Sarapshylar arasynda ınflıasııa men turaqsyz ekonomıkalyq ahýal jaǵdaıynda qazaqstandyqtarǵa uzaq merzimge teńgemen salymdarǵa abaılap qaraý kerek degen pikir basym. Kóptegen bankter tolyqtyrý jáne alý múmkindigi bar ónimderdi usynady, bul depozıtterdi qarjyny basqarý úshin yńǵaıly qural etedi. Joǵary stavkalarǵa qaramastan, eldegi ınflıasııa kiristiliktiń bir bóligin «jeı» alady. Sarapshylar qarajatty uzaq merzimge ornalastyrar aldynda ınflıasııanyń naqty deńgeıin eskerýdi usynady, dep jazady dep jazady Egemen.kz.
Al Qazaqstandyq depozıtterge kepildik berý qory 2025 jylǵy tamyzdyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha syıaqynyń banktik stavkalarynyń dınamıkasy týraly sholýynda 2025 jylǵy tamyzda syıaqy mólsherlemeleri boıynsha eleýli ózgerister bolmaǵanyn aıtady.
Bazalyq mólsherlemeniń 16,5% -ǵa deıin kóterilýi saldarynan 2025 jylǵy naýryz-sáýirde depozıtter boıynsha mólsherlemelerdiń jappaı kóterilýi baıqaldy,
Merzimdi emes depozıtter
Mundaı depozıtter qarajatty kez kelgen ýaqytta tómendetilmeıtin qaldyq sheginde tolyqtyrýǵa jáne alýǵa múmkindik beredi, olar kútpegen shyǵystar jaǵdaıynda qarjyny saqtaýǵa arnalǵan. Paıyzy Ulttyq banktiń bazalyq stavkasyna jaqyn.
2025 jylǵy tamyzdaǵy merzimsiz depozıtter boıynsha:
• 1 iri bank (aktıvter mólsheri boıynsha naryq úlesi 10% -dan joǵary) syıaqy mólsherlemesin 0,2 paıyzdyq tarmaqqa 15,3% -ǵa deıin tómendetti;
• 1 jańa bank 15,5% mólsherlemesi boıynsha merzimdi emes depozıtterdi tarta bastady.
Merzimdi salym
Jınaq jáne merzimdi emes salymdar arasyndaǵy ymyraly nusqa retinde merzimdi salym merzimdi emes salymǵa qaraǵanda neǵurlym joǵary prosenttik stavka usynady jáne bul rette jınaq salymdarymen salystyrǵanda qarajatty basqarýda neǵurlym ıkemdi jaǵdaılardy qamtamasyz etedi.
2025 jylǵy tamyzda bankterdiń saıttaryna júrgizilgen monıtorıngtiń nátıjeleri boıynsha tolyqtyrý quqyǵy bar merzimdi depozıtter boıynsha syıaqy mólsherlemesinde ózgerister bolǵan joq, dep habarlaıdy qor.
Merzimdi depozıtter boıynsha stavkalar merzimge baılanysty túrlenedi. Mysaly, 3 aıǵa salym úshin eń joǵary stavka 18,0% quraıdy, al barlyq bankter boıynsha stavkalardyń ortasha máni - 15,9%; 6 aı merzimge eń joǵary mólsherleme - 17,0%, al osy merzimge barlyq bankter boıynsha ortasha mólsherleme - 16,0%; 12 aı merzimge eń joǵarǵy mólsherleme - 15,0%, ortasha mólsherleme - 13,8%.Jınaq depozıti
Qaıtarylmaıtyn depozıtter tolyqtyrýǵa bolatyndarǵa jáne depozıt merzimi ishinde tolyqtyrýǵa bolmaıtyndarǵa bólinedi. 2025 jylǵy tamyzda tolyqtyrý quqyǵy bar jınaq depozıtteri boıynsha bir orta bank (aktıvter mólsheri boıynsha naryq úlesi 3-ten 10% deıin qosa alǵanda) syıaqy stavkasyn 6 aı merzimge 1,4 p.t., 18,4% deıin kóterdi.
Qysqa merzimge (3-6 aı) tolyqtyrý quqyǵy bar jınaq depozıtteri neǵurlym kiristi retinde tanyldy.
Máselen, 3 aı merzimge eń joǵary mólsherleme barlyq bankter boıynsha ortasha máni 16,4% bolǵanda 18,0% quraıdy. 6 aı merziminde eń joǵarǵy mólsherleme 18,4% -ǵa, ortasha 16,5% -ǵa jetedi. Uzaq merzimdi depozıtter boıynsha mólsherlemeler (24 aıǵa jáne odan kóp) aǵymdaǵy jyldyń basynan beri ózgermeıdi, osylaısha, ortasha mólsherleme 24 aı merzimge 7,2% -dy, al 24 aıdan astam merzimge - 8,4%.2025 jylǵy tamyzda tolyqtyrý quqyǵynsyz jınaq depozıtteri boıynsha 1 orta bank (aktıvter mólsheri boıynsha naryq úlesi 3-ten 10% deıin qosa alǵanda) mólsherlemeni 6 aı merzimge 0,6 p.t.
