Bıyl el yryzdyǵynyń eselene túsýine barlyq jaǵdaı jasalyp otyr. Qajyrly eńbektiń arqasynda egistik alqaptarda aqyq dán mol dep aıtýǵa ábden bolady. Búginde dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar egilgen alqaptyń 80 paıyzy jaqsy, 1 mıllıon gektar alqap qanaǵattanarlyq deńgeıde.
О́simdik sharýashylyǵy oblystyń aýyl sharýashylyǵynyń negizgi salasy retinde azyq-túlik qaýipsizdigin ǵana emes, jalpy ekonomıkanyń turaqtylyǵyn da qamtamasyz etetini belgili. Nazar aýdararlyq bir jańalyq, bıyl alǵash ret agronomııalyq keńes quryldy. Keńestiń quramyna jaýapty mekeme ókilderi, halyq qalaýlylary, bilikti agronomdar men ǵylymı uıymdar engizilip otyr. Jańa qurylym aýyl sharýashylyǵy jumystaryn ilkimdi úılestirip, turaqty baqylaý jasap, tuqym sapasyna jáne agrotehnıkalyq sharalardyń múltiksiz saqtalýyn qadaǵalaıdy.
О́ńir dıqandarynyń ilkimdi isine memlekettik qoldaýdyń áseri tıip otyrǵandyǵyn aıta ketýimiz kerek. Osyndaı qamqorlyqtyń arqasynda kóktemgi egis jáne agrotehnıkalyq is-sharalar kesheni óz ýaqytynda ótkizildi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirýdi ártaraptandyrý jumysy sátimen sabaqtalyp, jalǵasty.
Jazdyq egis alqabynyń kólemi 5,3 mıllıon gektar. О́tken jylmen salystyrsaq, 128 myń gektarǵa kópteý. Onyń ishinde dándi jáne burshaqty daqyldar alqaby 4,7 mıllıon gektarǵa teń. Bıdaı egilgen alqaptar kólemi 131 myń gektarǵa qysqardy. Esesine, maıly daqyldar kólemi burynǵy mejeden asyp, 495,4 myń gektarǵa jetkizildi. Salystyrý úshin aıta ketetin bolsaq, 2024 jyly 268,6 myń gektar egilgen bolatyn. Keıingi jyldary mal sharýashylyǵyn damytýǵa da meılinshe kóńil bólinip otyr. Jemshóp daqyldary 167,9 myń gektarǵa egildi. Kartop pen kókónis egilgen alqaptar kólemi 8,7 myńǵa jetti.
Aýyl sharýashylyǵy qurylymdary kóktemgi qarbalas shaqta kidirissiz jumys isteý úshin jeńildetilgen dızel otyny bólindi. Ár lıtri 264 teńge bolatyn 76,6 myń tonna dızel otyny dıqandarǵa bólinip berildi. Osy arada dızel otynyn jóneltý belgilengen keste boıynsha múltiksiz júrgiziletinin atap aıta ketý kerek. Qas qaǵym sáti qymbat kóktemgi egis kezinde is tetigin mashına-traktor parki sheshetindigi belgili. Kóktemgi dala jumysyna 37 myń birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy jumyldyryldy. Sál ǵana taratyp aıtatyn bolsaq, onyń 12,5 myńy traktor, 16,9 myń dán sepkish qurylǵylar. Bir jaqsysy, ónimdiligi joǵary egis keshenderiniń sany 1,5 myńǵa jetip otyr.
Kóktemgi egis naýqanyn sátti ótkizgennen keıin oblys dıqandary egindi aramshópterden, árqıly aýrýlar men zııankesterden qorǵaý isine bel býyp kirisip ketti. Aram shópterge qarsy hımııalyq óńdeý jumystary 4,2 myń gektarda júrgizildi. Bul kólem 106 paıyzdy quraıdy. Shegirtkelerdi joıý, aldyn alý jumysy da talapqa saı deýge bolady. 132,9 myń gektar alqapta hımııalyq óńdeý jumysy júrgizildi.
