Jyl basynan beri altyn 26%-ǵa qymbattap, eń kiristi ınvestısııaǵa aınaldy. Konsensýs-taldaýshylar jyldyń ekinshi jartysynda altyn úshin makroekonomıkalyq jaǵdaı turaqty bolsa, 5%-ǵa deıin ortasha ósim kórsetedi dep boljaıdy. Qazirgi baǵam boıynsha altynnyń fıýchersteri bir ýnsııasy úshin 3 343 dollar suraıdy.
Ulttyq bank málimetinshe, bıyl naýryzda elimizdiń altyn-valıýta rezervi (AVR) shamamen 48,32 mlrd dollar boldy, onyń 29,14 mlrd dollary monetarlyq altynǵa tıesili (AVR-diń 60%-dan astamy). Demek, altynnyń jańa baǵasy bizdiń paıdamyzǵa jumys istep tur. Eldegi irili-usaqty 350-ge jýyq altyn keniniń úshten ekisinde barlaý jáne óndiris jumystary júrgizilip jatyr. Ekonomıkasy shıkizat eksportyna aıtarlyqtaı táýeldi biz úshin altyn rezervterin kóbeıtý qarjylyq hám ekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý strategııasynyń mańyzdy elementine aınaldy. Alyp-satý baǵasyndaǵy aıyrmashylyqtar biraz ýaqytqa deıin teńgeniń qosymsha kúsh jınap alýyna múmkindik beredi.
Sarapshylardyń aıtýynsha, ortalyq bankter altyndy valıýtalyq naryqtaǵy aýytqýlar men geosaıası jaǵdaıǵa qaramastan qundylyqtardy saqtaıtyn strategııalyq aktıv retinde kóredi. Altyndy qajet kezde satyp alyp, satýǵa qoldanystaǵy zań múmkindik beredi. Osydan 14 jyl buryn elimizde óndirilgen altyndy satyp alýǵa aıryqsha quqyq Ulttyq bankke tıesili degen zań qabyldandy. О́zgeris – jyl basynan beri altyndy halyqaralyq bırjada saýda shyǵaryp, sol arqyly ishki naryqqa, ulttyq valıýtaǵa qosymsha dem berdik, alǵashqy toqsanda altyn kólemi aı saıyn artyp, ekonomıkanyń qorǵanys qalqany altynmen aptaldy.
Ekonomıst Almas Chýkınniń aıtýynsha, altyn saýdasyna qatysty kózqaras ózgerdi.
«Osydan eki jyl buryn teńgerimdi teńestirý jáne dollar úlesin arttyrý úshin altyn sattyq. Qazir satýdy toqtatyp, satyp alýǵa kóshtik. Altyn baǵasynyń ósýine naryqtyq daýyldar áser etip jatyr. Altynnyń ótimdiligi qolma-qol shetel valıýtasyna qaraǵanda az bolǵanymen, ortamerzimdi keleshekte altyn qunynyń ósýi ekonomıka úshin tıimdi. Bul rette, Ulttyq banktiń esebi túgel, baǵyty durys», deıdi.
Geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory Aleksandr Tretıakovtyń sózinshe, altyn shıkizatynyń qoljetimdi qorlary búkil álemde azaıyp, taza altyn óńdeý qıyndap ketti.
«Qolynda birer mıllıon teńgesi bar azamattarǵa altyn kenin ıgerýge múmkindik beretin zańdy 2018 jyly qabyldap berdik. Ekologııaǵa zııan keltirmeseń, 1 mln teńge qarjy salyp, 5 gektar jerdi alyp, 3 metr tereńdikke deıin altyn qazýǵa bolady. Investorlar bizge munaı keni emes, tabıǵatta sırek kezdesetin paıdaly qazbalary bar el retinde qaraı bastady. Demek, zańdarymyzdy da halyqaralyq talaptarǵa laıyqtap, qaıta júıeleý kerek. Resýrstarymyzǵa uqypty qaraımyz desek, keıingi tehnologııalardy engizgen lázim. Elimizde 2024 jyly 132,32 tonna óńdelmegen jáne jartylaı óńdelgen altyn óndirilgen. Onyń ishinde affınaj zaýyttarynda 74,26 tonna baǵaly metall alynǵan. Biz altyn qory jóninen alǵashqy jıyrmalyqtyń qatarynda bolsaq ta altyn baǵasyna yqpal ete almaımyz. Bul naryqtyń negizgi oıynshylary – Qytaı jáne Úndistan. Sondaı-aq AQSh jáne Shveısarııa sııaqty iri altyn qorlary bar elder de altyn baǵasyna yqpal etip otyr», deıdi A.Tretıakov.
Sarapshy Edýard Poletaev bizben áńgimesinde altyn qymbattasa, dollarǵa qysym kúsheıe beretinin aıtady. Eger dollar ósse, onda ol altynǵa teris áser etýi múmkin. Jahan naryǵyndaǵy altyndy satyp alý jáne satýmen baılanysty qazirgi joǵary belsendilik – ortalyq bankterdiń reaksııasy. Alaıda altyn endi qazirgideı suranysqa ıe bola ma, joq pa, ázirge belgisiz. Onyń aıtýynsha, bizdiń el tek altyndy sátti saýdalaýdy ǵana emes, geologııa men taý-ken metallýrgııa keshenin, altyn óndirýdi damytýdy da durys jolǵa qoıǵany jón. Bálkim, sonda ǵana altyn saýdasynyń tetikteri bizge oń qabaq tanyta bastaıdy.
«Ishki naryqta oıyn erejesin Ulttyq bankpen kelisimshartqa otyrǵan 5-6 kompanııa ǵana anyqtaıdy. Ulttyq banktiń olardan qandaı baǵamen altyn satyp alatyny bizge jumbaq. Olardyń naryqtaǵy úlesi 20%-dan aspaıdy. Bizge naryqtyń ınvestısııalyq tartymdylyǵynan ózimizge tıimdi altyn aralyqty tapqan abzal. Bul Ulttyq banktiń altyn-valıýta qoryna qatysty saıasatyn ártaraptandyrady. Sol kezde ǵana altyn saýdasy dıplomatııasynyń aýzy dýaly oıynshylaryna aınalamyz», deıdi sarapshy E.Poletaev.
ALMATY