Oqý jyly qashan aıaqtalady? Qorytyndy emtıhandar qaı kezde bolady? Halyqaralyq saıystardan qandaı jetistigimiz bar? Osy suraqtarǵa Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken jıynda Oqý-aǵartý mınıstrligi ókilderi jaýap berdi.
Baspasóz máslıhatynda sóz alǵan Oqý-aǵartý mınıstrligi Orta bilim berý komıtetiniń tóraǵasy Qanybek Jumashev bıyl mektep bitirý attestatyn túlekterge tapsyrý saltanaty 18-20 maýsym aralyǵynda ótkiziletinin aıtty.
– Ulttyq bilim berý derekter qorynyń málimetterine sáıkes, elimizde barlyǵy 8 myńnan astam mektep bar, onda 4 mln-ǵa jýyq oqýshy bilim alady. Bıyl 9-synypty 364 myńnan astam bala aıaqtaıdy. Olar aldaǵy ýaqytta 10-synypty jalǵastyrý nemese kolledjge túsý týraly sheshim qabyldaıtyn bolady. Sondaı-aq 217 myńnan astam túlek 11-synypty támamdaıdy. Oqý-aǵartý mınıstriniń buıryǵyna sáıkes, mektepterde oqý merzimi dástúrli túrde 34 aptaǵa sozylady, oqý 25 mamyrda aıaqtalady. Orta bilim berý uıymdarynda sabaq aptasynyń bes kúndik ekenin eskere otyryp, 1-10 synyp oqýshylary úshin sońǵy sabaq kúnin 23 mamyrda «Bilimim — Otanyma» taqyrybynda biryńǵaı synyp saǵaty formatynda ótkizý týraly usynym berildi. Synyp saǵatynyń maqsaty – balalardy jyl boıy alǵan biliminiń nátıjesin qorytyndylaı bilýge tárbıeleý, – dedi Q.Jumashev.
Onyń aıtýynsha, 11-synyp túlekteri úshin saltanatty is-shara mektep ákimshiliginiń sheshimimen 23 nemese 24 mamyrda mektepte ótkiziledi. Onyń ótkizý formatyn, qatysýshylar quramyn bilim berý uıymdary anyqtaıdy. Sonymen qatar Oqý-aǵartý mınıstrliginiń buıryǵyna sáıkes 9 jáne 11-synyp oqýshylary úshin qorytyndy memlekettik emtıhandardyń merzimderi aıqyndaldy. 9-synyp oqýshylary qorytyndy memlekettik emtıhandardy 29 mamyr men 10 maýsym aralyǵynda tapsyrady dep josparlanyp otyr. Al 11-synyp túlekteri 30 mamyr men 16 maýsym aralyǵynda memlekettik bitirý emtıhandaryn tapsyrady.
– О́tken jyly alǵash ret barlyq mektepte oqytý tiline qaramaı qazaq tili jáne ádebıet páninen aralyq emtıhandar engizildi. Aralyq emtıhandy 5, 6, 7, 8, 10-synyp oqýshylary 27-31 mamyr aralyǵynda tapsyrady. Oǵan 1,7 mln oqýshy qatysady. Bul emtıhannyń maqsaty – oqýshylardyń memlekettik tildi oqyp úırený deńgeıin anyqtaý jáne bilimderin shyńdaýǵa daǵdylandyrý. Osy emtıhan negizinen 4 baǵytta ótedi: tyńdalym, aıtylym, oqylym, jazylym. Bul halyqaralyq «CREF» standartyna sáıkes. Sonymen qatar mektep bitirý attestattaryn túlekterge tapsyrý saltanatyn 18-20 maýsym aralyǵynda ótkizý josparlanǵan, – dedi komıtet tóraǵasy.
Al Oqý-aǵartý mınıstrliginiń resmı ókili Mereke Nurmuhanova oqýshylardyń halyqaralyq olımpıadalardaǵy jetistikterine toqtaldy.
