Taıaýda Túrkııanyń astanasy Ankarada Atatúrik atyndaǵy Mádenıet, til jáne tarıh qoǵamy joǵary ınstıtýtynda «Túrki álemi jas tarıhshylarynyń semınaryn» ótkizdi. Ǵylymı jıyn túrki elderi jas ǵalymdarynyń ortaq tarıhty zerdeleýdegi yntymaqtastyǵy men halyqaralyq izdenisterin jetildirýge arnaldy.
Semınardyń ashylý saltanatynda Túrik tarıh qoǵamynyń tóraǵasy, professor Iýksel О́zgen álemdik tarıhı zertteýlerge jas býyn úles qosa alatynyn aıtyp, osy jolda ǵylymı ortalyqtarǵa kúsh biriktirýdi usyndy. Sonymen qatar Túrkııa Yntymaqtastyq jáne úılestirý agenttiginiń (TİKA) prezıdenti Serkan Kaıalar men Atatúrik atyndaǵy Mádenıet, til jáne tarıh Joǵary ınstıtýtynyń prezıdenti, professor Derıa О́ris quttyqtaýlary oqyldy.
Mańyzdy semınar túrli baǵyttar boıynsha jalǵasyp, «Arheologııa jáne óner tarıhy», «Islamǵa deıingi Ortalyq Azııa tarıhy», «Islam dinin qabyldaýdan Osman memleketiniń qurylýyna deıingi kezeń», «Osman dáýirindegi túrki álemi», «Jańa dáýirdegi Osman jáne túrki álemi», «XX ǵasyr men qazirgi túrki álemi», t.b. mańyzdy taqyryptardy qamtydy. Sessııalardaǵy Mýsa Kadooglý, Hasan Iylmazaıasar, Ilhan Shahın, Ýgýr Býldýk, Aıdyn Ýsta, Sadýllah Gıýlten, Iýnýs Koch, Dıncher Koch, Ahmet О́zjan, Abdýllah Gıýndogdý, Halıýk Selvı, Hıkmet Oksıýz syndy professorlardyń baısaldy, tyńǵylyqty daıarlanǵan baıandamalary jaqsy qabyldandy.
Qorytyndy otyrysta jas tarıhshylar arasynda aldaǵy ǵylymı baılanystar men birlesken jobalar týraly oı-pikirler aıtyldy.
Qazaqstan, Túrkııa, Majarstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Tatarstan, Kosovo elderinen kelgen jas zertteýshiler qatysqan bul jıyn – túrki dúnıesiniń rýhanı tutastyǵy men tarıhı jadty jańǵyrtýǵa septigin tıgizetin alań dep baǵalaımyz.
Halyqaralyq sharaǵa Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynan Qýanysh Myrzaqojaev, Nurlybek Dosymbetov, Farhat Lebaev, Erjan Kúrkeev qatysty. Biz baıandama jasap, pikirtalastarǵa belsendi atsalystyq. Qazaqstan tarıh mektebiniń izdenisterin, mura jınaý men zertteý tájirıbemizdi tanystyryp, birqatar sheteldik áriptestermen ǵylymı baılanys ornatýǵa ýaǵdalastyq.
Semınar jas zertteýshilerge tyń ǵylymı aqparat almasýmen qatar jańa ádisnamalardy ıgerýge múmkindik týǵyzdy. Platforma retinde bul jıyn túrki halyqtarynyń ortaq tarıhyn jańa kózqaraspen saralap, keleshek zertteýlerge muryndyq bolýymen de erekshelendi.
Mysaly, men úshin túrki halyqtarynyń erte zaman órkenıetteri, Islamdy qabyldaý dáýirindegi saıası jáne mádenı ózgerister, Osman kezeńindegi túrki birligi, keńes dáýiri men táýelsizdik tusyndaǵy túrki memleketteriniń yntymaqtastyǵy, t.b. taqyryptardyń jan-jaqty baıyptalǵany unady. Sondaı-aq jas tarıhshylarǵa qoıylǵan zamanaýı, órkenıetti tyń kózqaras pen derekkózder negizinde zertteý júrgizý kókeıkesti dep bilemiz.
Mundaı bedeldi ǵylymı mekeme uıymdastyrǵan shara túrki elderiniń akademııalyq, ǵylymı yntymaqtastyǵyn tereńdete túsedi dep sanaımyz.
Túrkııa kóshbasshysy Atatúrik kezinde «Tarıh – eń úlken ustaz», «Qanatty (izdengish) jastar – el bolashaǵy» degen eken. Ankara saparynda Túrkııa ǵylymyndaǵy jas býyn klassıkalyq ǵylym dástúrine ózindik úles qosyp otyrǵanyna kózimiz jetti.
Samat Jumataı,
Sh.Ýálıhanov atyndaǵy
Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń
ǵylymı qyzmetkeri