2025 jyldyń 26 tamyzynda Qazan qalasyndaǵy Musa Jálıl atyndaǵy akademııalyq memlekettik opera jáne balet teatrynda qazaqstandyq kompozıtor Hamıt Shanǵalıevtiń «Han Sultan. Altyn Orda» atty operasy alǵash ret kórermen nazaryna usynyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoıylymdy Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatry sahnalady. Bul gastrol Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 30 jyldyq mereıtoıyna arnaldy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń, Tatarstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrliginiń, sondaı-aq Qazaqstannyń Qazandaǵy Bas konsýldyǵynyń qoldaýymen júzege asty.
Qazanda osy kúnderi birneshe iri mádenı sharalar qatar ótip jatqanymen, jańa operaǵa degen qyzyǵýshylyq joǵary boldy. Barlyq 990 bılet nebári bir apta ishinde satylyp ketken. Premera sońynda kórermender uzaq ýaqyt boıy qol soǵyp, jyly pikirlerimen bólisti.
«Shynaıy áser aldym. Alǵashynda asa kútpegen edim, biraq endi kelesi bólimin asyǵa kútemin», dedi kórermenderdiń biri antrakt kezinde.
Bul kesh Qazaqstan men Tatarstan halyqtaryn ortaq tarıh pen mádenıet aıasynda taǵy da jaqyndatqan erekshe oqıǵa boldy. Qoıylymdy Italııanyń áıgili sahnalarynda eńbek etken rejısser Davıde Lıvermore sahnalady. Operada 200-den astam ártis óner kórsetip, jandy mýzyka men áserli sahnalyq kórinister kórermendi tarıhı dáýirge jeteledi.
Ashylý saltanatynda Tatarstan Premer-mınıstriniń orynbasary Leıla Fazleeva quttyqtaý sóz sóılep, Qazaqstan men Tatarstan arasyndaǵy mádenı baılanystyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Bizdiń ortaq tarıhymyzǵa, dástúrimiz ben qundylyqtarymyzǵa jaqyndastyrǵandary úshin áriptesterimizge shyn júrekten alǵys aıtamyn. Búgin biz tek óner týyndysyn emes, ǵylym men mádenıetti toǵystyrǵan erekshe eńbekti kórgeli otyrmyz. О́ıtkeni bul spektakldiń jasalýyna Qazaqstan men Tatarstan ǵalymdary, sondaı-aq bizdiń Akademııamyz belsene qatysyp, óz úlesterin qosty. Osy qoıylymnan biz tarıhymyzdyń tereń mánin kóremiz. Durysy – bir tarıhty, ol bizdiń halyqtardy biriktiretin ortaq taǵdyr. Sondaı-aq aldaǵy merekelerdiń aldynda bizdi osylaı birge tabystyrǵan Qazaqstannyń Qazandaǵy Bas konsýlyna erekshe alǵys aıtamyn», dedi Leıla Renatqyzy.
Qazaqstannyń Qazandaǵy Bas konsýly Erlan Ysqaqov qoıylym Joshy Ulysynyń 800 jyldyǵyna oraı usynylǵanyn jáne onyń eki halyq arasyndaǵy rýhanı baılanysty nyǵaıtatynyn atap ótti. Sondaı-aq ol Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 30 jyldyǵy eldiń turaqtylyǵy men damýynyń kepili ekenin aıtty.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva óziniń quttyqtaý hatynda Qazaqstan men Tatarstan arasyndaǵy mádenı qarym-qatynastyń artyp kele jatqanyn, al bul jobanyń eki el arasyndaǵy shyǵarmashylyq yntymaqtastyqtyń aıqyn dáleli ekenin atap ótti.
