Sıfrly tehnologııalar dáýirinde azamattardyń jeke derekteriniń qaýipsizdigi – ulttyq qaýipsizdikpen teń másele. Alaıda 16 maýsymda Telegram jelisindegi SecuriXy.kz arnasy jarııa etken derek qoǵamda úlken alańdaýshylyq týǵyzdy. Arna taratqan málimetke súıensek, 16,3 mıllıon qazaqstandyqtyń jeke sáıkestendirý nómiri (JSN), týǵan kúni, telefon nómiri men turǵylyqty mekenjaıy sekildi qupııa aqparattar ashyq jelige taraǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Oqıǵaǵa qatysty Kıbershabýyldardy taldaý jáne tergeý ortalyǵynyń prezıdenti Oljas Sátıev óz pikirin bildirdi:
«Asa iri kólemdegi aqparat tarap otyr. Qazir tergeý amaldary júrgizilip jatyr. Biz Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Memlekettik tehnıkalyq qyzmetinen resmı aqparat kútip otyrmyz. Olar da bul jaǵdaıdy jiti tekserýi tıis».
Daýdyń órshýine baılanysty Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi resmı málimdeme jasap, bul derekterdiń qaıdan shyqqanyna qatysty keshendi tekseris bastalǵanyn habarlady:
«Aqparattyq qaýipsizdik komıteti quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdarmen birlesip, usynylǵan málimetterdiń shynaıylyǵy men ózektiligin anyqtaý maqsatynda keshendi tekserý júrgizip jatyr», delingen mınıstrlik taratqan habarlamada.
Vedomstvo málimetinshe, qazirgi ýaqytta memlekettik aqparattyq júıelerge baǵyttalǵan buzý áreketteri tirkelmegen. Bul – derekterdiń memlekettik emes kózderden, ıaǵnı jekemenshik bazalardan alynýy múmkin degen joramalǵa negiz beredi. Mundaı kózderge mıkroqarjy uıymdary, qyzmet kórsetý ortalyqtary, jeke derektermen jumys isteıtin túrli platformalar kirýi yqtımal.
Qaýipsizdik maqsatynda azamattardyń eGov portaly arqyly jeke kabınetine eskertý habarlamalar joldanatyny aıtyldy. Iаǵnı ár azamat óziniń jeke deregi atalǵan baza ishinde bar-joǵyn elektrondy úkimet júıesi arqyly bilip otyra alady.
Mundaı jaǵdaı Qazaqstanda alǵash ret oryn alyp otyrǵan joq. Máselen, 2024 jyldyń kókteminde Zaimer.kz mıkroqarjy uıymynyń 2 mıllıonnan astam klıentiniń derekteri de ınternetke taraǵan bolatyn. Sol kezde de tıisti organdar tergeý júrgizip, aqparattyq qaýipsizdikti kúsheıtý týraly málimdegen edi.
Alaıda bul jolǵy jaǵdaı aýqymy jaǵynan áldeqaıda keń ári qaýipti. О́ıtkeni bul jeke adamǵa ǵana emes, jalpy ulttyq deńgeıdegi qaýipsizdikke qater tóndirýi múmkin. Sebebi taraǵan derekter arqyly tek alaıaqtyq emes, sheteldik qurylymdardyń ishki aqparattyq keńistikke áser etýi, azamattardy baqylaý, manıpýlıasııa jasaý syndy gıbrıdti qaýip-qaterlerdiń joly ashylady.