Jer emgen dıqandar úshin asa bir mańyzdy jaı topyraq qunarlylyǵyn azaıtpaý. 336 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh astyqty alqaptarǵa sińirildi. О́tken jylǵy kórsetkishten 78 myń tonnaǵa kóbirek. Osy arada Úkimet rezervinen bólingen 12 mıllıard teńgeniń septigi tıgendigin ekpin túsirip aıta ketkenimiz shart. Osy kómektiń arqasynda mejelengen kólemde josparly is tolyq atqaryldy. Búginde oblys dıqandary otandyq mıneraldy tyńaıtqysh óndirýshilerden 303 myń tonna qajetti tyńaıtqysh satyp alýǵa shart jasasyp otyr. Onyń 273 myń tonnasy astyqty alqaptardyń topyraǵyna sińirildi.
Qarjylandyrý máselesi de ońtaıly sheshildi. «Keń dala» jáne «Keń dala-2» baǵdarlamalary boıynsha qarjylandyrý arnalaryn keńeıtý esebinen 905 fermerge 117 mıllıard teńge shamasynda qoldaý kórsetildi. Iske asyrylyp jatqan otandyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń jeńildikti lızıng baǵdarlamasy boıynsha mashına-traktor parki 10 paıyzǵa deıin jańartylyp keledi. 2024 jyly jeńildetilgen lızıng boıynsha 18,8 mıllıard teńgege 334 birlik tehnıka satyp alynsa, bıyl jyl basynan beri 29,6 mıllıard teńgege 734 birlik tehnıka alyndy. Bul kórsetkish ótken jylǵy deńgeıden 1,4 ese joǵary. Qarjylyq qoldaý da az emes. О́ńirdiń agroónerkásip keshenin damytýǵa 233,5 mıllıard teńge qarajat baǵyttalsa, onyń 63,3 mıllıard teńgesi qaıtarylmaıtyn sýbsıdııalar.
Endigi másele jerde óskendi jerde qaldyrmaı, ýaqtyly jınap alý. Bul oraıda jańa egindi ysyrapsyz saqtaý úshin elevatorlar men aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń talapqa saı qoımasy bolýy qajet.
– Oblysta syıymdylyǵy 4,3 mıllıon tonna bolatyn 66 lısenzııalanǵan astyq qabyldaý kásiporyndary jumys isteıdi, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Nurbek Badyraqov, – jalpy oblysta 7,2 mıllıon tonna astyq saqtaıtyn oryn bar. Qajet bolǵan jaǵdaıda ylǵaldy jáne qurǵaq dándi saqtaýǵa arnalǵan astyq qaptamalary kádege jaratylady.
О́ńirde bıyl oraq kezinde 264 astyq keptirgish paıdalanylmaq. Keptirgishterdiń ónimdiligi saǵatyna 9,7 myń tonna astyqty keptirýge qaptal jetedi.
Egin oraǵyna jeti myńnan astam astyq kombaıny qatystyrylmaq. Onyń 4,8 myń birligi jańa zamanǵy ónimdiligi joǵary kombaındar. Sondaı-aq 2,7 myń birlik oraq pen 4,8 myń birlik júk kólikteri de paıdalanylady. Qazir barlyq tehnıka 100 paıyz daıyn. Ár lıtri 254 teńgeden 84,4 myń tonna dızel otyny jetkizilmek.
Búgingi tańda kúzdik bıdaıdy jınaý naýqany júrgizilip jatyr. Alǵashqylardyń biri bolyp Zerendi aýdanyndaǵy «Zerendi saqtaý ónimderi» jáne Sandyqtaý aýdanyndaǵy «Sandyqtaý agro» seriktestikter bul jumysty bastap ketti. Dıqandar egin oraǵyn tamyz aıynyń ortasy aýa bastamaq.