Bekem baýyrlastyq rýhyndaǵy qazaq-qyrǵyz qarym-qatynasy

Yntymaqtastyq arqaýy

Sodan soń «Yntymaq Ordo» rezıdensııasynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevty saltanatty qarsy alý rásimi ótti. Mártebeli meımandy Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Sadyr Japarov qarsy alyp, eki eldiń memlekettik ánurandary shyrqaldy. Qurmet qaraýyly rotasynyń bastyǵy raport bergen soń, Prezıdentter sap túzegen sarbazdardyń aldynan júrip ótti. Budan keıin memleketter basshylary resmı delegasııa múshelerin tanystyryp, kelissóz zalyna bardy.

Qazaqstan Prezıdenti baýyrlas Qyrǵyz Respýblıkasyna resmı saparmen kelýge shaqyrǵany úshin Sadyr Japarovqa alǵys aıtty.

– Bul sapar eki el arasyndaǵy dostyq qatynastyń damýyna tyń serpin beredi dep senemin. Shyn máninde, qazaq pen qyrǵyz – tilektes, baýyrlas elder. Bizdiń tarıhymyz – tamyrlas, salt-dástúrimiz ben tanym-túsinigimiz, ulttyq bolmysymyz uqsas. Qos halyqtyń tatýlyǵy men ózara qurmeti eshqashan úzilgen emes. Qazir de yqpaldastyǵymyz strategııalyq seriktestik rýhynda qarqyndy damýda. Biz barlyq deńgeıde ózara qurmetke negizdelgen saıası dıalog ornattyq. Memleketaralyq, parlamentaralyq jáne úkimetaralyq keńesterimiz tabysty jumys istep keledi. Sondaı-aq óńiraralyq baılanystardy damytyp jatyrmyz. Jalpy, eki eldiń arasynda jan-jaqty ári tyǵyz yntymaqtastyq ornaǵan, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Qyrǵyzstan Prezıdentiniń ekijaqty yqpaldastyqty jańa deńgeıge kóterýge zor úles qosqanyna nazar aýdardy.

– Men muny joǵary baǵalaımyn. Qajyrly eńbegińizdiń arqasynda Qyrǵyzstanda kóptegen oń ózgeris bolyp jatyr. Siz halyqtyń ál-aýqatyn jaqsar­týdy kózdeıtin mańyzdy bastamalar­dy júzege asyryp kelesiz. El eko­no­mıka­synyń jyl basynan beri 11,7 pa­ıyz­ǵa ósýi – osynyń aıqyn dáleli. Biz baýyr­las eldiń barlyq jetistigine qýan­amyz. Qyrǵyzstanmen aradaǵy yntymaq­tastyqty barynsha nyǵaıtýǵa aıryqsha mán beremiz, – dedi Memleket basshysy.

Sadyr Japarov shaqyrýyn qabyl alyp, Qyrǵyzstanǵa resmı saparmen kelgeni úshin Qazaqstan Prezıdentine rızashylyǵyn jetkizdi.

– Sizdi Qyrǵyzstanda kórnekti memleket qaıratkeri jáne halyqaralyq deń­geıdegi tájirıbeli dıplomat retin­de biledi. Keıingi jyldary Sizdiń qol­daýy­ńyzben eki eldiń qarym-qatynasy jańa deńgeıge ótip, dostyǵymyz ben baýyrlastyǵymyzdyń bekemdele túsýi bizdi qýantady. Qazaq eli – biz úshin erekshe el. Bizdiń mámilelerimiz Toqtoǵul men Abaıdaı, Shyńǵys pen Muhtardaı atalarymyz salǵan izben jalǵasqan. Tarıhı muramyzdy umytpaı, keleshek býynǵa jetkizýdi negizgi maqsatymyz dep esepteımin. О́z tarapymnan ózara qarym-qatynasymyzdy odan ári ilgeri­letýge daıynmyn. Bizdiń negizgi kúshimiz – eki eldiń yntymaǵy men birligi, – dedi Qyrǵyzstan Prezıdenti.

Budan bólek, kelissóz barysynda taraptar saıası, kólik-tranzıt, sý, agrarlyq jáne sıfrlandyrý sala­laryndaǵy yqpaldastyqty nyǵaıtý máselelerin talqylady. Mádenı-gýma­nıtarlyq baılanystardy óristetý­ge erekshe mán berildi. Sonymen qatar óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibi qarastyryldy.

