Katarsıs – qaıǵy arqyly tazarý, azap arqyly arylý. Arıstoteldiń paıymdaýynsha, adam mehnat arqyly, óner arqyly da tazara alady. Rabındranat Tagor bir óleńinde baqytty bolýǵa úmitti adamnyń ishki kúızelisten ótetinin aıtady.
«Túsimde ómir – qýanysh deımin máńgilik,
Oıansam onym – boryshym eken, aýyr júk.
Kóterip júkti, eńbekpen alǵa talpyndym,
Qýanyshtyń maǵynasyn sonda uqtym».
Baqytty ómir kez kelgen jannyń armany desek, alaıda sol armanǵa jetý úshin toqtamaı eńbek etken adamnyń keıde súrineri sózsiz. Biraq sol arqyly baqyt shýaǵynyń kekili kórinedi. Dat fılosofy Kerkegordyń «Baqyttyń esigi árqashan «syrtqa» qaraı ashylady» degen danalyǵy bar. «Al ony ishinen ashýǵa umtylǵan adam úshin baqyttyń esigi máńgilik jabyq».
Geteniń «Jas Verterdiń qasiretteri» katarsıs arqyly jańa ómirge qadam basqan aqynnyń shynaıy bolmysyn ashady. Súıiktisinen aıyrylǵan muńqumar jigittiń ishki arpalysy shyǵarmada sheber beınelengen. Kúlli Eýropany eleń etkizgen sony týyndy romantızmniń irgeli qarlyǵashynyń biri edi. Shyǵarmada azap arqyly jan dúnıesi jýylǵan, jyrylǵan, qajyǵan jannyń soqpaqty ómiri adam júreginiń kúrdeli úderisin aıshyqtaıdy.
Jańa mahabbat, jańa ómir
Júregim, júregim, ne boldy,
Seniń ómirińdi qandaı oıǵa shomdyrdy?
Men seni esh túsinbedim,
Jańa ómirdiń tereń tuńǵıyǵyna súńgip kettiń.
Katarsıs – tereń tuńǵıyqqa súńgý arqyly sol tuńqıyqtan injý tabý, janǵan aıdaı jańa alqany alyp shyǵý. Kez kelgen baqytsyzdyqtyń astarynda úlken mán bary daýsyz. Kerisinshe, nemis aqyny Gelderlıng aıtqandaı, «biz baqytsyzdyǵymyzǵa qaraı jaqyndaǵanda damı túsetin» sekildimiz.
Al siz qandaı kúıdi bastan keship júrsiz?