Tolyqtyrý quqyǵynsyz jınaq depozıtteri qysqa merzimge (3-6 aı) eń joǵary mólsherlemeni usynady. Mysaly, 3 aı merzimge eń joǵarǵy stavka 19,0% quraıdy, ortasha stavka 17,6%. 6 aı merziminde eń joǵarǵy mólsherleme 19,0% -ǵa jetedi, biraq bul ekinshi banktiń usynysy, al ortasha mólsherleme 17,8%. Tolyqtyrý quqyǵy bar depozıttermen salystyrǵanda 24 aı merzimge tolyqtyrýsyz depozıtter de aıtarlyqtaı joǵary stavkalardy usynady: eń joǵarysy 15,0% -ǵa, ortasha 12,3% -ǵa jetedi.
Syıaqy mólsherlemesi ózgermeli depozıtter
Bul salymdar, olar boıynsha paıyzdyq stavka belgilengen bolyp tabylmaıdy jáne sharttyń qoldanylý merzimi ishinde ózgerýi múmkin. О́zgermeli mólsherlemeniń ózi eki bazalyq kórsetkishtiń jáne paıyzdyq spredtiń quramdas bólikteri.
Syıaqy mólsherlemesi ózgermeli depozıtter qazaqstandyq naryq úshin jańa ónim bolyp tabylady jáne qazirgi ýaqytta 2 bank qana osyndaı depozıtterdi usynady, bul rette paıyzdyq spred pen syıaqynyń qorytyndy mólsherlemesi (GESV) eki bankte birdeı bolyp tabylady jáne -1,75 (bazalyq mólsherlemege teris spred) jáne 15,9% -dy quraıdy.
Bankter saıttarynyń sońǵy birneshe aı ishindegi monıtorıngi qazaqstandyq bankterdiń syıaqy mólsherlemeleri joǵary deńgeıde ekenin kórsetedi, bul rette núktelik ósý aı saıyn bolady, dep qorytyndylady MQKK. Qazaqstanda 2025 jylǵy shildede ınflıasııa 2025 jylǵy maýsymnyń deńgeıinde saqtalyp, 11,8% -dy qurady, nátıjesinde qorda «ınflıasııanyń aǵymdaǵy deńgeıi men naryqta usynylatyn stavkalardyń araqatynasy teńgelik salymdar boıynsha naqty kiristilikti qamtamasyz etedi» dep sanaıdy.
Sarapshylar pikiri
Sarapshylardyń atap ótýinshe, Qazaqstandaǵy teńgelik depozıtterdiń kiristiligi ınflıasııadan tómen, sondyqtan olardyń naqty kirisi teris bolýy múmkin, sondaı-aq olar uzaq merzimdi jınaqtarǵa nashar. Joǵary kiristilikti teńgedegi iri somadan alýǵa bolady, biraq ol úshin aıtarlyqtaı jınaq aqsha bolý kerek. Kiristilik negizgi mólsherlemege, sondaı-aq árbir banktiń saıasatyna baılanysty.
Qazaqstandyq sarapshy B. Zııabekov teńgemen kiristilikti uzaq merzimge belgileý qazir qaýipti: mólsherlemeler ósýi múmkin, al ınflıasııa paıdany jeýi múmkin. Ol aqshany uzaq merzimdi depozıtterge ornalastyrmaı, 3-6 aıǵa qysqa quraldardy paıdalanýdy, qajet bolǵan sátte neǵurlym tıimdi jaǵdaılarǵa kóshýge bolatynyn usynady. «Teńgedegi jınaqtardy depozıtterde saqtaý turaqtylyq pen kapıtaldy qorǵaýdy kózdeıtinder úshin oryndy sheshim bolýy múmkin. Alaıda jeke qarjylyq maqsattardy, ınflıasııa deńgeıin jáne valıýtalyq táýekelderdi eskerý mańyzdy. Qarjyny saýatty basqarý - bul árdaıym kiristilik, ótimdilik jáne táýekelder arasyndaǵy teńgerim týraly.Eger ınflıasııa báseńdemese, bazalyq mólsherlemeni kóteredi - jáne naryqta neǵurlym tıimdi usynystar paıda bolady. Qazir árbir aktıv jumys istep, ınflıasııadan tys kiris ákelýi tıis, - deıdi sarapshy.