 

Endigi meje – taýar aınalymyn 3 mlrd dollarǵa ulǵaıtý

Qasym-Jomart Toqaev pen Sadyr Japarovtyń tóraǵalyǵymen Qazaq­stan men Qyrǵyzstan Joǵary memleket­aralyq keńesiniń jetinshi otyrysy ótti.

Memleket basshysy baýyrlas qyrǵyz eline shaqyrǵany úshin Sadyr Japarovqa alǵys aıtyp, bul resmı sapary­nyń maqsaty – qazaq-qyrǵyz baıla­nysyn nyǵaıtyp, ózara tıimdi yntymaq­tastyqty kúsheıte túsý ekenin jetkizdi.

– Biz joǵary saıası dıalogtiń arqa­synda eki eldiń yqpaldastyǵyn jańa sapa­ly deńgeıge kóteremiz. Men buǵan kámil senemin. Qasıetti Alataýdyń qos qyra­ny sııaqty qazaq pen qyrǵyz – ejelden en­shisi bir, taǵdyry ortaq aǵaıyndy halyq­tar. Qıyn sátte bir-birine demeý, qýanysh­ty kúnde tileýles bola bilgen elder. Tarıhtyń talaı tezinen aman ótken dosty­ǵymyz – ata-babadan qalǵan amanat, ur­paqtan-urpaqqa berilgen rýhanı qazyna. Qazir qos halyqtyń arasyn­daǵy qarym-qatynas ózara senim men syılas­tyqqa negizdelgen berik áriptestikke ulasty. Eki eldiń baılanysy odaqtastyq rýhynda damyp keledi. Qyrǵyzstan – Qazaqstannyń aımaqtaǵy basty strategııalyq seriktesiniń biri. Ekijaqty saýda-sattyq kólemi shamamen 2 mlrd dollarǵa jetti. Bul kórsetkishti eseleýge barlyq múmkindik bar. Investısııalyq yntymaqtastyq jyldan-jylǵa nyǵaıyp keledi. Sonyń arqasynda túrli birlesken jobalar tabysty júzege asyryldy. Sý-ener­getıka salasynda ózara úılesimdi ju­mys atqarylyp jatyr. Mádenı-gýma­nı­tarlyq saladaǵy baılanysymyz da kú­sheıip keledi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, elimiz Qyrǵyzstanmen yqpaldastyqty tereńdete túsýge aıryqsha kóńil bóledi.

– Byltyr Odaqtastyq qatynastar­dy keńeıtý týraly tarıhı shartqa qol qoıdyq. Búgin Yntymaqtastyq­tyń keshendi josparyn qabyldaımyz. Osy mańyzdy qadamdar qazaq-qyrǵyz baı­lanysyn damytýǵa tyń serpin be­redi dep senemin. Eki eldiń úkimetteri bul josparda kórsetilgen maqsat-mindet­­ter­di basshylyqqa alýǵa tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qyrǵyzstan Prezıdenti Qazaq­stan­men dostyq, tatý kórshilik jáne bekem baýyrlastyq rýhyndaǵy qarym-qatynasty jan-jaqty nyǵaıtýǵa beıil ekenin jetkizdi.

– Qazaqstan – bizdiń eń jaqyn kórshimiz, Qyrǵyzstannyń syrtqy saıasatynda erekshe oryn alatyn baýyrlas el, negizgi saýda seriktesterimizdiń biri. Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly, Sizdiń qoldaýyńyzdyń arqasynda memleketterimizdiń arasyndaǵy strategııalyq yntymaqtastyq pen odaqtastyq qatynastar nyq damyp kele jatqanyn aıryqsha atap ótkim keledi. Bizdiń halyqtarymyz erteden dostyq pen kelisimde ómir súrdi, bir-birin qoldap otyrdy. Qalyptasqan tatýlyǵymyzdyń negizinde barlyq máseleni birlese sheshe alamyz dep senemin. О́ıtkeni qyrǵyz ben qazaq – egiz sekildi uqsas elder. Uly Abaı «Esh qazaq qyrǵyz ben qazaqtyń bir tuqymdas ekenine talaspaıdy» degen, – dedi Sadyr Japarov.

