Búginde damýy kesheýildegen, psıhıkalyq saýlyǵynda kináraty bar balalar kóbeıip kele jatqany alańdatady. Qazirgi mindetti skrınıngtik tekserýler bala densaýlyǵyndaǵy aýytqýshylyqty der kezinde anyqtaıdy, sonyń nátıjesinde statıstıkalyq kórsetkish te jyl sanap artyp keledi.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, damýy kesheýildegen balalar sany 2019 jyly 6 706 bolsa, 2023 jyly 10 945-ke deıin kóbeıgen. О́tken jyly Almaty qalasynda 18 jasqa deıingi erekshe balalar sany 9 526-ǵa jetse, olardyń ishinde úsh jasqa deıingi balalar sany shamamen 800-deı bolǵan. Bul balalardyń tili kesh shyǵady, qarapaıym tapsyrmalardy qabyldaı almaıdy, qatarymen aralasýy da qıyn, sóıtip, óse kele qoǵamǵa beıimdele almaıtyny belgili.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, týabitti, tuqym qýalaıtyn keselder saldarynan, áleýmettik faktorlardyń kesirinen keıingi úsh jylda múgedektigi bar balalar sany 11,4%-ǵa artqan. 2024 jyly eldegi múgedektigi bar adamdardyń jalpy sany shamamen 732 myńǵa jetse, olardyń 15%-y – 7-18 jas aralyǵyndaǵy balalar.
Álbette, erekshe bala baǵyp otyrǵan ata-analarǵa qoǵamnyń qoldaýy, mamandardyń kásibı kómegi qajet. Sol turǵyda Almatyda «Qamqorlyq» atty erekshe kútimdi qajet etetin balalarǵa arnalǵan alǵashqy beıimdeý jáne damý ortalyǵy ashyldy. Ortalyq damýynda aýytqýshylyǵy bar baldyrǵandardyń keselin erte bastan emdep, ońaltýdy kózdeıdi.
Jańa ortalyq 2024 jyldyń jeltoqsanynda kúrdeli jóndeýden ótken Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵynyń bazasynda qurylǵan. Almaty ákimdigi men «Qazaqstan halqyna» qory muryndyq bolǵan biregeı joba medısınalyq kómekten bólek, túrli áleýmettik qoldaýlardy da qamtıdy. Munda balalardyń úılesimdi ósýi men beıimdelýine jaǵdaı jasalǵan. Olarǵa abılıtasııa (jańa daǵdylardy damytý), kognıtıvti, motorlyq, kommýnıkatıvti qabiletin damytýǵa arnalǵan oqytý júrgiziledi.
Ortalyqtaǵy 426 sharshy metr aýmaqta biregeı terapevtik keńistik qarastyrylǵan: shýngıt jáne tuzdy bólmeler, sensorlyq qabyldaýdy jaqsartýǵa arnalǵan ımmersııalyq vanna, sensorlyq bólme bar. Balalardy ońaltýǵa arnalǵan jeke baǵdarlamalardy kópsalaly mamandar toby ázirleıdi. Olardyń qataryna nevrolog, reabılıtolog, neonatolog, fızıoterapevt, EDSh dárigeri, logoped, defektolog kiredi. Ortalyq kúnine 50 bala qabyldaı alady, jylyna 600 balaǵa mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) aıasynda kómek kórsetilmek.
Qala ákimi Erbolat Dosaev ortalyqtaǵy qurylys jumystarynyń sapasyn arnaıy baryp kórip, merdigerge anyqtalǵan kemshilikterdi joıýdy tapsyryp, oryndalýy qadaǵalanatynyn eskertti. Ákim sondaı-aq jańartylǵan Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵy emhanasynyń jumysymen tanysty. 1966 jyly salynǵan 1300,6 sharshy metrlik eki qabatty ǵımaratta kúrdeli jóndeý júrgizilip, ınjenerlik júıeler jańǵyrtyldy. Medısınalyq qyzmetti jyldam kórsetý úshin pasıentterdiń baǵyty ońtaılandyrylyp, múmkindigi shekteýli azamattardyń qoljetimdiligi artty. Atap aıtqanda, emhananyń keńistigi aımaqtarǵa bólinip, kabınetterdiń ornalasýy qaıta qaraldy, bul baspaldaqpen kóterilý nemese lıft paıdalaný qajettiligin azaıtty.
Almaty ákimi erekshe nazar aýdarǵan nysannyń biri – emhana bazasynda ornalasqan Uryq qorǵaý ortalyǵy. Munda týabitken damý kemistikterin perınataldy dıagnostıkalaý, olardy túzetýge arnalǵan jatyrishilik operasııalar jasalady. Bul – Almaty ákiminiń tapsyrmasymen, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoldaýymen 2024 jylǵy 13 maýsymda iske qosylǵan fetaldy hırýrgııanyń erekshe jobasy. Jyl saıyn munda 8 myńnan astam júkti áıel ýltradybystyq tekserýden ótedi.
Qala basshysy Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵynyń odan ári damýy josparlanyp otyrǵanyn atap ótti. Onyń ishinde «Aqyldy» operasııalyq bólmeler qurý, jyldyq qabyldaýdy 17 500-den 19 500 adamǵa deıin arttyrý, júrekke jasalatyn hırýrgııalyq operasııalardy qosqanda, operasııa túrlerin kóbeıtip, akýsherlik operasııalar sanyn jylyna 3 500-den 4 500-ge deıin arttyrý qarastyrylǵan.
Qazirde Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵy – áıelder men balalarǵa tolyq sıkldi medısınalyq qyzmet kórsetetin iri klaster. Onyń ári qaraı jańǵyrtylýy jatyrishilik operasııasyn keńeıtýge múmkindik beredi, sondaı-aq damý kemistikterinen bolatyn múgedektik pen náreste ólimin 35%-ǵa tómendetýge yqpal etedi.
Aıta keteıik, Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵynda júrgizilgen kúrdeli jóndeý jumystary – «Almaty qalasyn 2025 jylǵa deıin damytý baǵdarlamasy jáne 2030 jylǵa deıingi ortamerzimdi keleshegi» aıasyndaǵy mańyzdy jumystardyń biri. Ǵımarattyń jalpy aýdany – 24,1 myń sharshy metrdi alyp jatyr.
ALMATY