Parlament spıkerleriniń VI Dúnıejúzilik konferensııasy

Bıyl spıkerler konferensııasy «Almaǵaıyp álem: barshaǵa ortaq beıbit­shilik, ádilet jáne órkendeý jolyndaǵy par­lamenttik yntymaqtastyq pen kóp­qyr­lylyq» taqyrybyna arnaldy. Otyrysqa 115 eldiń ókili qatysty, sonyń ishinde 80-nen asa Parlament spıkeri bas qosyp otyr.

Taraptar kópjaqty qarym-qatynasty nyǵaıtý, beıbitshilik pen turaqtylyqty damytý úshin parlamentaralyq is-áreketti kúsheıtý máselesin jan-jaqty talqylady.

Alqaly jıynda Májilis tóraǵasy sóz sóılep, qazirgi kezeń ózara syılastyqty, senimdilikti, ádilettilikti, dıalog pen ortaq sheshimder qabyldaýdy qajet etetin ýaqyt ekenin atap ótti. Sondaı-aq bıylǵy konferensııanyń Birikken Ulttar Uıymynyń 80 jyldyǵy qarsańynda ótip jatqanynyń sımvoldyq máni zor ekenine nazar aýdardy.

– Osy aıtýly kúnge oraı Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymynyń Jarǵysy men jahandyq basqarýdyń kópjaqty júıesin berik ustanatynyn erekshe atap ótemin. Elimiz daýlardy dıplomatııalyq jolmen sheshý, kúsh qoldanbaý, egemendik pen aýmaqtyq tutastyqty qurmetteý baǵytyn basshylyqqa alady. Bul – Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń berik ustanymy, – dedi E.Qoshanov.

Májilis spıkeri búginde jahandyq qarýsyzdaný rejimin nyǵaıtý jáne jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý ózekti máselege aınalyp otyrǵanyna mán berdi. Osy rette ıadrolyq memleketter arasyndaǵy órship kele jatqan shıelenis­ti eskere otyryp, «Parlamentarıı­ler – ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdandyrý úshin» alańyn belsendi túrde paıdalanýǵa shaqyrdy.

Taǵy bir jahandyq másele – klımattyń ózgerýi. Bul taqyryptyń tóńireginde de qyzý pikirtalas órbidi. E.Qoshanov klımatqa qatysty áreketterdi jedeldetip, Ornyqty damý maqsattaryna jetý jolynda kúsh-jigerdi jumyldyrý mańyzdy ekenin aıtty.

Kelesi jyly Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymymen birlesip, О́ńirlik ekologııalyq sammıtin ótkizedi. BUU Bas Assambleıasy Qazaqstanda Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin Ornyqty damý maqsattary jónindegi óńirlik ortalyq ashty. Munyń bári – ortaq murattarǵa qol jetkizýge baǵyttalǵan úlken qadamdar.

Sonymen qatar Májilis tóraǵasy parlamentarıılerge ádilet, teńdik jáne ınklıýzıvtilik qaǵıdattaryn ilgeriletý isinde erekshe jaýapkershilik júktelgenin atap ótti. Osyǵan baılanysty BUU-nyń «Bolashaq úshin paktisin» qoldaýdyń mańyzyn aıtty. Sondaı-aq halyqaralyq mindettemelerdi ulttyq is-áreketke aınaldyrýdaǵy birikken kúsh-jigerdiń máni zor ekenine nazar aýdardy.

– Bul rette Qazaqstan Parlamenti el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Ádiletti Qazaqstan – zań ústemdigi negizinde barlyǵy jáne árkim úshin teń múmkindikter memleketin qurý bastamasyn iske asyrýǵa belsendi qatysyp jatyr. Áleýmettik ádilet qaǵıdatyn iske asyratyn birqatar zań qabyldandy. Aýqymdy saıası jańǵyrý júrip jatyr, ekonomıkalyq reformalar júzege asyrylyp jatyr. Ol – jaı ǵana naýqan nemese saıası dıskýrstyń bóligi emes. Bul – adamnyń saıası jáne ekonomıkalyq quqyqtaryn qamtamasyz etý, onyń qadir-qasıetiniń qurmettelýi úshin myzǵymas jaǵdaı qalyptastyrý. Bul – táýelsiz Qazaqstannyń ósip-órkendeýiniń kepili. Sondaı-aq ol – bizdiń jalpyǵa ortaq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý isine qosqan úlesimiz, – dedi E.Qoshanov.

Konferensııa qorytyndysy boıynsha arnaıy deklarasııa qabyldandy.

Sonymen qatar Májilis spıkeri sammıt alańdarynda birqatar ekijaqty kezdesý ótkizip, parlamentaralyq baılanysty tereńdetý máselesin talqylady. Erlan Qoshanov áriptesterine Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń syrtqy saıasattaǵy basymdyqtaryna toqtalyp, Qazaqstanda júrgizilip jatqan aýqymdy saıası-ekonomıkalyq reformalar men irgeli ózgeristerdiń mán-mańyzyn túsindirdi.

Búkilqytaılyq halyq ókilderi jınalysy Turaqty komıtetiniń tóraǵasy Chjao Leszımen eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıka, ınvestısııa men týrızm salasynda áriptestikti tereńdetý máselesi sóz bolyp, mádenı-gýmanıtarlyq yqpaldastyqty arttyrýǵa erekshe mán berildi.

Vetnam Ulttyq jınalysynyń tóraǵasy Chan Than Manmen kelissózder barysynda taraptar eki eldiń qarym-qatynasy strategııalyq deńgeıge jetkenin atap ótti. Májilis tóraǵasy aldaǵy ýaqytta da eki eldiń yntymaqtastyǵy qarqyndy damı beretinine senim bildirdi.

Shvesııa Parlamentiniń spıkeri Andreas Norlenmen júzdesýde taraptar par­lamentaralyq yntymaqtastyqty jan­dandyrýǵa múddeli ekenin aıtty. Qazaq­stan men Shvesııa arasyndaǵy ekijaq­ty qat­y­nastardy keńeıtý úshin eki el Parlament­teriniń áleýeti zor. Spıkerler osy baǵytta jumysty kúsheıtýge ýaǵdalasty.

Mońǵolııanyń Uly Memlekettik Hýra­ly­nyń Tóraǵasy Dashzegvıın Amarbaıas­ga­lanmen kezdesýde ekonomıka, mádenıet sala­syndaǵy yntymaqtastyq pen zań shyǵa­rýshy organdardyń yqpaldastyǵy qozǵaldy.

Sonymen qatar Sıngapýr Parlamenti­niń tóraǵasy Sea Kıan Penmen de mazmun­dy áńgime boldy. Taraptar eki eldiń dostyǵy men yntymaqtastyǵyna erekshe toqtalyp, parlamentaralyq baılanysty nyǵaıtý jaıyna erekshe nazar aýdardy.

Budan bólek, Erlan Qoshanov Reseı, О́zbek­stan, Ázerbaıjan, Tájikstan, Mol­dova, Grýzııa jáne Pákistan Parlament­teri­niń basshylarymen de pikir almasyp, par­lamentaralyq yntymaqtastyq jaıyn sóz etti.

Parlament spıkerleriniń Dúnıejúzi­lik konferensııasy – álem elderi Parlamentteriniń tóraǵalary bas qosatyn irgeli alań. Alqaly jıyn 5 jylda bir ret ótip turady. Konferensııa BUU-men tyǵyz yntymaqtastyqta uıymdastyrylady jáne atalǵan uıym jumysynyń parlamenttik aspektisin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.