Ulytaýdaǵy «Jomart» kenishinde bıyl bolǵan apat eldegi taý-ken salasyndaǵy qaýipsizdik mádenıeti men baqylaý júıeleriniń syn kótermeıtinin taǵy bir márte aıǵaqtady. Sarapshylardyń aıtýynsha, kóptegen shahta men kenishte jeldetý júıeleri eskirgen; gaz jáne órt dabyl qondyrǵylary jetkiliksiz; qaýipsizdik tehnıkasy boıynsha oqytý formaldy túrde ótedi; baqylaý men aldyn alý tetikteri álsiz.
Kenishtegi apat: júıelik olqylyq pa, álde adamı qatelik pe?
«Keıingi jyldardaǵy óndiristik jaraqat alý qaýpi joǵary nysandar qataryna «Qarmet» AQ-nyń «Lenın», «Saran», «Shahtınsk», «Kostenko», «Abaı», «Qazaqstan» shahtalary jáne «Qazaqmys korporasııasyna» qarasty G.Omarov atyndaǵy Shahtaqazý tresiniń «Jomart» kenishi jatady. Júrgizilgen taldaý nátıjesinde óndiristik jaraqattaný sebebi retinde – jabdyqtardyń eskirýi, jumysty uıymdastyrýdyń tıimsizdigi, atap aıtqanda – jumys ornynyń uzaq ýaqyt jeldetilmeýi aıtyldy. Bul qaýipti gazdardyń jınalýyna ákelip soqqan. Qaýipti óndiristik faktorlar úshin jaýapty tulǵalar tarapynan tıisti óndiristik baqylaýdyń bolmaýy, eńbek jáne óndiristik tártiptiń buzylýy, qaýipsiz eńbek ádisi men tásiline oqytýdyń jetkiliksizdigi, jumys ornynyń talapqa saı kútip ustalmaýy men basqa da sebepter anyqtaldy», deıdi Memlekettik eńbek ınspeksııasy komıtetiniń bas sarapshysy Bıbarys Táńirbergenuly.
Aıtýynsha, jazataıym oqıǵa sebebiniń biri – eńbek qaýipsizdigi jónindegi nusqaýlyq talabynyń oryndalmaýy. Keıingi 3 jylda eldegi kásiporyndarda 4 347 adam zardap shegip, 656 adam kóz jumǵan.
Nátıjege jetýdiń joly qaısy?
Sarapshylar bul jaǵdaıdy tek jeke kompanııanyń emes, jalpy memlekettik baqylaý jáne óndiristik qaýipsizdik saıasatynyń daǵdarysy retinde qarastyrýdy usynady. Mysaly, sheteldik tájirıbe boıynsha, shahtada ár metr saıyn gaz qondyrǵysy ornatylady. Kenshilerdiń jumys ýaqyty, qaýipsizdik formasy men evakýasııalyq daıyndyq qatań qadaǵalanady. Kásipodaqtar naqty quqyqqa ıe ári olardy elemeý – zań buzýshylyq bolyp esepteledi. Ázirge bul tetikter bizde tolyq iske aspaı otyr.
«Jomart» kenishindegi apat – jaı ǵana «tehnıkalyq aqaý» emes. Bul – eldegi óndiristik qaýipsizdik júıesine úlken eskertý. Jeti kenshiniń qazasy – otbasylaryna orny tolmas qaıǵy ǵana emes, memlekettiń, kompanııalardyń jáne búkil qoǵamnyń jaýapkershiligine qoıylǵan aýyr suraq. Eger osy suraqqa ashyq ári ádil jaýap berilmese, kelesi apattyń qashan jáne qaı jerde bolatyny – tek ýaqyt enshisinde», dedi bas sarapshy.
Búginde Eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaý talaptaryn buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikti qatańdatýdy kózdeıtin «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodekske ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Mysaly, 93 jáne 94-baptarda «eskertý» túrindegi jazanyń ornyna «ákimshilik aıyppul» kózdeldi. Sondaı-aq eńbek qaýipsizdigi talaptarynyń saqtalýyna tikeleı jaýapty laýazymdy tulǵalardy ákimshilik jaýapkershilikke tartý normalary engizildi. 93, 94, 95, 96-baptar boıynsha eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaý talaptaryn buzǵany úshin aıyppul mólsherleri ulǵaıtyldy (buzýshylyq úshin 200 AEK-ke deıin, qaıtalap buzǵan jaǵdaıda 400 AEK-ke deıin). Atalǵan Zańǵa jyl basynda Prezıdent qol qoıyp, qabyldandy.
Bıbarys Táńirbergenulynyń aıtýynsha, memlekettik baqylaý turaqty júrgiziledi. Bıyl 6 aıda Eńbek qaýipsizdigi talabynyń buzylý faktileri boıynsha eńbek ınspektorlary tarapynan quqyq qorǵaý organdaryna 439 jazataıym oqıǵany tergeý materıaly joldanyp, sonyń negizinde 139 qylmystyq is qozǵalypty.