarapynan ún qosyp otyratyn», dedi ol.
E.Bóketovtiń ádebı murasy boıynsha kandıdattyq dıssertasııa qorǵaǵan SQÝ dosenti Danagúl Qýandyqova ǵalymnyń birneshe eńbegine sholý jasady. Al tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Zylıha Bımaqanova Ebineı Bóketovke Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetinde alǵash ret mýzeı ashylýynyń tarıhyn aıtyp berdi. Soltústik Qazaqstan oblysy arhıviniń dırektory Sáýle Málikova ǵalymnyń shoqantaný boıynsha júrgizgen zertteýleri týraly baıandady.
Ebineı Bóketov týǵan Baǵanaty aýylynda birneshe jyl mektep dırektory bolǵan, qart ustaz Ǵabıt Qońyrbaev tulǵanyń týǵan jerge kelýinen, jerlesterimen aralasýdaǵy qarapaıymdylyǵy men qaıyrymdylyǵy týraly qyzyqty áńgimeler aıtty.
Petropavl