– 2024–2025 oqý jylynyń basty jetistikteriniń biri – halyqaralyq olımpıadalarǵa qatysqan árbir ekinshi oqýshynyń elge júldemen oralýy. Ulttyq qurama qorjynynda – 362 medal, onyń ishinde 41 altyn bar. Bul – bilim sapasynyń halyqaralyq deńgeıde joǵary baǵalanýynyń aıqyn dáleli. Atalǵan oqý jylynda 40 paıyzdan astam oqýshy respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi zııatkerlik is-sharalarǵa qatysty. Ozat oqýshylarymyz Azııa jáne álemdik olımpıadalarda bilimderimen daralanyp, lıngvıstıkadan – «Eń úzdik qatysýshy», fızıkadan – «Eń úzdik qatysýshy qyz», hımııadan — «Eń úzdik praktık», ınformatıkadan – «Eń úzdik ınformatık» atandy. Sonymen qatar oqýshylarymyz hımııa páninen eń bedeldi halyqaralyq olımpıadada – eki dúrkin, «First Global Challenge» robottehnıka chempıonatynda úsh dúrkin álem chempıony boldy. Taǵy bir súıinshi jańalyq – Qazaqstan – Ortalyq Azııada jalpy bilim sapasyn baǵalaý jónindegi ulttyq júıesin halyqaralyq akkredıtasııadan ótkizgen jalǵyz el atanyp, otandyq bilim júıesiniń halyqaralyq standarttarǵa sáıkestigin rastaıtyn «RCEC» sapa belgisine ıe boldy, – dedi M. Nurmuhanova.
Spıkerdiń sózine súıensek, qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý maqsatynda «Aýyl mektebi – sapa alańy» jobasy júzege asyrylyp otyr. Mysaly, Aqtóbe oblysynda – sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný arqyly shaǵyn jınaqty mektepterdi damytý, Almaty oblysynda – jaratylystaný-matematıkalyq baǵyttaǵy pánder boıynsha bilim sapasyn arttyrý, Mańǵystaý oblysynda – «Otpan» tirek mektepteriniń jelisin damytý, Ulytaý oblysynda – «Ustaz Ulytau» jobalary iske asyp jatyr. Sonymen birge dástúrli is-sharaǵa aınalǵan Aýyl mektepteriniń respýblıkalyq pándik olımpıadasyna qyzyǵýshylyq jyl saıyn artyp keledi. Sonyń nátıjesinde, aýyl oqýshylarynyń júldeli oryndarǵa ıe bolý kórsetkishi 10 esege deıin artyp, shaǵyn jınaqty aýyl mektepterindegi bilim sapasy orta eseppen 7-9%-ǵa kóterilgen.
«Búginde elimizde 772 tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymynda 565 myń stýdent bilim alady. Onyń ishinde 173 myń túlek bıylǵy jyly eńbek naryǵyna dıplommen shyǵady dep josparlanyp otyr. 2024 jyly maman daıarlaýǵa grant kólemi 10 myń orynǵa artty, bıyl 100 paıyzǵa jetedi. Qyrkúıek aıynan bastap stýdentterdiń shákirtaqysy 2 esege ósti. Elimizdiń tarıhynda alǵash ret kolledj stýdentterinen quralǵan ulttyq qurama Fransııada ótken 47-i halyqaralyq «WorldSkills» chempıonatynda 6 erekshelik medaloni men «Ult úzdigi» atalymyn jeńip aldy. Elimiz jumysshy kadrlardy daıarlaýda álemdik deńgeıge shyqty. Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaevtyń Qytaı Halyq Respýblıkasyna jasaǵan jumys saparynyń aıasynda halyqaralyq biliktiligi bar mamandardy daıarlaıtyn Qazaqstan-Qytaı kásiptik-tehnıkalyq kolledjin qurý týraly kelisimge qol jetkizildi», dedi Oqý-aǵartý mınıstrliginiń resmı ókili, baspasóz hatshysy.