Otyrys barysynda saýda-ekonomıkalyq, kólik-tranzıttik, sý-energetıkalyq jáne mádenı-gýma­nıtarlyq salalardaǵy ynty­maq­tastyq máseleleri qaras­tyryldy.

Jıynda Qyrǵyz Respýblıkasy Mınıstrler keńesi tóraǵasynyń orynbasary – Sý resýrstary, aýyl sharýashylyǵy, óńdeý ónerkásibi mınıstri Baqyt Torobaev, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, Qyrǵyz Respýb­lıkasy Ekonomıka jáne kommersııa mınıstri Baqyt Sydyqov, Qyrǵyz Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Absattar Syrgabaev, Qyrǵyz Respýblıkasy Memlekettik ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmetiniń dırektory Abdıkarım Alımbaev, Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev, Qyrǵyz Respýblıkasy Energetıka mınıstri Taalaıbek Ibraev, Qazaqstan Respýblıkasy Ener­getıka mınıstri Erlan Aqken­jenov, Qazaqstan Respýb­lıkasy Sý resýrstary jáne ırrı­gasııa mınıstri Nurjan Nur­jigitov, Qyrǵyz Respýblıkasy Mádenıet, aqparat, sport jáne jastar saıasaty mınıstri Mırbek Mambetalıev, Qazaqstan Respýb­lıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva baıandama jasady.

Qazaqstannyń Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek pen Qyrǵyzstannyń Ǵylym, joǵary bilim jáne ınnovasııa mınıstri Baqtııar Orozov Osh memlekettik ýnıversıteti bazasynda L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń fılıaly ashylǵanyn málimdedi.

Kelissózder qorytyndysynda Qazaqstan men Qyrǵyz­stan mem­leketteri basshylarynyń Bir­les­ken málimdemesi qabyldandy.

Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev pen Sadyr Japarov Qazaqstan Respýblıkasy men Qyrǵyz Respýblıkasy Joǵary memleketaralyq keńesi jetinshi otyrysynyń sheshimderine qol qoıdy.

Resmı delegasııa músheleri ekijaqty taýar aınalymyn 2030 jylǵa qaraı 3 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý boıynsha Jol kartasy jáne basqa da úkimetaralyq, vedomstvoaralyq qujattarmen almasty.

 

Sadyr Japarov – «Altyn Qyran» ordeniniń ıegeri

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Sadyr Japarov­ty «Altyn Qyran» ordeni­men marapattady. Prezı­dent marapattaý rásiminde Sadyr Japarovty qyrǵyz halqyn alǵa bastap kele jatqan naǵyz kósh­basshy, bilikti saıasatker dep biletinin aıtty.

– Qyrǵyzstandy kórkeıtý jolyndaǵy qajyrly eńbegińizdi joǵary baǵalaımyz. Salıqaly saıasatyńyzdyń arqasynda elińiz damýdyń jańa kezeńine qadam basty. Qyrǵyz ekonomıkasy joǵary qarqynmen damyp keledi. О́zińizdiń bastamańyzben túrli salada tyń, iri jobalar júzege asyrylyp jatyr. Áleýmettik salada, ǵylym-bilim júıesinde aýqymdy ózgeris jasalýda. Munyń barlyǵy qyrǵyz eliniń ekonomıkasyn nyǵaıtyp, halyqaralyq sah­nadaǵy abyroı-bedelin arttyra túseri sózsiz. Sizdiń kóregen qadam­daryńyz aımaqtaǵy beı­bit­shilik pen turaq­tylyqty nyǵaıtýǵa septigin tıgizdi. Para­satty basshylyǵyńyzben baýyrlas qyrǵyz jurty budan da bıik belesterdi baǵyndyra beretinine kámil senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Qazaq­standa bir týǵan baýyrlas el retinde Qyrǵyzstannyń barlyq jetistikterine shyn júrekten qýanatynyn jetkizdi.