«Biz úshin Hamıt Shanǵalıevtiń «Han Sultan. Altyn Orda» operasynyń premerasyn Qazaqstannyń jetekshi teatrlarynyń biriniń oryndaýynda Tatarstan jurtshylyǵyna usyný – úlken mártebe. Bul múmkindikti jasaǵany úshin Rýstam Mınnıhanovqa alǵys aıtamyn. Qoıylymǵa túrkitildes elderdiń aldyńǵy qatarly ǵylymı-zertteý ortalyqtary men tarıhshylary úles qosty. Olardyń eńbegi dáýirdiń shynaıy beınesin qaıta jańǵyrtýǵa múmkindik berdi. Barlyq kórermenge tamasha áser tileımin. Senemin, bul premera sizder úshin shabyt pen ortaq uly tarıhymyzǵa degen maqtanyshtyń qaınar kózi bolady, ónermen qaýyshýdan qýanysh syılaıdy. Sizderdiń oı-pikirlerińiz ben áserlerińizdi asyǵa kútemiz. Biz birlesip áli de yntymaqtastyǵymyzdy nyǵaıtyp, damı túsetinine senemin. Tatarstan halqyna shyn júrekten beıbit ómir, turaqtylyq pen ósip-órkendeý tileımin!» dep atap ótti Aıda Balaeva.
Teatr dırektory Aınur Kópbasarova óz sózinde Tatarstan basshylyǵyna jáne Qazaqstan tarapyna kórsetken qoldaý men jyly qabyldaý úshin alǵys bildirip, «Han Sultan» operasynyń tarıhı muraǵa degen qurmetti qaıta jańǵyrtqanyn aıtty. Onyń pikirinshe, bul qoıylym halyqtar arasyndaǵy dostyqty beıneleıtin rýhanı kópirge aınaldy.
Kórermenderge arnalyp teatr foıesinde Qazaqstanǵa arnalǵan fotokórme de uıymdastyryldy. Kórme qonaqtarǵa elimizdiń mádenıeti men tarıhyn, tabıǵatyn jáne sáýlettik kelbetin tanystyrdy.
Premeraǵa sheteldik dıplomatııalyq ókilder, qoǵam qaıratkerleri, isker top ókilderi, Tatarstan BAQ ókilderi jáne qazaq dıasporasynyń músheleri qatysty.
Sonymen qatar premera qarsańynda «Tatar-ınform» aqparat agenttiginde arnaıy baspasóz máslıhaty ótti. Oǵan Tatarstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstriniń orynbasary Damır Natfýllın, Qazaqstannyń Qazandaǵy Bas konsýly Erlan Ysqaqov, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń dırektory Aınur Kópbasarova, bas dırıjer Nurjan Baıbýsınov, kompozıtor Hamıt Shanǵalıev jáne bas kıim sýretshisi Aınur Erimbetova qatysty.
Damır Natfýllın qoıylymnyń anshlagpen ótkenin atap ótip, Qazaqstan tarapyna jáne teatr ujymyna tabysty yntymaqtastyq úshin alǵys bildirdi. О́z kezeginde Erlan Ysqaqov premeranyń Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 30 jyldyǵy men Tatarstannyń Memlekettik egemendigi týraly Deklarasııasynyń 35 jyldyǵy qarsańynda ótýi – sımvoldyq mánge ıe ekenin aıtty.
Baspasóz máslıhatynda qoıylymnyń daıyndyq barysy, tarıhı derekterdiń naqtylyǵy, ulttyq aspaptardy partıtýraǵa qosý erekshelikteri aıtyldy. Jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berilgen soń, spektaklge arnalǵan arnaıy tızer kórsetildi.
Sonymen qatar, teatr dırektory Aınur Kópbasarova bolashaqta Altyn Orda dáýirinde memleket qalyptastyrýǵa úles qosqan áıelder týraly kórkem fılm túsirý josparlanyp otyrǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, ǵalymdarmen birlesken bul joba túrki áleminiń umyt qalǵan tarıhı kezeńin qaıta jańǵyrtýǵa baǵyttalmaq.
Kezdesý sońynda ol Tatarstan men Qazaqstan basshylyǵyna qoldaý kórsetkeni úshin rızashylyǵyn bildirdi.