Qazirgi damyǵan tehnologııa qaı salaǵa da ózgeris engizýmen qatar ózgeni aldap jan baǵatyndar úshin de qolaıly bolyp otyr. Osynyń saldarynan jyl saıyn myńdaǵan azamat kıberqylmystyń qurbanyna aınalady.
Internettegi alaıaqtyqtyń basqa qylmystarǵa qaraǵanda basty ereksheligi – jalpaq jurttyń bárine qatysty jasalatyny. Demek qolynda kompıýter, smartfon, plansheti bar adam kez kelgen ýaqytta alaıaqtyń arbaýyna túsýi múmkin. Áleýmettik jeli úshin shekara joq. Osy múmkindikti paıdalanyp, shetelden shyrǵa tastaıtyndar kóbeıip otyr. Al qoıannyń jymyndaı jeliden qylmyskerdi tabý – qıynnyń qıyny. Soǵan qaramastan polıseıler aram jolmen tabys tapqandardy anyqtap, jaýapkershilikke tartady.
Oblystyq polısııa departamenti kıberpol basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Tımýr Hamıtovtiń aıtýynsha, óńirde jyl basynan beri 298 derek tirkelip, ol jalpy qylmystyq quqyq buzýshylyqtardyń 37,3 paıyzyn quraǵan. Jyl bastalǵaly beri óńirde ınternettegi alaıaqtyq deregimen tirkelgen qylmystyq ister sany 118-ge jetip, sotqa deıingi tergep-tekserý nátıjesinde 41 qylmystyq is óndiristen aıaqtalyp, túpkilikti sheshim qabyldanypty.
«Internettegi alaıaqtyqtyń jıi kezdesetin túri uıaly baılanys operatory nemese bank qyzmetkeri retinde telefon shalyp, jeke derekti suratý bolyp otyr. Elimizdiń baılanys operatorlary alaıaqtyq maqsatpen shetelden qońyraý shalǵan 50 mln-nan asa qońyraýdy buǵattapty. Oblysymyzda ınternettegi alaıaqtyq qylmystarmen aınalysatyn «Kıberqylmysqa qarsy is-qımyl basqarmasy» qurylyp, arnaıy aqparattyq tehnıkalarmen jabdyqtalyp jatyr», deıdi Tımýr Zýfaruly.
Túrli áleýmettik jeliler men messendjerler arqyly aksııaǵa ınvestısııa salýdan jyldam túsetin kiristi jarnamalaıtyndardyń da qarmaǵyna túsetinder kóp. «Whatsapp» áleýmettik jelisimen jaqyn tanysy bolyp qaryzǵa aqsha suraǵandardyń da aılasyna senip qalatyndar az emes. Paıyzdyq mólshermen ústemaqyny kóbeıtý sekildi habarlamalarǵa aldanyp, kórsetilgen esepshottarǵa aqsha aýdarǵandar da bar.
Polısııa qyzmetkerleriniń aıtýynsha, alaıaqtar arbaýyna ádette 35–60 jas aralyǵyndaǵy adamdar túsip qalyp jatady. Burynǵydaı «jumysqa turǵyzamyn, kezeksiz páter alýǵa kómektesemin, jer telimin alyp beremin, balańdy oqýǵa túsiremin, jıhaz jasap beremin» degen alaıaqtyqtyń «dástúrli» túrlerinen áleýmettik jelide turmystyq zattardy satý-jetkizý paraqshalaryn ashyp, aldyn ala aqshasyn tıisti esepshotqa aýdartyp alatyndar, jalǵan jarnama qoıyp, kúrep aqsha tabatyndar ozyp barady.
Alaıaqtar ınternettegi «tabysy joǵary jumys» jaıly jarnamaǵa sengen jastardy kóbine dropper retinde paıdalanady. О́zderiniń bank kartalary men jeke mobıldi banktik shottaryn alaıaqtarǵa bergen jastar qaskúnemderdiń qylmystyq jolmen alǵan aqshasyn qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýǵa kómektesip otyrady. Ár aýdarymnan paıyz alatyn olardyń kópshiligi bul isiniń zańsyz ekenin bilmeıdi.
Byltyr oblysta bir zeınetker syrttan túsken qońyraýǵa senip, 50 mln teńgesinen qaǵylypty. Qazir qaltaly qartty aldaǵandar shetelden ustalyp, qarjyny qaıtarý joly qarastyrylyp jatyr. Bıyl olardyń qaqpanyna túsip qalǵan taǵy bir qyzylordalyq 40 mln teńgesin aýdaryp jiberipti. Byltyrǵy derektegi alaıaqtar Belarýs memleketinen bolsa, bıyl jerlesimizdiń jıǵan-tergenin sypyryp alǵandar Armenııadan anyqtalyp otyr.
Polıseıler bıyl ınstagram jelisinde @Cyberpol_kzo atty paraqsha ashyp, onda oblys turǵyndaryna alaıaqtyq qylmystardyń jańa tásilderi men olardyń arbaýyna túsip qalmaýdyń jolyn túsindiretin beınerolıkter jarııalap keledi. «Olardyń tuzaǵyna eń aldymen «men aldanbaımyn» degender túsip jatady. Sondyqtan osyndaı eskertýlerden habardar bolyp otyrǵan jón. Osy arqyly alaıaqtyń adymyn qysqartýǵa bolady», deıdi olar.
Qyzylorda