Laktap boıaý baǵytynda jumys isteıtin «TAUDI» kásiporny – búginde naryqtaǵy baǵytyn aıqyndaǵan ujymdar sanatynda. Zaýytqa bas suqqanda kórgenimiz – kádimgi qapqa salynǵan untaq-un. Syrt kózge tómengi sortty bıdaı uny tárizdi kórinedi. Mamandardyń aıtýynsha, bul kádimgi tas uny eken. Zaýyt múmkindigi tas unyn ǵana emes, mármár tas unynan da neshe túrli boıaý shyǵarýǵa jetedi.
Bas maman Arman Imashevtiń aıtýynsha, ónim quramynyń 80%-y elimizde óndiriledi. Shıkizattyń deni irgedegi Jambyl oblysynan, Taldyqorǵan jaqtan jetkiziledi. Zaýyt bir kúnde 80 tonna boıaý shyǵarady. Kóterme saýda ıeleri iri kólemde alyp ketetindikten, «TAUDI» boıaýlary qara bazarda satylǵan emes.
Jumys barysynyń 90%-y avtomattandyrylǵan. Tas unyn arnaıy qazandyqqa tıeý ǵana jumys kúshin qajet etedi. Qalǵanynyń bári robot kómegimen júzege asyp jatyr. Taý-taý bolyp úıilip jatqan tas unyn áp-sátte qoımaljyń zatqa aınaldyratyn tehnologııany iske qosatyn batyrmany da óz qolymyzben basyp, kemi 1 tonna boıaý suıyqtyǵyn kóz aldymyzda qaınattyq. Budan soń tas unynyń basy birigip, ári qaraı túrli-tústi reń beretin sehqa qaraı jóneltildi.
«Eń áýeli lak-boıaýǵa qajetti shıkizatty shetten emes, ózimizden izdedim. Almatynyń irgesindegi kenishterdiń basshylarymen kelissóz jasadyq. Sodan keıin tas unyna kórik beretin boıaýlardy shyǵaratyn zaýyttarǵa bardym. Kerek-jaraqty túgeldegennen keıin, úlken iske táýekel ettim. Bul 2023 jyldyń kóktemi bolatyn. 2023 jylǵa deıin ishki naryq Qytaı, Reseı, Túrkııa zaýyttarynyń yqpalynda boldy. Olar sapa jaǵynan bolmasa da baǵa jaǵynan bizden kósh ilgeri edi. Qazir bastamasaq, otandyq ónimder ımport taýarlardyń qyspaǵynda qalatynyn sezdim. Qolda bar qarajatqa shetelden tehnologııa aldyrdym, jetpegenin elimizdiń kvazısektordaǵy qarjy ınstıtýttarynan jeńildetilgen nesıe arqyly tolyqtyrdym. Qazir zaýyt tolyq kólemde jumys isteıdi. О́nimderdi barlyq qalaǵa jetkizip otyrmyz», deıdi zaýyt quryltaıshysy Beıbit Dosjanov.
Aıtýynsha, sýdıspersııalyq boıaýlar eýropalyq jáne amerıkalyq jańa tehnologııa boıynsha daıyndalady. Shańdy fıltrleý júıesi boıaý jasaý kezinde qorshaǵan ortaǵa zııandy zattar men shań bólýdiń aldyn alady. Shıkizat retinde otandyq kalsıı karbonaty jáne eýropalyq stırol-akrılat polımer qoldanylady. Kásipker sózinshe, bıznes áleminde tek 1 nemese 3 aı emes, 3 jylǵa qajetti shıkizat máselesi aldyn-ala sheshilýge tıis. Sebebi naryq «shıkizat joqtyqtan toqtap qaldyq» degen syltaýdy keshirmeıdi.
Arman Imashevtiń aıtýynsha, qazirgi zamanǵy zaýyttar mamannyń óndiristik qııalyn júzege asyratyn eksperıment alańyna da aınalǵandaı. Mysaly, osydan birer jyl buryn ózi tas unynan daıyndalatyn boıaý qoımaljyńynyń quramyn dál anyqtaıtyn qurylǵy oılap taýypty. Ideıa Qytaı zaýyttarynyń birinde júzege asyrylǵan. Degenmen patent ıesi ózi. Qazir zaýyttaǵy jumys úderisiniń kemi 10%-y osy qurylǵynyń kómegimen júzege asyp jatyr. «Bul stanoktyń patent ıesi ózimiz bolǵandyqtan arzanǵa tústi. Qazir eldegi birneshe boıaý shyǵaratyn zaýyt qyzyǵyp, tapsyrys berýge nıettenip júr», deıdi maman.
ALMATY