– Qazaq pen qyrǵyz – ejelden enshisi bir, aǵaıyndy halyq­tar, salt-dástúri men tarıhy ortaq elder. Bizdiń tilimiz ben dilimiz, atymyz ben zatymyz uqsas. Búginde elderimiz arasynda ózara senim men syılastyqqa negiz­delgen qarym-qatynas ornaǵan. Odaqtastyq rýhyndaǵy baılanysymyz nyǵaıyp keledi. Qos memlekettiń strategııalyq árip­testigi qarqyndy damyp jatyr. Siz bul iske ólsheýsiz úles qosyp jatyrsyz. Birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasynda qazaq-qyrǵyz yqpaldastyǵy jańa qarqyn aldy. Strategııalyq árip­testikti tereńdetýge baǵyt­talǵan tyń bastamalar kóterildi. Memleketterimizdiń múddesine saı jańa ortaq jobalar qolǵa alyndy. Mańyzdy bastamalar qos halyqqa tán shynaıy baýyrlastyqty kórsetip, dostyǵymyzdy odan ári bekemdeı túsedi dep sanaımyn. Qazirgi almaǵaıyp kezeńde osy yntymaǵymyzdy kúsheıtýdiń aıryqsha máni bar. Sebebi bizdiń myzǵymas birligimiz – baǵa jetpes baılyǵymyz. Qyrǵyzdyń zalqar aqyny Toqtaǵul Satylǵanovtyń «Jaqsy adamnyń belgisi – el qamy úshin kúıiner» degen sózi bar. Siz qyrǵyz elin órkendetý jolynda tabandy eńbek etip, halqyńyzǵa adal qyzmet etip kelesiz. Sondaı-aq halyqtarymyz arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty nyǵaıta túsýge orasan zor eńbek sińirip jatyrsyz. Muny barsha qazaq jurty jaqsy biledi. Osyǵan oraı, men sizdi Qazaqstan Respýblıkasynyń eń joǵary memlekettik nagradasy – «Altyn Qyran» ordenimen marapattaý týraly sheshim qabyl­dadym. Bul nagrada – Qazaq eliniń sizge jáne búkil qyrǵyz halqyna degen erekshe qurmeti men shynaıy alǵysynyń rııasyz belgisi, – dedi Prezıdent.

Sadyr Japarov Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵary memlekettik nagradasymen marapattaǵany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa jáne qazaq halqyna alǵys aıtyp, muny Qyrǵyz eline kórsetilgen syı-qurmettiń belgisi retinde qabyl alǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq bul eki eldiń strategııalyq seriktestigi men odaqtastyǵynyń joǵary deńgeıin aıqyndaıtynyn atap ótip, ýaqyttyń barlyq synynan ótken yntymaqtastyqtyń aldaǵy kezeńde de nyǵaıa beretinine senim bildirdi.

 

Indýstrııalyq saýda-logıstıka kesheni iske qosylady

Kelissózder qorytyn­dy­­syn­da Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń Pre­zı­denti Sadyr Japarov BAQ ókilderi úshin baspasóz brıfıngin ótkizip, málimdeme jasady.

Prezıdent, eń aldymen, Bishkekke resmı saparmen kelýge shaqyrǵany úshin Qyrǵyzstan Prezıdenti Sadyr Japarovqa alǵys aıtyp, baýyrlas qyrǵyz jerine qadam basqan saıyn aıyr qalpaqty aǵaıynnyń ystyq yqylasyn sezinetinin jetkizdi.

Memleket basshysy Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń Joǵary memleketaralyq keńesiniń jetinshi otyrysy barysynda ekijaqty qatynastarǵa qatysty birqatar ózekti másele egjeı-tegjeı talqylanyp, eki eldiń de múddesine saı keletin mańyzdy kelisimderge qol jetkizilgenin málimdedi.

– Baýyrlas memleketter retinde kez kelgen máseleni ózara senim men odaqtastyq rýhynda sheshemiz degen paıymǵa keldik. Bizdiń ózara tıimdi yqpaldastyqty odan ári keńeıtýge nıetimiz bar. Oǵan saıası kúsh-jigerimiz de jetedi dep kámil senemin. Búgingi kelissózderdiń nátıjesi týraly jańa ǵana qurmetti Prezıdent aıtyp ótti. Biz, eń aldymen, saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa aıryqsha nazar aýdaryp otyrmyz. Qazaqstan – Qyrǵyzstannyń saýda jáne ınvestısııa salasyndaǵy negizgi seriktesiniń biri. Byltyr ózara taýar aınalymy 1,7 mlrd dollarǵa jetti. Bıylǵy jarty jyldyń kórsetkishteri de jaman emes. Aldaǵy 5 jylda saýda-sattyq kólemin 3 mlrd dollarǵa deıin arttyrýǵa múddelimiz. Sondyqtan búgin arnaıy Jol kartasyna qol qoıyldy. Jalpy, ekijaqty saý­da aınalymyn ulǵaıtýǵa mol múmkindik bar. Kelesi jyly qazaq-qyrǵyz shekarasynda salynyp jatqan Indýstrııalyq saýda-logıs­tıka kesheni iske qosylmaq, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń pikirinshe, eki eldiń agroónerkásiptegi áleýeti zor.

