«Aıs» seriktestigi 2010 jyly álemdegi eń tanymal golshteın tuqymdas 2 myń bas sıyrdy Germanııadan ákelip, sút-taýarly fermasyn iske qosty. Sodan beri Mártók aýdanynda kidirissiz jumys istep, oblystaǵy eń iri sharýashylyqqa aınaldy.
Ferma Aqtóbeden 30 shaqyrym jerde, Mártók aýdanynyń Keńsahara men Sarjansaı aýyldarynyń irgesinde ornalasqan. Baǵylatyn 3,5 myń bas iri qaranyń 1,1 myńy – saýyn sıyr. Erekshe jaǵdaıda kútip ustalatyn saýyn sıyrlar 8 saǵat saıyn saýylyp, árqaısysynan táýligine 38-40 lıtr sút alynady. Alaıda golshteın tuqymynyń tórt jyldan keıin sút berýge múmkindigi joıylady eken. Tez qartaıatyn maldyń ornyn osy sharýashylyqta ósip jetiletin basqasy aýystyrady. Búginde aı saıyn 30 bas saýyn sıyr qosylyp otyr. Zamanaýı sanıtarlyq-gıgıenalyq talaptarǵa saı jabdyqtalǵan keshenniń qora-jaılarynda tazalyqqa erekshe mán berilgen, jabyq keshenderde ylǵal men jylýdy retteıtin jeldetkishter qosylǵan.
Bul jerden jańa saýylǵan sút muzdatylǵan kúıde qaladaǵy kompanııanyń sút zaýytyna jiberiledi. Zaýyttan irimshik, aıran, súzbe sııaqty birneshe ónim túri shyǵarylyp qala dúkenderine jóneltiledi. «Aıs» JShS dırektory Baqytjan Botbaevtyń aıtýynsha, qaldyqsyz óndiristi nyǵaıtý men ónimdilikti arttyrý maqsatynda biraz sharýa atqarylyp jatyr. Máselen, ár bas maldyń kútimin veterınar, assımılıator, saýynshylar kompıýterden baqylaıdy. Sondaı-aq ár sıyrdyń jeke tólqujaty, arǵy tegi, aýrý-syrqaýy, alynǵan ekpesi týraly málimetter bazaǵa engizilgen.
«Bizde sıyr 305 kún boıy saýylady. Buzaýlar týǵannan bastap 13–14 aıda jetiledi. Jyl saıyn 800 asyl tuqymdy buqashyqtardy satýǵa shyǵaramyz. Qaladaǵy «Aıs» zaýytynyń táýligine 120 tonna sút óńdeýge múmkindigi bolsa da, biz 40 tonnasyn jetkizip otyrmyz. Kóbeıtýge ázirshe múmkindigimiz joq. Zaýytqa jetpeı jatqanyn Qostanaı men Qyzylordadan aldyryp, óńdep, satylymǵa shyǵaramyz. О́nimderimiz Almatyǵa, Atyraý, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý oblystaryna jiberiledi», deıdi B.Botbaev.
Sút-taýarly fermanyń janyndaǵy 2 500 gektar sýarmaly sharýashylyqta arpa, bıdaı, jońyshqa, júgeri, mal azyǵy daqyldarynyń basqa da túrleri egiledi. Sútti kóp alý úshin saýyn sıyrdyń azyǵy qunarly bolǵany jón. 3 500 bas malǵa beriletin jemshóptiń 95%-yn ózderi ósiredi. Qosymsha qunarlandyrý úshin mal azyǵyna mıneraldar men dárýmender qosylady. Jańa týǵan buzaýlarǵa beriletin sút qospalary Germanııadan ákelinedi. Fermada jemshópti ýatyp, qunarlandyrǵysh arnaıy qospalarmen aralastyratyn avtomattandyrylǵan júıe de ornatylǵan. Osylaısha, mal azyǵyn óndirý men sút óńdeýge deıingi baǵyt tıimdi jolǵa qoıylypty.
Kompanııa byltyr sút-taýarly keshendi keńeıtý maqsatynda 6,5 mlrd teńgeniń ınvestısııalyq jobasyn qolǵa aldy. «Aqtóbe» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Erbol Súleımenovtiń sózinshe, osy jobanyń 60%-yn «Aqtóbe» ÁKK qarjylandyryp otyr. Negizgi maqsat – sút fermasy janynan taǵy da 800 bas saýyn sıyrǵa arnalǵan keshen turǵyzý. Jańa sút fermasy iske qosylsa 10 myń tonna sútti artyq óndirýge múmkindik týady. Keshen qurylysyn bastaǵan merdiger kúnniń sýytýy men qurylys materıaldarynyń qymbattaýyna baılanysty jumysty byltyr jeltoqsanda toqtatyp, bıyl mamyrda qaıta jalǵastyrǵan.
«Aıs» sút-taýarly fermasynda búginde 90 adam eńbek etedi. Bári de Mártók aýdanynyń turǵyndary. Keshen aýmaǵynda 30 oryndyq jataqhana bar. Malshylardyń ortasha eńbekaqysy jumys kúniniń uzaqtyǵy men eńbek ótiline baılanysty 350 myń teńgeniń shamasynda. Eń tómengi jalaqy 200 myń teńge kóleminde eken.
Aqtóbe oblysynda jergilikti sút ónimderimen qamtý deńgeıi áli de tómen. Naqtyraq aıtsaq, óńirdegi úsh sút zaýyty jylyna 19 myń tonna sút óndirse, mundaǵy «Aıs» kompanııasynyń úlesi 13,5 myń tonnany quraıdy. Qalǵany – ımporttyq ónimder. Jyl sońyna deıin kompanııanyń jańa kesheni iske qosylyp, mal basyn 800 sıyrǵa deıin kóbeıte alsa, onda kompanııa jylyna 23 myń tonnaǵa deıin tabıǵı sút ónimderimen jergilikti naryqty qamtamasyz etpekshi.
Aqtóbe oblysy