Áleýeti myqty startap

«Arlan Biotech»-tiń negizi pandemııa kezinde qa­lanǵan. Bolat Sultanqulov pen ınjener Dáýken Seıtqalı na­nodenelerdi sın­tez­deýdi úırenip, «COVID-19»-ǵa qarsy test jasap shyǵardy. Biraq ýaqyt óte kele vırýstar mýtasııalanyp, burynǵy ádisterdiń tıimdiligi tó­mendeı bastaǵan. Sol kezde úderisti ja­sandy ın­tel­lekt arqyly jedel­detý ıdeıa­sy týyndaıdy. «Biz bir ǵana synaqqa birneshe aı, keıde jyl jumsaıtyn klassıkalyq tásil­der­den bas tartyp, tehnologııany derek­terge negizdelgen, jyldam ári dál mo­delmen almas­tyrýdy jón kórdik», dedi startap avtory Bolat Sultanqulov.

«Arlan Biotech» tehnologııasy kádimgi antıdenelerge qara­ǵanda, áldeqaıda kishi ári ońaı sıntezdeletin nanodenelerdi qol­danýǵa negizdelgen. Olar aǵzadaǵy vırýstar men qaterli isik jasýshalaryn dál taýyp, onymen kúresýge múmkindik beredi. Jasandy ıntellekt algorıtmi mıllıondaǵan yqtımal nusqany saralap, ishinen eń tıimdile­rin tańdaıdy. Ǵalymdar olardy zerthanada tekserip, dıag­nostıka nemese emdeýge jaram­dy­laryn anyqtaıdy. «10 nusqa­nyń ekeýi jaramdy bolsa, bul – bıotehnologııa úshin óte joǵary kórsetkish», deıdi ǵalym.

Komanda antıdene kitaphana­syn quryp jatyr. Bul degenimiz – farmasevtıkalyq kompanııa­lar endi janýarlardy ımmýn­dap, uzaq ýaqytqa sozylatyn zert­teýlerge táýeldi bolmaıdy. Qa­jetti aqýyz bóligin engizse jet­kilikti. Júıe oǵan sáıkes kele­tin nanodenelerdi ózi usyna­dy. «Biz osy ádis arqyly jyldap sozylatyn zertteýlerdiń ýaqytyn aıtar­lyqtaı qysqartamyz. Al bul – mıllıondaǵan dollar únemdeý degen sóz», deıdi B.Sultanqulov.

«Arlan Biotech» úsh negizgi ba­ǵyt­ta jumys isteıdi. Birinshiden, jasan­dy ıntellekt júıesin qyz­met retinde satý kózdelgen. Ekinshi­den, birlesken ázirlemeler arqyly paıda tabý: klıenttermen birge jumys istep, keıin túsetin tabys­tyń belgili bir paıyzyn alý. Úshinshi­si – da­ıyn antıdene kitaphana­syn satý. Bolattyń sózinshe, qazir kompanııa kiris tappasa da, naryqta úlken qyzyǵýshylyq týyp otyr. Birqatar farmkompanııamen kelissóz júrip jatyr, olardyń birimen alǵashqy qanatqaqty joba da bastalǵan. «Bul jobalardan túsetin tabys kólemi júzdegen mıllıon dollarǵa deıin jetýi múmkin», deıdi ol.

«Arlan Biotech» qazirdiń ózinde birneshe halyqaralyq akselerasııa baǵdarlamasyna qatysyp, ja­handyq naryqta ta­nyla bastaǵan. Olardyń qatarynda Stenfordtyń «StartX», «MedTech Innovator», «Google for Startups», Dýbaıdaǵy «MBRIF» syndy mańyzdy baǵdar­la­malar bar. Bul platformalar – tek bilim berý ortalyǵy emes, naryqpen jáne ınvestorlar­men tikeleı baılanys ornatýǵa múm­kindik beretin platformalar. «Mun­­daı akseleratorlarǵa irik­te­lýimiz – bizdiń ǵylymı jáne tehno­lo­gııalyq deńgeıimizdiń dáleli. Ǵylym men tehnologııa – jahandyq orta. Sondyqtan da halyqaralyq deńgeıde fandraızıng jasap, ınvestorlarmen jumys istep jatyr­myz. Investısııa tartý da josparǵa saı júrip jatyr. Qazirgi «pre-seed» kezeńinde 390 myń dollar ınves­tısııa tartyldy. Negizgi maqsat – 1 mln dollar jınaý. Qara­jattyń basym bóligi jasandy ın­tellekt usynǵan molekýlalardy «CRO» zerthanalarynda tekserýge jumsalady. Alǵashqy synaqtar zert­teý uıymdarynyń kómegi­men júzege asady. Bul molekýlalar­dyń zertha­nalyq jaǵdaıda ju­mys isteı­tinin dáleldeıdi», deıdi zertteýshi.

Bolat Sultanqulovtyń aıtýynsha, naryqta alpaýyttarmen báseke kúsheıip keledi. Máselen, «Xaira Therapeutics» startapy «pre-seed» kezeńinde-aq 1 mlrd dollar ınves­tısııa tartqan. Alaıda Bolat bul salada jyldamdyq pen dáldik ne­giz­gi artyqshylyq ekenin alǵa tartady. «Biz «SpaceX» úlgisine súıenemiz: jyldam synaq, jyldam sheshim, jyldam jańartý. Kóp aqsha emes, kóp qaıtalaý mańyzdy», dedi ol.

Komandasy bar bolǵany alty adamnan tursa da, «Arlan Biotech» tehnologııalyq básekege daıyn. Startap­tyń mıssııasy tek kom­mersııalyq tabys emes, ǵylymdy ómirmen baılanystyrý. «Ǵylym – tek maqala jarııalaýmen shek­tel­meýi kerek. Eger zertteý sórelerde shań basyp jatsa, ol – ǵylym emes ar­hıv. Ǵalymdar naqty máseleni sheshý­ge tıis jáne sol úshin kásipker bolýdan qoryqpaý kerek», deıdi ol.