– Bul saladaǵy taýar aınalymy jalpy saýda-sattyqtyń 25 paıyzyna teń. Sondyqtan ónim kólemin arttyrý, birlesken kásiporyndar ashý óte mańyzdy. Osy oraıda qos eldiń úkimetterine aldaǵy eki jylǵa arnalǵan Jol kartasyn qabyldaý týraly tapsyrma berildi, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev qazaq ınvestorlary qyrǵyz ekono­mıkasynyń mańyzdy sektorlaryn damytýǵa úles qosyp kele jatqanyna nazar aýdardy. Qazaqstan keıingi 20 jylda Qyrǵyzstan ekonomıkasyna 1,4 mlrd dollar ınvestısııa salǵan. Onyń ishinde áleýmettik mańyzy zor jobalar bar.

– Biz birlesken kásip­oryn­dardyń tıimdi jumys isteýi úshin qolaıly jaǵdaı jasaı beremiz dep kelistik. Sondaı-aq qazaq-qyrǵyz shekarasynyń ótkizý múmkindigin arttyrýǵa basa mán berdik. Júk tasymaly máselesine de erekshe nazar aýdardyq. Keıingi kezde osy baǵytta birqatar aýqymdy is-shara atqaryldy. Qazir shekaradaǵy se­giz ótkizý beketin jańǵyrtý jumy­sy júrgizilip jatyr. Bul ju­mys al­daǵy eki jylda tolyq aıaqta­la­dy. Ony eki el úkimeti erekshe ba­qy­­laýda ustaıdy. Munyń bári óz­ara saýda kólemin arttyrýǵa sep­ti­gin tıgizedi, – dedi Memleket basshysy.

Taǵy bir ózekti másele – aımaq­tardyń yqpaldastyǵyn jandandyrý. Bul rette memleketter basshylary Aımaqaralyq forým­nyń kelesi otyrysyn kóp sozbaı ótkizýge kelisken. Sonymen qatar kelissózder barysynda sıfrlandyrý jáne elektrondyq úkimet salasyndaǵy yntymaqtastyq áleýeti talqylanǵan. Taraptar ekonomıka salasyn sıfrlandyrý úshin tájirıbe almasýǵa jáne aqparattyq baılanysty kúsheıtýge ýaǵdalasty.

Memleket basshysy sý-energetıka salasyndaǵy qarym-qatynasty úılestirý máselesine aıryqsha toqtaldy.

– Transshekaralyq sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný aımaqtaǵy turaqtylyq pen ornyqty damýdyń mańyzdy faktoryna aınalyp otyr. Osy baǵyttaǵy yntymaqtastyqty jalǵastyrǵan jón dep sanaımyz. Biz barlyq kelisimdi múltiksiz oryndaýǵa jáne strategııalyq mańyzy bar birlesken jobalardy júzege asyrý úshin kúsh-jigerimizdi jumyldyrýǵa daıynbyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sonymen qatar kelissóz barysynda mádenı-gýmanıtarlyq qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa basa mán berilgen.

– Keıingi jyldary rýhanı baılanysty jandandyrý úshin kóptegen is-shara atqa­ryl­dy. Byltyr Astanada qurmet­ti Prezı­dentpen birge Aıkól Manas­tyń eskertkishin ashtyq. Búgin Bishkekte baýyrlastyǵymyzdyń taǵy bir nyshany – «Dostyqtyń altyn kópiri» eskertkishin ashamyz. Men muny qyrǵyz eliniń qazaq halqyna degen aıryqsha qurmeti dep bilemin. Qurmetti Prezıdentke jáne barsha qyrǵyz halqyna alǵys aıtamyn. Byl­tyr Qyrǵyzstan Prezıdenti­niń Qazaqstanǵa sapary aıasynda eki eldiń jastaryn jaqyndastyra túsetin birqatar ýaǵdalastyq­qa qol jetkizgen edik. Sonyń nátıjesinde L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti­niń Osh qalasyndaǵy fılıaly ashyldy. Budan bólek, Qazaqstan Úkimeti qyrǵyz stýdentterine 50 grant bólip otyr. Kelesi jyldan bastap grant sanyn 60-qa deıin kóbeıtemiz dep sheshtik. Kesheden beri Bishkekte Qazaqstannyń kıno kúnderi, Úshinshi jastar forýmy ótip jatyr. Munyń bári halqymyzdyń ǵasyrlar boıy qalyptasqan rýhanı baılanysyn nyǵaıta túsedi. Kezdesý barysynda týrızm jáne sport salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa kóńil bólindi. Kelesi jyly Qyrǵyz elinde 6-shy Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary ótedi. Dúbirli dodanyń tabysty ótýine tilektespiz, bizdiń jaqtan qoldaý kórsetýge daıynbyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdentter sondaı-aq jahandyq jáne aımaqtyq máse­leler týraly pikir almasqan. Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan men Qyrǵyzstan­nyń kóptegen halyqaralyq túıt­kilge qatysty ustanymy – ortaq. Ásirese Ortalyq Azııadaǵy yqpaldastyqty kúsheıtý eki eldiń múddesine saı keledi.

– Bıyl aımaqtaǵy memleketter basshylary kezekti Konsýltatıvtik kezdesýde bas qosyp, osy máselelerdi talqy­laımyz. Qazaqstan men Qyr­ǵyzstan Birikken Ulttar Uıymy jáne basqa da qurylymdar aıasynda tabysty seriktestik ornat­qan. Bul rette Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin Birikken Ulttar Uıymynyń Ornyqty damý maqsattary boıynsha óńir­lik ortalyǵyn qurýǵa qoldaý kórset­keni úshin qyrǵyz tarapyna alǵys aıttyq. Biz Qyrǵyzstannyń 2027–2028 jyldary Birikken Ult­tar Uıymy Qaýipsizdik keńesi­niń turaqty emes múshesi bolýyn tolyq qoldaımyz. Qyrǵyz eli­niń Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy, Túrki memleketteri uıymy tóraǵasy retinde atqaryp jatqan jumysyn joǵary baǵalaımyz. Qyrǵyz baýyrlar da Qazaqstannyń Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary keńesi aıasyndaǵy bastamalaryn únemi qoldap júredi. Biz buǵan rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Jalpy, bul sapar eki eldiń yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaıta túseri anyq. Búgingi kelisimder – sonyń aıqyn dáleli. Endi, solardy tıimdi júzege asyrý mańyzdy. Qazaq tarapy bul úshin qajetti áreketterdi jasaýǵa da­ıyn, – dep qorytyndylady sózin Memleket basshysy.

Prezıdent Sadyr Japarov Bishkek tórindegi búgingi kelis­sózderdiń qorytyndysy nátıjeli bolǵanyna nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, elderimizdiń arasynda ózara saýda-cattyqtyń jandanýyna, ınvestısııa tartýǵa jáne mádenı-gýmanıtarlyq yqpaldastyqty nyǵaıtýǵa oń septigin tıgizetin qolaıly saıası yntymaqtastyq qalyptasqan.

– Qyrǵyz-qazaq memlekettik shekarasyndaǵy ındýstrııalyq saýda-logıstıkalyq kesheniniń qurylysy, Almaty oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaý úshin kóterme saýda-taratý ortalyǵyn ashý, «Almaty – Ystyq­kól» avtokólik jolyn salý sekildi birlesken jobalarǵa aıryqsha mán berildi. Biz saýda kólemin ulǵaıtý, ózara saýda-cattyqtaǵy taýarlar nomenklatýrasyn keńeıtý jáne bızneske qolaıly jaǵdaı jasaý máselelerin talqyladyq, – dedi Qyrǵyz eliniń basshysy.

 

Qyrǵyz eliniń qaıratkerleri qurmetke bólendi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qyrǵyzstannyń birqatar memleket jáne qoǵam qaıratkerin marapattady.

Memleket basshysynyń Jar­ly­ǵymen Qazaqstan men Qyrǵyz­stan arasyndaǵy dostyq jáne odaqtas­tyq qatynastardy damytý­ǵa qosqan eleýli úlesi úshin Qyrǵyz Respýblıkasy Mınıstrler kabı­neti tóraǵasynyń orynbasary – Memlekettik ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Kamchybek Tashıev I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.

Qyrǵyz Respýblıkasynyń VII shaqyrylǵan Jogorký Keneshiniń depýtaty Dastanbek Jumabekov, Qyrǵyzstan Prezıdentiniń keńes­shisi Arslan Koıchıev, qoǵam qaı­ratkeri Askar Salymbekov II dá­re­jeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.

Prezıdent Qyrǵyz Respýblı­ka­sy­nyń kórnekti memleket qaırat­kerleri qajyrly eńbek etip, ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa zor úles qosyp júrgenin atap ótti.

– Sonyń arqasynda saıası, eko­no­mıkalyq, mádenı baıla­nys­tarymyz nyǵaıyp keledi. Parlamentaralyq yqpaldas­tyǵy­myz da kúsheıe tústi. Osy oraıly sátte men Ulttyq qaýip­siz­dik memlekettik komıteti­niń tór­aǵasy Kamchybek Tashıevke shynaıy rıza­shy­lyǵymdy bildiremin. Siz qaýip­siz­dik salasyndaǵy ekijaqty áriptes­tikti tereńdetýge zor úles qosyp jatyr­syz, aımaqtaǵy turaq­ty­lyq­ty qamtamasyz etý jolynda at­qarǵan tabandy eńbegińiz joǵa­ry baǵaǵa laıyq. Búgingi shara – jaı ǵana marapattaý rási­mi emes. Bul – Qazaqstannyń Qyrǵyz halqyna degen zor rıza­shy­ly­ǵy men qurmetiniń belgisi. Son­dyqtan bul kún máńgi baýyr­las­tyq pen tatý kórshiliktiń jar­qyn úlgisi retinde qazaq-qyr­ǵyz qaty­nasy­nyń jylnamasyna altyn árip­pen jazylady dep oılaımyn. Sizder Qyrǵyzstannyń kórkeıýine, son­daı-aq eki el ara­syndaǵy jan-jaq­ty qarym-qatynasty nyǵaı­týǵ­a mol úles qosa beresizder dep sene­min, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

 

«Dostyqtyń altyn kópiri» eskertkishi ashyldy

Memleketter basshylary Bishkek qalasyndaǵy Qazaqstan men Qyrǵyzstan dostyǵy alleıa­synda ornalasqan «Dostyqtyń altyn kópiri» eskertkishiniń ashylý rásimine qatysty. Moný­ment qos halyqtyń uly qalam­ger­leri Muhtar Áýezov pen Shyńǵys Aıtmatovqa arnalǵan. Qyrǵyz­stan­daǵy qazaqtar qaýymdastyǵy basta­ma­shy bolǵan bul joba eki el bas­shylary tarapynan qoldaý tapqan.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eskertkishti ashý rásiminde búgin qazaq pen qyrǵyz úshin erekshe kún ekenin atap ótti.

– Muny eki el baýyrlasty­ǵy­nyń aıqyn kórinisi jáne qyrǵyz halqynyń qazaq jurtyna degen aıryqsha qurmetiniń belgisi dep bilemiz. Eń aldymen, osy ıgi bastamaǵa qoldaý kórsetken Prezıdent Sadyr Japarovqa zor alǵys aıtamyn. Búkil Qyrǵyz eline shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Bul jer tarıhı shahardaǵy rýhanı ortalyqtyń birine aınalady dep senemin. Byltyr Astanada Aıkól Manasqa eskertkish qoıyldy. Mundaı bastamalar týysqan elderdiń dostyǵy men yqpaldastyǵyn nyǵaıta túseri sózsiz. Shyn máninde, qazaq pen qyrǵyzǵa bir-birinen jaqyn jurt joq. Biz – bir týǵan elmiz. Qanymyz ben janymyz – bir, tamyrymyz ben tarıhymyz – ortaq. Ǵasyrlar boıy jalǵasyp kele jatqan dostyǵymyz áldeqashan ýaqyt synynan ótken. Barsha álem baýyrlastyǵymyzǵa kýá bolyp otyr. Biz baǵa jetpes baılyǵymyz – yrysty yntymaǵymyzdy saqtaı bilýimiz kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń uly perzentteri tatýlyǵymyz týraly kóptegen taǵylymdy sóz qaldyrǵanyna toqtaldy.

– Jyr alyby Jambyldyń qos halyq jaıly «Júregi – bir, joly – bir, syılasqan tatý teń boldy» degen sózi bar. Al áıgili Toqtoǵul «Qanatym – qazaq týysqan» dep tolǵaǵan. Muhtar Áýezov pen Shyńǵys Aıtmatov ta ózara tilektes halyqtarymyzdyń júrek sózin shyǵarmalary arqyly jetkizgen. Muhtar Áýezov qyrǵyzdyń epıkalyq muralaryn jańǵyrtýǵa ólsheýsiz úles qosqan. «Manas» jyryn tereń zerttegen. Ataqty dastandy keńestik júıeniń qaıshysynan aman alyp qalǵan. Sondaı-aq Muqań – Aıtmatovtyń ǵalamat shyǵarmashylyq áleýetin alǵash tanyǵan qalamgerdiń biri. Al Shyńǵys Tórequluly: «О́zge elderge barǵanda ózimmen birge ala júretin eki ulttyq qundy­ly­ǵym bar. Ol – Manas pen Muhtar Áýezov» degen. Bul – rýhanı qundy­lyqtarymyzdyń eki elge de ortaq ekenin pash etetin aıqyn kórset­kish. Zańǵar jazýshynyń «Jámılá», «Aq keme», «Ana-Jer-Ana», «Borandy beket» shyǵar­ma­lary qazaq ádebıetiniń de qazy­nasyna qosylǵan asyl muralar dep kúmánsiz aıtýǵa bolady. Uly tulǵalarymyzdyń dostyǵy men ózara syılastyǵy keıingi býynǵa úlgi-ónege ekeni sózsiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy mundaı sabaqtastyq san túrli salada jal­ǵa­syp kele jatqanyn jetkizdi.

– Áýezovtiń «Qarash-qarash oqıǵasy», «Kókserek» týyndylaryn qyrǵyz rejısserleri Bolot­bek Shamshıev pen Tolomýsh О́keev kıno tilinde sóıletti. Al qazaq rejısseri Ardaq Ámirqulov «Qosh bol, Gúlsarynyń» jelisi­men kórkem fılm túsirgen. Elderi­mizdiń arasyndaǵy tyǵyz rýhanı baılanysty máńgi dostyq pen tatý kórshiliktiń arqaýy deýge bolady. Ony baǵalaı bilý jáne nyǵaıta túsý – barshamyzǵa ortaq paryz. Bul – uly jazýshylarǵa, sondaı-aq naǵyz eldikke arnalǵan biregeı eskertkish, qazaq-qyrǵyz baýyrlastyǵynyń aıqyn belgisi. Búkil Qazaq eliniń aıyr qalpaqty aǵaıynǵa yqylasy erekshe. Biz qyrǵyz aǵaıynnyń da dál sondaı rııasyz peıilin únemi sezinip júremiz, – dedi Prezıdent.

Saltanatty is-sharaǵa Qazaq­stan men Qyrǵyzstannyń resmı delega­sııa músheleri, sondaı-aq eki el­diń zııaly qaýym ókilderi qatysty.

 

Maıdanger jazýshy atyndaǵy bilim oshaǵy

Memleket basshysy Bishkek qalasynda Kemel Toqaev atyndaǵy №33 mektep-gımnazııaǵa bardy. Qasym-Jomart Toqaev pen Sadyr Japarov bilim oshaǵyn birge aralap kórdi.

Bul ǵımaratta Uly Otan soǵy­sy jyldary Frýnze jaıaý ásker ýchılıshesi ornalasqan. Qazaq­stan Prezıdentiniń ákesi – soǵys ardageri, jazýshy Kemel Toqaev dál osy jerden maıdanǵa attanǵan.

Bilim oshaǵyna K.Toqaev esimin berý týraly bastamany Prezıdent Sadyr Japarov bıyl mamyr aıyn­da kótergen edi.

Memleket basshysy bilim ordasynyń ustazdarymen jáne oqýshylarymen áńgimelesti.

Osymen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qyrǵyz Res­pýb­lıkasyna resmı sapary aıaqtal­dy. Halyqaralyq Manas áýe­jaıynan Memleket basshysyn Qyr­ǵyzstan Prezıdenti Sadyr Japarov qurmetpen shyǵaryp saldy.